در نشست ارزیابی و تجدیدنظر در سند ملی استراتژیهای ارتقاء کیفیت آب شرب، اعلام شد که وزارت بهداشت در حال پایش ۴۵ هزار سامانه آبرسانی است و برنامهای برای تأمین ایمنی آب به اجرا در بیش از ۲۰۰ شهر و روستا راهاندازی شده است.
این جلسه تخصصی مرتبط با کمیته ملی بهبود کیفیت آب با رویکرد ارزیابی و تجدیدنظر در «سند ملی استراتژیهای بهبود کیفیت آب شرب از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴» به همت دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی و با مشارکت نمایندگانی از تمامی نهادها و سازمانهای مرتبط از جمله وزارتخانههای نیرو، بهداشت، حفاظت محیط زیست، برنامه و بودجه، ملی استاندارد ایران، جهاد کشاورزی، کشور و نفت برگزار گردید.
طبق بیانیه وبدا، این سند که به تصویب هیئت وزیران رسیده، شامل ۱۳ هدف و ۴۵ استراتژی میباشد و تمامی نهادهای اجرایی را مأمور به تهیه و اجرای برنامههای عملیاتی کرده و از آنها خواسته شده تا گزارشات پیشرفت کارها را به دبیرخانه شورا ارسال کنند. تحلیلهای دریافتی گواه بر انجام اقدامات موثری به منظور بهبود کیفیت آب شرب در کشور است. با توجه به شرایط اقلیمی خاص و وضعیت منابع آب، بازنگری و ایجاد نسخه جدید این سند در برنامه کمیته ملی به بهبود کیفیت آب قرار گرفته و پس از نهاییسازی، به شورای عالی سلامت و امنیت غذایی ارائه خواهد شد.
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی وزارت بهداشت، این وزارتخانه از طریق شبکه بهداشت و بازرسان مهندسی بهداشت محیط بهصورت دائمی تمام اجزای سامانههای آبرسانی سراسر کشور را از مبدأ تا محل مصرف تحت پایش قرار داده است. در سال ۱۴۰۲ بیش از ۲۰۸ هزار مورد بازرسی، تقریباً ۱۴ میلیون تست کلر و کدورت، ۴۳۰ هزار نمونهبرداری میکروبی و ۵۵ هزار نمونهبرداری شیمیایی از سامانههای آبرسانی در مناطق شهری و روستایی انجام شده است. علاوه بر این، وزارت نیرو از طریق گسترش نقشههای GIS و دسترسی به دادههای کیفی و کمی منابع آبی، نقشی کلیدی در پایش و برنامهریزی برای بهبود کیفیت آب ایفا کرده است.
از سال ۱۳۹۲، اجرای پروژه احیای رودخانههای کشور، پایشهای گسترده در حوضههای آبریز درجه دو، و ایجاد و توسعه تصفیهخانهها در مناطق مختلف، از دیگر اقدامات انجام شده به حساب میآید. نظارت سیستماتیک بر کیفیت آب شرب در سطح کشور ارائه شده است و نمونهبرداریهای متعدد در این باره انجام گردیده است. همچنین، تدوین دستورالعملهای مربوط به پایش آلودگی آبهای زیرزمینی، به ویژه در محلهای دفن زباله و سایر دستورالعملهای پایش کیفیت آب، در همین راستا عملی شده است.
وزارت جهاد کشاورزی همچنین با نظارت بر مصرف سموم و تدوین دستورالعملهای کاربرد آنها در زمینهای کشاورزی، به کاهش آلودگی منابع آبی پرداخته است. بدینوسیله سهم آفتکشهای کمخطر در سبد مصرفی کشور به بیش از ۸۰ درصد رسیده و حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی تحت نظارت برنامه کنترل آفات به روشهای بیولوژیک و غیرشیمیایی قرار گرفتهاند. بهعلاوه، تجهیز آزمایشگاهها جهت شناسایی ریزآلایندهها و مواد خطرناک، استفاده از فناوریهای نوین تصفیه نظیر کربن فعال، ازنزنی و اسمز معکوس در برخی مناطق کشور، و تدوین ۳۳۰ استاندارد در حوزه آب و کیفیت آن، ۳۰ استاندارد در زمینه لوله و اتصالات و ۱۰۱ استاندارد میکروبی و شیمیایی آب نیز از دیگر اقدامات قابل توجه به شمار میآید.
علاوه بر این، اجرای برنامه «جهاد آبرسانی» برای تأمین آب شرب سالم به روستاهای بدون شبکه، توسعه برنامه ایمنی آب در ۱۲۹ شهر و ۷۲ روستا، تدوین دستورالعمل تأمین آب در شرایط اضطراری و طراحی سامانه مدیریت اطلاعات کیفیت آب (LIMS) در شرکتهای آب و فاضلاب کشور، از جمله اقداماتی است که به ارتقای نظام مدیریت کیفیت آب انجام شده است.
در این نشست همچنین بر دستیابی به اهداف سند استراتژیک تأکید گردید. از جمله این اهداف میتوان به حفاظت از منابع آب شرب در برابر آلودگیهای طبیعی و عمدی، ارتقای فناوریهای تصفیه، بازنگری استانداردهای کیفیت براساس رویکرد مدیریت خطر، پیشگیری از آثار منفی تأسیسات و مواد شیمیایی، ارتقای دسترسی به آب سالم در شهرها و روستاها، اجرای برنامه ایمنی آب، بهبود کیفیت آبهای بطری شده، مدیریت تأمین آب در شرایط بحرانی، ایجاد سامانهای شفاف برای اطلاعرسانی، و ارتقای آگاهی و مشارکت عمومی در کنار مقابله با اثرات تغییرات اقلیمی بر منابع آب اشاره نمود.
همچنین، تدوین سندی تحت عنوان «سلامت و تغییر اقلیم» از جمله فعالیتهای جاری دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی محسوب میشود. این نشست را میتوان گامی مهم به سوی یکپارچهسازی تلاشهای ملی برای مدیریت پایدار منابع آب شرب و تهیه نقشه راه جدید در این حوزه حیاتی ارزیابی کرد.
شایان ذکر است که تهیه سند راهبرد ملی بهبود کیفیت آب شرب برای دوره ۱۴۰۵ تا ۱۴۱۰ در دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی و با حضور تمامی ذینفعان در حال پیگیری است.