فاطمه کریمخان در نوشته ای در روزنامه اعتماد اشاره کرد: پس از سپری کردن بیش از یک هفته از تماشای فیلم ها با کیفیت های متفاوت و شرکت در نشست های پرسش و پاسخ که نه سؤال ها جالب بودند و نه جواب ها برآورده کننده، تصور اینکه باید در مراسم اکران یک فیلم ۱۹۰ دقیقه ای حضور داشته باشیم، از صبح دیروز که مشخص شد فیلم «پیرپسر» قرار است در اکران ویژه سینمای رسانه جشنواره نمایش داده شود، برای بسیاری از حاضران بسیار خسته کننده بود.
در زمان تعیین شده برای باز شدن درهای سالن، کسانی که کمی پس از ساعت ده شب وارد سینما می شدند، به دنبال صندلی های نزدیک به درهای خروجی بودند تا اگر فیلم «پیرپسر» با سلیقه و انتظاراتشان تطابق نداشت، بتوانند سریع تر سالن را ترک کرده و در هوای سرد و منفی صفر شب تهران تا پس از نیمه شب معطل نمانند. به خصوص که جشنواره حداقل برای دو روز دیگر ادامه داشت و اگرچه فیلم های قابل توجهی در برنامه اکران نبود، اما همه به شدت خسته بودند و تحمل بیشتری از خود نشان نمی دادند.
سالن اصلی مرکز همایش های برج میلاد که روزنامه نگاران، منتقدان و هنرمندان را گرد هم آورده بود، دیشب در چنین شرایطی با جمعیتی لبریز از تماشاگران پر شد. در حالی که هنوز گفت وگوهایی در مورد اینکه «مگر اکتای براهنی فکر می کند که تارنتینو است که چنین فیلمی سه ساعت و چند دقیقه ای ساخته» در حال شنیدن بود، فیلم «پیرپسر» سرانجام نمایش خود را آغاز کرد و چه شروعی بود!
از آنجایی که فیلم هنوز به اکران عمومی نرسیده است، نمی توان در مورد داستان آن اظهارنظری کرد. با توجه به اینکه احتمالاً فیلم به زودی اکران نخواهد شد، فقط باید برای این موضوع متأسف بود. «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی با ادای دینی آشکار به بهترین نمونه های ادبیات روسی، در طول صد و نود دقیقه مخاطبان خود را مسحور کرد.
چک کردن تلفن همراه، گفت وگو با دیگران یا حتی ترک سالن که در فیلم های دیگر حتی آن هایی که به لحاظ کیفی بهتر از آنچه در جشنواره دیده شده اند، مرسوم بود، در طول این فیلم که تا ساعت یک و نیم شب ادامه داشت، حتی یک بار هم به چشم نمی خورد. هیچ کس در سالن عظیم مرکز همایش ها نمی توانست نگاهش را از پرده فیلم بردارد تا به چیز دیگری، از جمله زمان یا زنگ خوردن تلفن یا تخلیه شارژ گوشی فکر کند.
«پیرپسر» به قدری تمام فضا را تحت تأثیر قرار داده بود که بعید می نمود کسی در آن جو و فضایی که به وجود آمده بود، قادر به تمرکز بر چیزی جز فیلم باشد. در حالی که از سکانس پایانی از نمایش خشونت عریان خودداری کرده و برای جلب توجه مخاطب به موضوعات جنسی و تابوهای روزمره متوسل نشده است، از ورود به موضوعات سیاسی به طور ضمنی نیز پرهیز کرده است. عبارت «یک رمان روسی مصور» برای توصیف فیلم «پیرپسر» بسیار مناسب است؛ طولانی، نفس گیر و تراژیک، درست همان طور که از یک داستان خوب انتظار می رود.
این داستان که می توان آن را به سه بخش مجزا تقسیم کرد، در طول این صد و نود دقیقه همواره در اوج قرار داشت. بازیگران به ویژه حامد بهداد و حسن پورشیرازی به طرز شگرفی دامنه گسترده ای از احساسات را به تصویر کشیدند و موجب شدند که خروج از سالن سینما به معنای پایین آمدن از واگن های ترن هوایی تبدیل شود.
فیلم «پیرپسر» تنها یادآور بهترین دوران سینمای ایران در دهه های هفتاد و هشتاد نیست، بلکه به مراتب از بهترین نمونه های سینمای اجتماعی ایران، چه در آن دهه و چه در دهه های اخیر، پیشی گرفته است.
اگرچه در بخشی از فیلم می توان ردپایی از رمان «برادران کارمازوف» را احساس کرد که به ایده اصلی پیرنگ داستان اشاره دارد، «پیرپسر» اساساً یک روایت سینمایی نیست که صرفاً برگرفته از برادران کارمازوف داستایفسکی باشد، بلکه تصویری سینمایی از آن چیزی است که در اذهان عمومی به عنوان «عقده رستم» شناخته می شود. برخی نمادگرایی های موجود در فیلم می توانستند مختصرتر باشند، اما با این حال، در شکل فعلی خود «پیرپسر» فیلمی است که یخ جشنواره را شکسته است؛ فیلمی که اگر در بخش رقابتی و جستجوی سیمرغ قرار می گرفت، قطعاً باید تمامی جوایز جشنواره را نصیب خود می کرد.
در شرایطی که همه شایعه می کنند مردم حوصله ندارند و همه چیز باید خلاصه سازی و فشرده شود، «پیرپسر» توانست بیش از سه ساعت تماشاگران خسته را جلب خود کند و نشان دهد که این سینما و رمان و مدیوم های بلند نیست که از بین رفته اند، بلکه اگر کسی بداند چه می خواهد انجام دهد و آن را به دقت و صحیح پیاده سازی کند، تماشاگران با احترام ایستاده او را تشویق خواهند کرد.
در ساعت یک و نیم بعد از نیمه شب شنبه، تماشاگرانی که پس از تشویق طولانی فیلم و تماشای آخرین تصاویری که بر روی تیتراژ بود، از سالن سینما خارج می شدند و پا به بالکن و محوطه بسیار سرد مرکز همایش های برج میلاد می گذاشتند، ظاهراً خواب آلود نبودند. هر کس در گوشه ای سیگاری آتش زده و خلوت کرده یا گروهی سه یا چهار نفره برای خود جا باز می کردند تا شگفتی و حیرتشان از فیلمی که مشاهده کرده اند را با دیگران در میان بگذارند.
بسیاری از آن ها بیان می کردند که پس از این تجربه، قادر به بازگشت به خانه و گذراندن شب در خواب نخواهند بود. برخی گروهی تشکیل داده بودند تا در بعضی از مکان های شبانه تهران درباره بازی ها، داستان و تولید درخشان فیلم «پیرپسر» ادامه گفتگو کنند. تعداد افرادی که از سر حسرت آه می کشیدند و به خاطر اینکه این فیلم مدت ها در توقیف بوده و احتمالاً به زودی فرصتی برای اکران عمومی پیدا نخواهد کرد، متاسف بودند، قابل توجه بود.
برخی پیش بینی می کردند که سرنوشت تلخ فیلم «برادران لیلا» بر پیشانی «پیرپسر» نیز حک شده باشد. اگرچه عده ای دیگر خوشبین بودند که با تغییرات اخیر در وزارت ارشاد، فیلم موفق به اکران عمومی خواهد شد. عده ای زیر لب و با احتیاط و برخی با صدای بلند و بدون دغدغه «پیرپسر» را با فیلم هایی همچون «هشت نفرت انگیز» مقایسه می کردند و می گفتند که شاید بتوان اکتای براهنی را واقعاً تارنتینوی سینمای ایران دانست!