وزارت نیرو در گزارشی که از طریق دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی به دبیرخانه ارسال شده، تحت عنوان «بررسی و تحلیل شاخصهای کلان بخش آب در سه ماهه اول سال ۱۴۰۳؛ گزارش فصلی ۱» اعلام کرده که ارزیابی شاخصهای مربوط به وضعیت آب و هواشناسی در سهماهه ابتدایی سال ۱۴۰۳ نشاندهنده افزایش ۱۰۶ درصدی بارش کل کشور نسبت به سال قبل و افزایش ۶۷ درصدی آن نسبت به میانگین بلندمدت بارشهای بهاری میباشد. بر اساس بارشهای مناسب بهاری، حدود ۴۲ درصد از مجموع بارش سال نرمال آبی در این فصل رخ داده که با در نظر گرفتن آمار بلندمدت بارشهای بهاری، این مقدار تقریباً به یک چهارم میرسد.
علاوه بر این، در نه ماهه اول سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۲) که از ۱ مهر ماه سال ۱۴۰۲ تا پایان خردادماه سال ۱۴۰۳ محاسبه شده، میانگین بارش در سطح کشور به ۲۴۲ میلیمتر رسیده که نسبت به میانگین بلندمدت، ۲ درصد افزایش را نشان میدهد. به واقع، کشور در فصل بهار با بارشهای قابل توجهی در بسیاری از مناطق مواجه بوده و تنها در برخی نواحی از شمال غرب و نواحی پراکنده واقع در دامنه جنوبی البرز، وضعیت عمدتاً نرمال و ترسالی وجود داشته است. در این دوران، میانگین دمای هوای کشور به سمت افزایش رفت، اما نرخ این افزایش نسبت به دو فصل پیشین چندان قابل ملاحظه نیست.
با بروز بارشهای رضایتبخش بهاری، درصد پرشدگی سدهای کشور به میزان ۹ درصد در مقایسه با مدت مشابه سال آبی قبل افزوده شده و حجم ذخایر سدهای کشور تا پایان بهار به حدود ۳۴ میلیارد مترمکعب رسیده است. تولید برق آبی نیز در سه ماهه اول بهار با افزایش رو به رشد همراه بوده و بهطور میانگین ۷.۱ درصد از کل تولید برق کشور را شامل میشود. علاوه بر این، وضعیت بیشتر سدهای کشور در شرایط مطلوبی قرار گرفته و با توجه به افزایش درصد پرشدگی سد دوستی و چاه نیمههای سیستان، میتوان انتظار داشت که سالی بدون تنش آبی در شمال استان سیستان و بلوچستان تنها با اتکا به منابع آب چاه نیمهها رقم بخورد.
از سوی دیگر، سد دوستی در سال جاری میتواند نقش مؤثری در تأمین آب شرب شهر مشهد داشته باشد. همچنین در حالی که در اکثر نقاط ایران کشور افغانستان نیز وضعیتی ترسالی و نرمال حاکم است، به نظر میرسد این کشور از منظر پارامترهای آب و هوایی در شرایط مناسبتری قرار گرفته است.
ترسالی مختصر در شمال غرب کشور
در حوزه آبریز ارس در شمال غرب کشور، شرایط نرمال و ترسالی خفیفی وجود دارد که تأثیر بسزایی در استمرار جریان نرمال این رودخانه دارد. با توجه به وضعیت عمدتاً نرمال در سطح کشور عراق و شرق ترکیه، نه تنها ظرفیت آبدهی رودخانههای دجله و فرات در وضعیت مطلوب قرار گرفته، بلکه احتمال وقوع طوفانهای گرد و خاک با منشاء خارجی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران نیز در مقایسه با سالهای گذشته کاهش پیدا کرده است.
کل اعتبارات اختصاص داده شده برای سرمایهگذاری در بخش آب بر طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۳ بیش از ۴۸۰ هزار میلیارد ریال برآروده شده که در فصل بهار اعتباری به این بخش تخصیص نیافته است.
افزایش دما در فصل بهار
طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، در بهار سال جاری میانگین دمای کشور به میزان ۰.۲ درجه سلسیوس نسبت به میانگین دمای بلندمدت این فصل بیشتر بوده است. هرچند که این افزایش دما در فصل بهار بهطرز چشمگیری به نسبت افزایش دما در دو فصل قبلی نیست، اما با این حال، نشاندهنده یک روند افزایشی دما در کشور است.
به جز استان کرمان که در وضعیت نرمال قرار دارد و استان فارس که شاهد کاهش جزئی دما نسبت به میانگین بلندمدت بهار بوده، سایر استانها افزایش دما را بین ۰.۰۱ تا ۱.۵ درجه سلسیوس نسبت به میانگین بلندمدت تجربه کردهاند. افزایش دما در مناطق شمال غرب و سواحل شمالی کشور به مراتب بیشتر از دیگر نواحی بوده است، بهطوری که افزایش ۱.۵ درجه سلسیوس در استان گیلان مشاهده میشود.
با توجه به این که پاییز گذشته، گرما در این فصل به اوج خود رسیده و میانگین دمای فصل زمستان نیز نسبت به بلندمدت بالاتر بوده، میتوان سال آبی جاری را به عنوان یکی از سالهای آبی گرم تلقی کرد. بر مبنای پیشبینیهای انجام شده توسط سازمان جهانی هواشناسی، این روند در چهار سال آینده نیز ادامه خواهد داشت و بنابراین، در فصول آتی، انتظار تجربه دماهای بالاتر از میانگین نیز وجود دارد.
تولید برقابی کشور در بهار امسال
در بهار امسال، مجموع تولید برقابی کشور به ۷۰۶۸ هزار مگاوات ساعت رسید و سهم آن از کل تولید برق کشور بهطور میانگین ۷.۱ درصد بوده است. در ماههای بهاری سطح تولید برقابی به سمت افزایش پیش رفت، بهطوری که از ۱۵۱۱ هزار مگاوات ساعت در فروردین ماه به ۳۲۹۳ هزار مگاوات ساعت در خردادماه ارتقا یافته است. روند افزایشی تولید و سهم برقابی در کل تولید برق کشور تحت تأثیر افزایش دما در ماههای بهار و افزایش تقاضا از یک سو و شرایط به نسبتا مطلوب حجم مخازن سدها در مقایسه با سال گذشته از سوی دیگر میباشد.
