زمانی که کودکان به سن پنج سالگی میرسند، دنیای اطراف آنها تغییر میکند. در این سن، آنها از محیط آشنا و آرام خانه به کشف دنیای بیرون میپردازند. وارد دنیای مدرسه میشوند، روابط اجتماعی پیچیدهتری فراتر از خانواده را تجربه میکنند و مهارتهای حل مشکل خود را بهبود میبخشند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اما اگر کودکی که تا به حال پرنشاط و باهوش بوده، به یکباره دچار بیحالی و افسردگی شود یا در یادگیری مسائل جدید با چالشهایی مواجه گردد، باید چه کرد؟ در اکثر موارد، این تغییرات ممکن است نگرانکننده نباشند. اما در برخی مواقع، این تغییرات نشانههای زودهنگام یک نوع نادر و تهاجمی از سرطان مغز به نام گلیومای منتشر در پل مغزی (DIPG) میباشد.
در این زمینه، گفتوگویی با دکتر مارک ام. سووِیدان، جراح مغز و اعصاب کودکان در مرکز سرطان مِموریال اسلون کِتریگ نیویورک، داشتهایم که در آن به تشریح این سرطان مرگبار پرداخته است.
بهگفتهی دادههای StatPearls، DIPG معمولاً در کودکان بین ۵ تا ۱۰ سال رخ میدهد و اکثر بیماران بیش از یک سال زنده نمیمانند. در هند، مطالعاتی که در سال ۲۰۲۴ انجام شده، نشان میدهد که تومورهای مغزی ۸ تا ۱۲ درصد از مجموع موارد سرطان در کودکان را تشکیل میدهند. همچنین بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۲، تقریباً ۱۵ تا ۲۰ درصد این تومورها را DIPG به خود اختصاص میدهد و به عنوان دومین تومور بدخیم رایج در مغز کودکان شناخته میشود.
دکتر سوویدان در این باره اظهار داشت:
«به عنوان یک جراح مغز و اعصاب، بارها شاهد بودهام که والدین، با تمامی تلاشهایشان، تنها میتوانند نظارهگر بدتر شدن حال فرزندشان باشند. این وضعیت برای ما نیز بسیار دردناک است، زیرا میدانیم که امکانات محدود ما به ندرت میتواند به بقای این کودکان و بازگشتشان به زندگی عادی کمک کند. با این حال، اوضاع به آن بدی که به نظر میرسد نیست. روشهای درمانی نوین امیدی دوباره ایجاد کردهاند و به بیماران و خانوادههایشان قدرت مبارزهی شجاعانه با این بیماری هولناک را بخشیدهاند.»
DIPG چیست؟
«DIPG اغلب در ناحیهای از ساقهی مغز به نام پونس نمایان میگردد. ساقهی مغز در قسمت پایینی مغز قرار دارد و به نخاع متصل است و مسئولیت برخی از عملکردهای حیاتی بدن از جمله تنظیم ضربان قلب، فشار خون و تنفس را بر عهده دارد. همچنین کنترل عضلات و اعصابی که فعالیتهایی چون راه رفتن، شنیدن، دیدن، غذا خوردن و صحبت کردن را امکانپذیر میسازند نیز به عهدهی این بخش از مغز است.» — دکتر سوویدان
DIPG نوعی گلیوما است؛ به این معنی که یک تومور است که از سلولهای گلیال به وجود میآید. این سلولها نقش محافظت و پشتیبانی از سلولهای عصبی را در سیستم عصبی مرکزی بر عهده دارند و عملکرد بهینهی این سلولها را تأمین میکنند.
علائم DIPG
نشانههای این بیماری تحت تأثیر عوامل متعددی قرار میگیرند؛ از جمله سرعت رشد تومور، ابعاد و مکان ظهور آن، میزان انتشار در ساقهی مغز و همچنین سن و مرحلهی رشد کودک.
معمولاً علائم بهطور ناگهانی نمایان میشوند و میتوانند شامل تغییرات رفتاری، اختلالات بینایی، مشکلات حرکت چشم، افتادگی یک طرف صورت، و دشواری در جویدن، بلع و صحبت کردن باشند. کودکانی که به DIPG مبتلا میشوند (عموماً در سنین ۵ تا ۱۰ سالگی)، معمولاً بیش از یک سال زنده نمیمانند.
محدودیتهای درمانی
«مقابله با DIPG، تجربهای عمیقاً فروتنکننده است. به دلیل موقعیت مکانی تومور، جراحی به هیچ وجه ممکن نیست و ممکن است حتی عوارضی شدیدتر به دنبال داشته باشد. درمانهای معمول همچون شیمیدرمانی و پرتودرمانی نیز تاثیر کمی دارند. مواجهه با این بیماری برای ما یادآور تلخی از محدودیتهای علم پزشکی حاضر و چالشهای سنگینی است که با آن روبرو هستیم. این واقعیت ما را ترغیب میکند که به سمت نوآوری برویم و به سوی آنچه که پیشتر ناممکن به نظر میرسید، پیش برویم.» — دکتر سوویدان
امیدی تازه: عبور از سد خونی-مغزی (BBB)
یکی از چالشهای اصلی در درمان تومورهای مغزی، وجود سد خونی-مغزی (BBB) است. این مانع حفاظتی مانع از ورود سموم به مغز میشود، اما در عین حال به داروهای درمانی مثل شیمیدرمانی نیز اجازه نمیدهد تا در دوزهای مؤثر به ناحیهی تومور برسند. بنابراین، پیشرفت در درمان تومورهای مهم مغز همواره با محدودیتهایی مواجه بوده است.
با این حال، یک روش درمانی نوین امیدهایی تازه را به ارمغان آورده است. تکنیک جدیدی برای رساندن دارو به نام CED (Cyclophosphamide Equivalent Dose) توان بالقوهی بالایی را نشان داده است. در این روش، داروی ضدسرطان بهطور پیوسته و آرام از طریق کاتترهایی که در عمق مغز قرار داده میشوند، تزریق میشود. این فرآیند ممکن است تا ۲۴ ساعت بهطول بینجامد و اجازه میدهد که دارو بهطور یکنواخت و مؤثر از میان فضای بین سلولی عبور کرده و مقادیر بالاتری را مستقیماً به محل تومور برساند؛ امری که در روشهای رایج کمتر امکانپذیر است.
از دیگر مزایای این روش، جلوگیری از تأثیر سیستمیک بر سایر اندامهاست، که یکی از محدودیتهای بارز شیمیدرمانی سنتی به شمار میرود. مطالعات اخیر از ایمنی این روش حمایت میکنند و دادههای بقا بسیار امیدوارکننده بودهاند: طبق یک مطالعه در سال ۲۰۱۸، سه بیمار بیش از ۵ سال و یک بیمار بیش از ۱۰ سال پس از این درمان زنده ماندهاند.
جمعبندی
دکتر سوویدان در پایان گفت:
«والدینی که کودکانشان به DIPG مبتلا هستند، به چیزی فراتر از همدلی و دعا نیاز دارند. هدف ما ارائهی راهکارهای واقعی و ملموس برای آنان است. یکی از نتایج این تمرکز، روش CED است که هرچند در حال حاضر در حال تکامل است، اما میتواند انقلابی در درمان این نوع نادر از سرطان مغز باشد. مسیر آینده نیازمند پژوهشهای بیشتر، همکاریهای بینالمللی و سرمایهگذاریهای گستردهتر است تا بتوانیم در مبارزه با این سرطان گامهای مؤثرتری برداریم. هنوز امید وجود دارد — هم برای بیماران جوان و خانوادههایشان و هم برای ما که هیچ تلاشی را برای ارائهی فرصتی برای مبارزه به آنها دریغ نمیکنیم.»
یادآوری: این مقاله حاوی اطلاعات ارائهشده توسط یک متخصص است و صرفاً برای اهداف اطلاعرسانی منتشر شده است. در صورتی که با هرگونه مشکل سلامت مواجه هستید، لطفاً برای جلوگیری از عوارض احتمالی، با پزشک خود مشورت کنید.