«اخیراً فایل صوتی دیگری از “محمدجواد ظریف” منتشر شد که او را به صدر اخبار بازگرداند، اما پیامدهای این اظهارات بیشتر از هر زمان دیگری به اردوگاه اصلاحطلبانی ضربه زد که بقای سیاسیشان را به حیثیت ظریف وابسته میدانستند. اکنون، این افراد اظهارات او را دروغ تلقی کرده و او را به پذیرش اشتباهاتش وادار کردند.»
“فرشته مسلمی”، خبرنگار، در یادداشتی که به ایسنا ارائه داده، اشاره کرده است:
«فایل صوتی جدیدی از محمدجواد ظریف منتشر شد و وی به مرکز توجهات خبری بازگشت، اما نقدهای این اظهارات به اردوگاه اصلاحطلبانی بیش از همیشه آسیب رساند که بقا و اعتبار خود را به خوشنامی ظریف وابسته میدانستند. و حالا، همین اصلاحطلبان اظهارات او را نادرست خوانده و خواستار عذرخواهی وی شدند.
به نظر میرسد که محمدجواد ظریف رکورددار مصاحبههای لو رفته است و اعتقاد دارد که انتشار این فایلها به نفع او خواهد بود. اما تعجبآور است که شخصیتی با تجربه دیپلماتیک بالا، دوباره دچار چنین اشتباهی شود؛ مگر اینکه بپذیریم سهلانگاریهای مرتبط با برجام هم به عنوان اشتباهات وزیر تلقی شوند، چراکه خودش در گذشته اعتراف کرد که متن برجام را به دقت مطالعه نکرده و از تعلیق آن بیخبر بوده است. اما اینگونه توجیهات نمیتواند زخمهای وارد شده بر دولت تدبیر و امید و عرصه سیاست خارجی را درمان کند. اظهاراتی که در این فایل صوتی وجود دارد، که به رسانهای ضد انقلاب رسیده، مسائل جالبی را آشکار میسازد و نشان میدهد که گفتمان اصلاحطلبی به حدی تنزل یافته که حتی محمدجواد ظریف، که روزگاری نماد امید اصلاحطلبان بود و این اردوگاه در بیانیههای متعدد از او حمایت کردو مخالفانش را به تحریف و بهرهبرداری مغرضانه متهم میساخت، اکنون به انتقاد از آنان پرداخته است و صریحاً بیان کرده که «جریان اصلاحات از سال ۷۸ به دنبال حذف بوده است. به بیان دیگر، آنان به دنبال تغییر قانون اساسی بودند. از آنجایی که انتخابات، مجلس ششم برگزار شد، واضح است که اینجا قواعد رئالیستی حاکم است. زمانی که شما بقای خود را تهدید میکنید، طرف مقابل هم بقاء شما را به خطر میاندازد. در غیر این صورت، بین سالهای ۷۶ تا ۷۸، واقعاً افقهای پیشرفت وجود داشت… نمیتوانیم اشتباهات خود را به گردن اشتباهات دموکراسی بگذاریم. به نظر من جناح چپ در انحصارطلبی، دست جناح راست را میبندد. یک بار به آقای خاتمی گفتم، که این دوستان شما هنگامی که تندرو بودند، با ما مخالف بودند و میگفتند شما لیبرال هستید. اکنون که آمدهاند، از ما لیبرالتر شدهاند و هنوز هم ضد ما هستند.»
این اظهارات به وضوح نشاندهنده رفتار اصلاحطلبان در موقعیتهای حساس سیاسی و انتخاباتی است. آنها در کلام مدعی شعار «زندهباد مخالف من» هستند، اما در عمل برای حذف و انکار افرادی که نظری مخالف دارند، هر اقدام غیرمنصفانهای را انجام میدهند و حتی پیشکسوتان خود را برای حضور در قدرت کنار میزنند و به گزینههای نیابتی و اجارهای تمسک میجویند.
نکته قابلتوجه دیگری که در اظهارات ظریف مشهود است، «رادیکالیسم ایدئولوژیک» است. مقطع انتخابات و رفتارهای دوگانه اصلاحطلبان در کاهش تمایل مردم به حضور پای صندوقهای رای، شرایطی ایجاد کرد که فعالیت شورای عالی اصلاحطلبان و رهبری آن در کانون توجهات رسانهای قرار گیرد. از این رو، انتقاد این رویکرد انتخاباتی از سوی فردی که در میان اصلاحطلبان اعتبار دارد، نویدبخش اصلاح روشها و رویکردهای برخی چهرههای این جناح محسوب میشود. جریانی که روزگاری نه چندان دور به کمک قانون و مردمسالاری به قدرت رسید، اکنون به دنبال تقابل با حاکمیت و قانون اساسی است. بنابراین این انتقادات درونگفتمانی ضروری است برای مدعیان دموکراسی که در زمینه تبعیت از قانون و اصول مردمسالارانه، سابقهای ناپسند دارند، حتی اگر با بیتوجهی برخی از اعضای جبهه اصلاحات مواجه شود.
البته برخی نیز اقدام ظریف در بیان این مطالب را نشانهای از ثبت نام زودهنگام برای انتخابات ریاستجمهوری و شروع تحرکات انتخاباتی به منظور جلب آرا خاکستری میدانند و این موضوع نیز میتواند به فال نیک تعبیر شود. چرا که بازیگر اصلی این عرصه مردم هستند و با نقشآفرینی خود میتوانند نشان دهند که کدام یک از افرادی که در سطح نظری به دو سوی مختلف گرایش دارند، فضایی ایجاد کنند که آقای ظریف بتواند نظراتش را در تریبونهای رسمی بیان کند و دیگر نگران افشای فایلهایش در رسانههای ادعای آزادی بیان باشد که برخلاف اصول حرفهای با ویرایشها و تقطیعهای نادرست، آن را منتشر میکنند و مجبور به عذرخواهی نشود، آن هم توسط کسانی که روزگاری او را سردار دیپلماسی مینامیدند.»
