یکی از متخصصان حوزه زلزله‌شناسی در راستای بررسی وضعیت لرزه‌خیزی کشور، پیشنهاداتی را برای کاهش خسارات ناشی از زلزله به دولت جدید ارائه داد.
مهدی زارع تأکید کرد که ایران یکی از کشورهای مستعد در برابر حوادث طبیعی به شمار می‌رود و بسیاری از خطرات شناخته شده جهانی در ایران نیز به وقوع می‌پیوندند. بنابراین لازم است که دولت به این مسائل توجه جدی کند. مثلاً سوانح طبیعی متنوعی نظیر زلزله، سیل، فرونشست، خشکسالی، زمین‌لغزش، آتش‌سوزی‌های پس از زلزله و تغییرات اقلیمی بارها در کشور مشاهده شده‌اند. از این رو، رئیس‌جمهور باید برای پیشگیری از این گونه سوانح و مدیریت بهتر در مواقع بحران، برنامه‌های متفاوتی را تدوین کند.
وی ادامه داد: در کشور ما به‌طور مستمر سوانح طبیعی رخ می‌دهند، اما به‌عنوان نمونه، تهران یکی از خطرناک‌ترین کلان‌شهرها از نظر مواجهه با ریسک محسوب می‌شود. پایتخت کشور، با جمعیتی بالغ بر ۹.۷ میلیون نفر، شامل افرادی است که در ساختمان‌های قدیمی غیرمقاوم و همچنین برج‌های مدرن ساکن هستند که نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بالای این شهر است. از سوی دیگر، بر اساس آخرین آمار، تقریباً بیست درصد جمعیت کشور در ۱۰۰ کیلومتری تهران زندگی می‌کنند و این مسئله یک تراکم تقریبی ۱۷.۵ میلیون نفری را در اطراف تهران و شهر کرج در استان‌های تهران و البرز رقم می‌زند.
استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله بابیان رئیس‌جمهور مطلع فرمود: زلزله‌هایی با بزرگای ۷ در محدوده ۱۵۰ کیلومتری تهران به‌طور متوسط هر ۲۰۰ سال یک بار رخ می‌دهد. همچنین گسل شمال تهران به‌عنوان یکی از خطرآفرین‌ترین موارد با بزرگای ۷.۵، دارای دوره بازگشت ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ سال است و آخرین وقوع بزرگ آن به حدود ۳۲۰۰ سال پیش برمی‌گردد، به این معنی که احتمال فعال شدن آن در آینده‌ای نزدیک وجود دارد.
زارع به سایر گسل‌ها اشاره کرد و ادامه داد: گسل مشاء دست‌کم از زمان زلزله ۲۷ مارس ۱۸۳۰ که بزرگای حدود 7 داشت، یک بخش قفل‌شده دارد، بنابراین احتمال فراوانی وجود دارد که این قسمت قفل‌شده در یک زلزله از این گسل جدا شده و تأثیرات جدی بر تهران بگذارد.
مناطق مرکزی و جنوبی شهر در معرض خطر بیشتری هستند
استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله تصریح کرد: برای شهر تهران، ارزیابی خطر زلزله، سیل، زمین‌لغزش و فرونشست به‌منظور تدوین نقشه‌ای جامع از چند مخاطره انجام‌شده است. نقشه ریسک‌های چندگانه اولیه تهیه‌شده برای تهران نشان می‌دهد که مناطق مرکزی و جنوبی این شهر نسبت به دیگر بخش‌ها در معرض خطر بالاتری قرار دارند و به همین دلیل این نواحی نیازمند توجه ویژه‌تری در طرح‌های کاهش ریسک سوانح هستند.
زارع با اشاره به حادثه آتش‌سوزی و ریزش ساختمان پلاسکو تصریح کرد: این حادثه جدی که در ۳۰ دی‌ماه ۱۳۹۵ به وقوع پیوست، نشان داد که مناطق شهری در صورت بروز یک آتش‌سوزی وسیع بعد از زلزله چقدر تاب‌آور خواهند بود. همچنین، نقشه ریسک آتش‌سوزی پس از زلزله نیز تهیه شده که به‌وضوح مشخص می‌کند که مناطق مرکزی و جنوبی تهران در تمامی سناریوهای ممکن در معرض بالاترین ریسک قرار دارند.
پیشنهاداتی به دولت جدید در خصوص زلزله
وی در پیشنهادی به دولت چهاردهم عنوان کرد: یکی از مهم‌ترین وظایف در زمینه مطالعات زلزله برای دولت چهاردهم، لازم است تا به تحقیقات و مطالعات زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله توجه شود. علاوه بر این، ترویج تفکر علمی و توسعه علم مرتبط با زلزله در جامعه، ایجاد موزه‌های علمی، برگزاری برنامه‌های آموزشی مرتبط با زلزله در سطح جامعه، حفاظت از مناطق آسیب‌دیده در فلات ایران و مستندسازی زمین‌لرزه‌های پیشین کشور و همچنین توجه به مساله ریسک زلزله در تهران به‌عنوان اولویت ملی و طراحی یک برنامه جامع و همه‌جانبه از اهمیت بالایی برخوردار است.
زارع همچنین بیان کرد: جذب کارشناسان ایرانی و خارجی با مهارت‌های بالا و ایجاد آن‌ها بر پایه سرمایه‌گذاری‌های نوین باید یکی دیگر از اولویت‌های دولت چهاردهم باشد.
وی در ادامه درباره برنامه‌های علمی پیشنهادی گفت: به‌علاوه کارهای عملی، برخی برنامه‌های علمی نیز می‌توانند در این دولت لحاظ شود که در نهایت به گسترش دانش زلزله‌شناسی منجر گردد. به‌عنوان مثال، ایجاد واحدها و مراکز پژوهش و توسعه زلزله در یک دوره زمانی مشخص، مثلاً ۱۰ ساله در مراکز تحقیقاتی مناطق زلزله‌خیز کشور، به‌ویژه در استان‌هایی مانند فردوس در خراسان رضوی، سلماس در آذربایجان غربی، اردکول قاین در خراسان جنوبی، بم در استان کرمان، و منجیل در گیلان، می‌تواند انجام پذیرد.
استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله ادامه داد: ساماندهی پایگاه‌های داده علمی درباره زلزله‌های ایران به‌منظور ایجاد آرشیوی از مستندات الزلزله‌ها بر اساس تاریخ وقوع قبل از سده بیستم و پس از سال ۱۹۰۰ و تهیه آرشیو کامل ثبت زلزله‌های ایران و دستگاه‌های لرزه‌نگاری از گذشته تا به امروز، همچنین تهیه آرشیوی درباره زمین‌لغزش‌ها هنگام زلزله‌های ایران و کاتالوگ‌ها و شکل‌موج‌های ثبت‌شده، و پیش‌نشانگرهای غیرلرزه‌ای زلزله و الگوهای قابل‌شناسایی از شکل‌موج زلزله‌ها از دیگر پیشنهاداتی است که بایستی مدنظر قرار گیرد.
زارع افزود: توسعه فناوری‌های مرتبط با علوم و فنون زلزله نیز باید به‌عنوان یکی دیگر از طرح‌ها مورد توجه قرار گیرد. تمرکز بر توسعه ابزارها و تجهیزات زلزله‌شناسی، تأسیس آزمایشگاه‌های مرتبط با ابزارهای لرزه‌نگاری و مدل‌سازی زمین، و همچنین تقویت تجهیزات لرزه‌نگاری و سنجش‌های لرزه‌ای و دینامیک خاک، و توسعه آزمایشگاه‌های پیشرفته ژئوتکنیک می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.
وی همچنین اشاره کرد: ایجاد برنامه‌ای علمی برای پیش‌بینی و هشدار در خصوص زلزله در ایران و تقویت همکاری‌های بین‌المللی با مؤسسات پژوهشی معتبر در سطح جهانی می‌تواند به‌عنوان دیگر برنامه‌های علمی برای دولت آقای دکتر پزشکیان مطرح شود.
این متخصص زلزله‌شناسی خاطرنشان کرد: این موارد می‌تواند از طریق هیئت دولت و با همکاری دانشگاه‌ها و به‌ویژه نهادهایی همچون سازمان مدیریت بحران کشور، وزارت کشور، وزارت راه و شهرسازی، وزارت علوم، سازمان ژئوفیزیک، وزارت نیرو، وزارت دفاع و … پیگیری و مورد توجه قرار گیرد.