استنشاق هوا با آلودگی می تواند منجر به بروز علائم مختلف تنفسی گردد، اما به طور معمول کمتر کسی درباره علائم نورولوژیکی ناشی از آلودگی هوا، مانند سردرد، بحث می کند.
هوای تنفسی ما در این روزها به دلیل وجود آلاینده های متفاوت، سالم و مطبوع نیست.
مواد شیمیایی سمی و دودهای سنگین می توانند خطر ابتلا به سردرد را افزایش دهند. حتی یک ماده شیمیایی که دارای بوست، اما سمی نمی باشد (همچون گاز فاضلاب)، می تواند در افرادی که سابقه میگرن دارند، سردردهای شدیدی ایجاد کند.
افرادی که به طور مکرر دچار سردرد می شوند در روزهای با آلودگی بالا و کیفیت هوای پایین، اغلب سردردهای آزاردهنده ای را تجربه می کنند. ترکیبی از آلاینده های شیمیایی که به طور مداوم از ترافیک و صنایع منتشر می شود می تواند سینوس های آنان را تحریک کرده و سردردها را تشدید کند.
تنفس در فضایی که حاوی مواد شیمیایی صنعتی است، در خانه نیز می تواند منجر به سردرد شود و آلودگی هوا تنها یکی از چندین عاملی است که می تواند علائم را در افرادی که مستعد سردرد هستند، تشدید کند.
آلاینده های هوایی که می توانند باعث سردرد شوند
پژوهشگران به تازگی متوجه شدند که تأثیرات قرارگیری در معرض دود ناشی از آتش سوزی های جنگلی بر سلامت انسان ها در بسیاری از کشورها در سال های اخیر افزایش یافته است.
انواع مختلف آتش سوزی دودی تولید می کنند که شامل کربن مونوکسید، کربن دی اکسید و ذرات معلق (PM) می باشد. بسته به آتش، سوخت موجود و شدت آتش، دود می تواند حاوی آلاینده ها و مواد شیمیایی خطرناک دیگری نیز باشد.
ذرات معلق در دود آتش سوزی ها و اگزوز دیزل، موجب می شوند که مواد شیمیایی مضر برای مدت بیشتری در هوا معلق بمانند و در نتیجه افراد بیشتری در معرض خطر قرار گیرند و دچار علائم شوند. علیرغم عدم وجود آتش در نزدیکی، ذرات معلق در هوا موجود هستند و در مواردی که احتراق رخ می دهد، این ذرات می توانند حامل مواد شیمیایی سمی مانند بنزن و تولوئن باشند.
اجزای اصلی ذرات معلق شامل آمونیاک میکروسکوپی، سدیم کلراید، کربن سیاه، سولفات، غبار معدنی و آب هستند. بررسی ها نشان داده است که قرارگیری در معرض ذرات معلق ریز (PM۲.۵) می تواند احتمال ابتلا به میگرن را به طور مستقیم افزایش دهد.
مواجهه با ذرات معلق درشت تر (PM۱۰) نیز به همراه سایر آلاینده های جوی می تواند منجر به بروز سردرد شود. در تایپه و سئول، محققان دریافتند افزایش سطح PM۱۰ و همچنین کربن مونوکسید، نیتروژن دی اکسید و ازن در سطح زمین می تواند به طور مستقل تعداد مراجعه افراد به اورژانس به دلیل سردرد را افزایش دهد.
چگونه کیفیت هوا می تواند عاملی برای سردرد باشد؟
کارشناسان همچنان در حال تحقیق درباره این موضوع هستند که چگونه کیفیت هوا می تواند باعث بروز سردرد یا شدت یافتن آن شود. ممکن است برخی از آلاینده های هوا به تحریک مسیرهای عصبی مرتبط با میگرن کمک کنند، یا شاید سردرد ناشی از التهابی باشد که آلودگی هوا در مغز به وجود می آورد.
اگر به بوها حساسیت دارید، ممکن است سردرد شما به طور مستقیم ناشی از تحریک عصب های بویایی باشد که ارتباط بین بینی و مغز را برقرار می کنند.
علاوه بر این، دیگر مواد شیمیایی همچون نیتریک اکسید نیز می توانند باعث ایجاد واکنش های سرخرگی در مغز شده و نتایج آن انقباض یا انبساط سریع عروق خونی مغز خواهد بود. این حالت به ایجاد سردرد منجر می شود و همین موضوع در افرادی که در معرض کربن مونوکسید قرار می گیرند نیز مشاهد می شود.
اگر چه برای تعیین اثرات خاص هر آلاینده به مطالعات وسیع تری نیاز است، اما اطلاعات موجود به اندازه کافی معنادار هستند که به افرادی که مستعد سردرد هستند توصیه کنیم احتیاط بیشتری نمایند. کیفیت نامناسب هوا می تواند با اختلالات سردرد موجود در تعامل باشد؛ بنابراین افراد مبتلا به میگرن باید در روزهای آلوده مراقبت بیشتری به خرج دهند.
با افزایش میزان قرارگیری در معرض آلاینده های جوی، احتمال بروز سردرد یا تشدید سردرد فعلی نیز بالاتر می رود.
فعالیت بدنی در فضای باز زمانی که کیفیت هوا پایین است نیز می تواند شانس سردرد را افزایش دهد.
علائم سردرد مرتبط با آلودگی هوا به طور معمول در مقایسه با سردردهای معمولی مشابه است. فردی که میگرن دارد ممکن است در روزهای آلوده با این علائم روبرو شود: سردرد شدید، تهوع، حساسیت به نور و صدا.
اثرات آلودگی هوا در روزهای گرم شدیدتر است
پژوهش ها نشان می دهند که در روزهایی که دما افزایش می یابد، آلودگی هوا احتمال بیشتری دارد که باعث بروز سردرد شود.
مهم ترین یافته ها نشان می دهد که یک آلاینده خاص به نام سولفور دی اکسید می تواند در روزهای آلوده و گرم (معمولاً بالای ۲۲ درجه) احتمال بروز سردرد را افزایش دهد.
محققان همچنین به بررسی اثرات ازن در سطح زمین پرداخته اند و به این نتیجه رسیده اند که این آلاینده نیز در روزهای گرم و آفتابی به سطح خطرناکی می رسد و می تواند منجر به بروز سردرد شود. ازن به عنوان دومین آلاینده در روزهای گرم شناخته می شود و تنها زمانی در سطح زمین تشکیل می شود که نور خورشید، مواد آلی فرار و نیتروژن دی اکسید وجود داشته باشند.
در حالی که اوزون در لایه های بالای جو و دور از قابلیت تنفس انسان به عنوان خوش خیم محسوب می شود، اما هنگامی که آلاینده های صنعتی با نور خورشید واکنش می دهند، این گاز در سطح زمین نیز تشکیل می گردد.
مواجهه با ازن می تواند منجر به بروز سردرد و تشدید آلرژی های فصلی گردد.
همیشه تلاش کنید در صورت عدم نیاز از خانه خارج نشوید
پیش از هر بار خروج از منزل، کیفیت هوا را بررسی کنید و در صورتی که ضرورتی وجود ندارد، از بیرون رفتن در روزهای آلوده خودداری کنید. شاخص کیفیت هوا زیر ۱۰۰ به عنوان سالم و قابل قبول در نظر گرفته می شود.
وقتی شاخص کیفیت هوا حدود ۱۵۰ باشد، بسیاری از افراد ممکن است علائمی را تجربه کنند. افرادی که نسبت به کیفیت هوا حساسیت بیشتری دارند، علائم مربوط به کیفیت پایین را بیشتر احساس خواهند کرد. این افراد شامل کسانی هستند که دچار بیماری های قلبی یا ریوی هستند، افراد دیابتی، بزرگسالان سالخورده و کودکان کمتر از ۱۸ سال.
زمانی که شاخص کیفیت هوا ۱۰۰ و بالاتر می رود، افراد حساس باید فعالیت هایOutdoor خود را از نظر مدت زمان و شدت محدود کنند.
هنگامی که شاخص کیفیت هوا به سطح “ناسالم برای همه” برسد، بسیاری از افراد ممکن است عوارض جانبی و اثرات منفی آلودگی هوا را تجربه کنند. در این شرایط، فرقی نمی کند سوابق پزشکی تان چگونه است یا اینکه چقدر حساس هستید؛ به هر حال، در چنین روزهایی باید به میزان ممکن از خروج از منزل پرهیز کرده و زمان و فعالیت های خارج از خانه را به حداقل برسانید. سردرد یکی از نشانه هایی است که نشان می دهد باید بیشتر احتیاط کنید و در خانه بمانید.