«بعضی افراد هنوز نمی‌دانند که متیو به دیار باقی شتافته است. هر بار که سالگرد تولد او فرا می‌رسد، بر روی دیوارش پیام‌های تبریک می‌نویسند. این موضوع حس خوشایندی ندارد.»
متیو، همسر هیلی اسمیت، بیش از ۲ سال پیش و در سن ۳۳ سالگی به علت ابتلا به سرطان جان خود را از دست داد. او هنوز در فکر این است که با حساب‌های کاربری همسرش در شبکه‌های اجتماعی چه باید کند.
این شخص که در یک نهاد خیریه مشغول به کار است و در بریتانیا زندگی می‌کند، بیان می‌کند: «سعی کردم تا حساب متیو در فیسبوک را به یک صفحه یادبود تبدیل کنم، و تنها چیزی که از من خواسته شده، ارسال گواهی فوت اوست.»
«بیش از ۲۰ بار این درخواست را ارسال کردم، اما هنوز هیچ تغییری مشاهده نکرده‌ام – هیچگونه اقدامی انجام نشده است. راستش، حتی انگیزه‌ای برای تماس با فیسبوک به منظور حل این مشکل ندارم.»
حساب یادبود چیست؟
با توجه به پیشرفت تکنولوژی و استفاده میلیاردها نفر از شبکه‌های اجتماعی در سرتاسر جهان، این سوال که بعد از مرگ افراد چه بر سر حضور آنلاین آن‌ها خواهد آمد به موضوعی مهم و جدی تبدیل شده است.
حساب‌های کاربری معمولاً تا زمانی که خانواده افراد فوت شده به شبکه اجتماعی مربوطه خبر فوت آن‌ها را ندهند، همچنان فعال باقی می‌مانند.
برخی از شبکه‌ها پس از اطلاع از مرگ فرد به خانوادۀ او اجازه می‌دهند تا حساب‌هایش را مسدود کنند. در عین حال، برخی دیگر گزینه‌های مختلف دیگری نیز دارند.
به عنوان مثال، وقتی متا – شرکتی که مالک فیسبوک و اینستاگرام است – گواهی فوت فردی را دریافت می‌کند، یا حساب متوفی را غیرفعال می‌کند یا آن را به «صفحه یادبود» تبدیل می‌سازد. این بدان معناست که حساب کاربری به حال خود متوقف شده و به صفحه‌ای تبدیل می‌شود که فقط یادگاری از آن شخص است و دیگران می‌توانند عکس‌ها و خاطرات خود را در آن درج نمایند.
عبارت «به یادبود» کنار نام فرد نمایش داده می‌شود و هیچ‌کس نمی‌تواند به آن دسترسی پیدا کرده یا آن را تغییر دهد، مگر اینکه فرد متوفی از قبل «میراث‌دار» مشخصی را تعیین کرده باشد – یک عضو خانواده یا دوست که اجازه دارد محتوای صفحه را مدیریت کند یا خواهان غیرفعال شدن آن شود.
در فیسبوک، حساب‌های یادبود دیگر به عنوان «افرادی که شاید بشناسید» به دوستان جدید پیشنهاد نمی‌شوند و این شبکه کاربری را از روز تولد فرد متوفی مطلع نمی‌کند.
گوگل – صاحب یوتیوب، جی‌میل و گوگل فوتوز – به کاربران این امکان را می‌دهد که تنظیمات «حساب غیرفعال» خود را تغییر دهند و مشخص کنند اگر حساب آن‌ها برای مدت معینی غیرفعال بود، چه اتفاقی باید برای آن بیفتد.
ایکس (توییتر سابق) امکان نگهداری حساب و تبدیل آن به یادبود متوفی را ندارد و فقط می‌توان به موجب مرگ یا ناتوانی صاحب حساب، آن را غیرفعال کرد.
جو تایدی، گزارشگر فناوری سرویس جهانی بی‌بی‌سی، می‌گوید که «رویکردهای متفاوتی وجود دارد، اما حفظ حریم خصوصی فرد متوفی برای همه شرکت‌ها یک اولویت است. آن‌ها اطلاعات ورود به حساب‌ها را به دیگران ارائه نمی‌دهند، و شما تنها می‌توانید به داده‌های خاصی چون عکس‌ها و ویدیوها دسترسی پیدا کنید که درخواست‌های خاص ممکن است نیاز به حکم دادگاه داشته باشند.»
با این حال، او می‌افزاید که شبکه‌های اجتماعی جدیدتر مانند تیک‌تاک و اسنپ‌چت هنوز اقداماتی برای حل این موضوع اتخاذ نکرده‌اند.
آیا باید برای میراث دیجیتال خود وصیت بنویسیم؟
ساسا زیوانویچ، کارشناس جرایم سایبری و رئیس پیشین دایره جرایم فناوری در وزارت کشور صربستان، تأکید می‌کند که حساب‌های فعال افراد فوت شده می‌توانند مشکلاتی را به وجود آورند، زیرا اطلاعات، تصاویر و محتوای متنوعی ممکن است به دست افراد غیرمجاز بیفتد.
او توضیح می‌دهد که «شما نمی‌توانید فقط بخشی از داده‌های یک حساب را دانلود کنید، بلکه می‌توانید کنترل کامل آن حساب را به دست آورید.»
به گفته او، «می‌توان از عکس‌ها، داده‌ها و ویدیوها برای ساخت حساب‌های جعلی با نام‌های ساختگی استفاده کرد و می‌توان از دوستانی که از فوت فرد خبر ندارند اخاذی کرد.»
جیمز نوریس، رئیس انجمن میراث دیجیتال بریتانیا، به اهمیت اینکه همه باید به محتوایی که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذارند فکر کنند، تصریح می‌کند و پیشنهاد می‌کند که نسخه‌های پشتیبان نیز از آن‌ها تهیه کنند.
او به عنوان مثال به فیسبوک اشاره می‌کند، جایی که می‌توانید آرشیو کاملی از عکس‌ها و ویدیوهای خود را دانلود کرده و به خانواده نزدیکتان منتقل کنید.
جیمز نوریس اظهار داشت: «اگر من به بیماری‌ای لاعلاج مبتلا شوم و فرزندی کوچک داشته باشم که در فیسبوک فعال نیست، ممکن است بخواهم عکس‌ها و ویدیوهایم را ذخیره کرده، پیام‌هایم را پاک کنم تا او نتواند به محتوای خصوصی من دسترسی پیدا کند، و همچنین عکس‌های محبوبم را گردآوری کرده و برای هرکدام یک داستان بنویسم.»
او بر این باور است که تصمیم‌گیری در مورد اینکه پس از مرگ چه بر سر حساب‌های شبکه‌های اجتماعی باید بیاید امری حیاتی است و به افراد توصیه می‌کند که در وصیت‌های خود به میراث دیجیتال نیز توجه داشته باشند.
به گفته او «در نهایت، شبکه‌های اجتماعی در واقع کسب‌وکارهایی هستند. این سکوها نگهبان میراث دیجیتال شما نیستند. نگهبان میراث دیجیتال شما خود شما هستید.»
با این حال، او متذکر می‌شود که شبکه‌های اجتماعی می‌توانند روش‌های آسان‌تری برای خانواده‌های افراد فوت شده ارائه دهند.
به عقیده او «اقداماتی مانند افزایش آگاهی نسبت به امکاناتی که شبکه فراهم ساخته و ابزارهای موجود ضروری است، زیرا همه از وجود چنین گزینه‌هایی آگاه نیستند.»
«میراث دیجیتالی فراتر از شبکه‌های اجتماعی است»
سارا آتانلی، پرستار پژوهشگر در سازمان خیریه ماری کوری که به مراقبت از مبتلایان به بیماری‌های لاعلاج و خانواده‌هایشان می‌پردازد، می‌گوید: «میراث اجتماعی موضوعی بزرگ است.»
او تأکید می‌کند که مردم نباید فقط به حساب‌های شبکه‌های اجتماعی خود فکر کنند. تمام دارایی‌های دیجیتال و اینکه بعد از مرگ با آن‌ها چه باید کرد، اهمیت بالایی دارد.
به گفته او «عکس‌ها و ویدیوهای دیجیتال می‌توانند خاطرات زیادی را در خود ثبت کنند. امروزه بسیاری از امور مالی و بانکی ما به صورت آنلاین انجام می‌شود.»
«در عین حال، بسیاری از افراد دارای حساب‌هایی در پلتفرم‌های پخش موسیقی هستند و محبوبیت بازی‌های آنلاین روز به روز در حال افزایش است، جایی که مردم زمان و هزینه زیادی صرف ایجاد و نگهداری شخصیت‌های مجازی خود می‌کنند. به همین دلیل معتقدم که نباید به میراث دیجیتال خود تنها به شبکه‌های اجتماعی بسنده کرد.»
به نظر او، ما باید به دارایی‌های دیجیتالی خود و اینکه می‌خواهیم چه سرنوشتی برای آن‌ها رقم بزنیم، فکر کنیم.
او در پایان می‌افزاید: «آیا می‌خواهیم اختیار حساب‌های اجتماعی خود را به دیگری بسپاریم؟ آیا نمی‌خواهیم کسی آن‌ها را به یادبود تبدیل کند؟ آیا دوست داریم آلبومی از عکس‌های دیجیتال بسازیم و به فرزندانمان بدهیم؟ یا ترجیح می‌دهیم مثل گذشته عکس‌ها را چاپ کرده و پس از مرگ آلبومی واقعی با عکس‌های واقعی به دیگران بسپاریم؟ میراث دیجیتال قطعاً موضوعی است که نیازمند تفکر بوده و باید مورد بحث قرار گیرد.»
با این حال، گفتگو در این زمینه برای هیلی و متیو آسان نبود.
هیلی می‌افزاید: «واقعاً وقتی متیو می‌دانست که به پایان نزدیک می‌شود، ما صحبت خاصی در این مورد نکردیم، زیرا او به شدت نمی‌خواست درباره مرگ صحبت کند.»
«او می‌خواست مرگ را به تعویق بیندازد، اما بیماری او شدت یافت و دیگر نمی‌توانست به سوالات من پاسخ دهد.»
تنها بیش از یک سال از زندگی مشترکشان گذشته بود که متیو در ژوئیه ۲۰۱۶ و در ۲۸ سالگی به بیماری گلیوبلاستوما، نوعی تومور بدخیم مغزی، مبتلا شد.
پزشکان به آن‌ها گفتند که «زندگی شما قرار است تغییر کند، اما نه به شکل مثبت.» متیو به سرعت نیاز به جراحی داشت.
با اینکه جراحی و شیمی‌درمانی در ابتدا موفقیت‌آمیز بود، تومور به آرامی دوباره رشد کرد و پزشکان به آن‌ها گفتند که متیو بیش از یک سال زنده نخواهد ماند.
هیلی می‌گوید: «نام او بر روی همه چیز بود، از قبض‌ها گرفته تا سایر اموری که داشتم. بنابراین مجبور بودم همه چیز را به نام خودم تغییر دهم و این کار بسیار سخت بود. تقریباً ۱۸ ماه طول کشید تا همه روندهای دیجیتالی لازم را به انجام برسانم.»
او می‌افزاید که هنوز مایل است صفحه فیسبوک متیو را به خاطره‌سازی تبدیل کند، اما نه در این زمان.
«فکر می‌کنم نگاه به سندی که گواهی فوت اوست، کاری دردناک است. به همین دلیل از این کار اجتناب می‌کنم، زیرا آن تکه کاغذ مرا ناراحت می‌کند. اقدام برای این کار به نظر می‌رسد فرایند بسیار پیچیده‌ای باشد و شرکت‌ها باید آن را برای افراد داغ‌دیده تسهیل کنند.»
منبع: بی‌بی‌سی