دلایل وقوع ایست قلبی چیست؟ | سایت انتخاب

 ما همه بارها در مورد افرادی که با عارضه‌ی ایست قلبی ناگهانی مواجه شده‌اند، شنیده‌ایم. اما آیا واقعاً درک دقیقی از اینکه ایست قلبی چیست، تفاوت آن با حمله قلبی چه می‌باشد و چگونه می‌توان به فردی که در چنین موقعیتی است، کمک کرد، داریم؟

 به نقل از نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، ایست قلبی یا ایست قلبی ناگهانی، وضعیت اضطراری پزشکی محسوب می‌شود و باید به آن به عنوان یک اختلال در فعالیت الکتریکی قلب نگریسته شود. این فعالیت الکتریکی منظم به قلب این امکان را می‌دهد که به طور طبیعی خون را پمپاژ کند.

ایست قلبی ناگهانی می‌تواند به طرز غیرمنتظره و سریع رخ دهد و سبب توقف قلب شود. اگرچه این پدیده با حمله قلبی متفاوت است، اما به شدت خطرناک و اورژانسی بوده و نیازمند درمان فوری می‌باشد.

ایست قلبی وضعیتی است که در آن قلب قادر به انجام وظایف حیاتی خود، نظیر پمپاژ خون حاوی اکسیژن به نقاط مختلف بدن، به ویژه مغز و سایر اندام‌ها، نمی‌باشد. این وضعیت گاهی به عنوان «ناگهانی» شناخته می‌شود؛ زیرا معمولاً بدون هیچ‌گونه هشدار یا نشانه‌ای پیشین به وقوع می‌پیوندد. در این حالت، بیمار به یک‌باره تمامی فعالیت‌های قلبی خود را از دست داده و دچار بی‌هوشی و توقف تنفس می‌شود. عدم درمان سریع می‌تواند به مرگ منجر شود.

چه عواملی سبب ایست قلبی می‌شود؟

فرد می‌تواند ایست قلبی را به دو شیوه مختلف تجربه کند. اولین حالت، زمانی است که هیچ‌گونه فعالیت الکتریکی عضله قلب برای تحریک انقباض آن وجود ندارد.

دومین حالت، مربوط به زمانی است که فعالیت الکتریکی قلب دیگر به‌طور هماهنگ و مؤثر عمل نمی‌کند. در این شرایط، عملکرد عضله قلب متلاطم است و قادر به پمپاژ خون نمی‌باشد. این حالت به نام «فیبریلاسیون بطنی» شناخته می‌شود.

دلایل ایست قلبی چیست؟

«ایست قلبی ناگهانی» می‌تواند در افرادی که تاریخچه‌ای از بیماری قلبی ندارند نیز اتفاق بیفتد.

سیگنال‌های نامنظم و سریع قلب باعث می‌شود به جای پمپاژ خون، حفره‌های پایینی قلب به‌شکل بی‌فایده به لرزش درآیند. برخی از بیماری‌های قلبی می‌توانند خطر ابتلا به این نوع اختلال در ضربان قلب را افزایش دهند. این وضعیت در افرادی که به بیماری‌های قلبی شناخته شده‌ای مبتلا نیستند نیز ممکن است به وقوع بپیوندد.

تفاوت ایست قلبی و حمله قلبی چیست؟

در زمان وقوع حمله قلبی، مشکل عمدتاً ناشی از مسدود شدن شریان‌ها است. شریان‌های اصلی که خون و اکسیژن را به قلب می‌رسانند، به وسیله‌ی یک لخته خون مسدود می‌شوند که جریان خون را خارجی از کار می‌اندازد.

در این وضعیت، بافت‌های قلبی قادر به دریافت خون حاوی اکسیژن نمی‌باشند و ممکن است این بافت‌ها آسیب ببینند. با گذشت زمان، این شرایط می‌تواند به مشکلات الکتریکی همچون فیبریلاسیون بطنی و ایست قلبی ناگهانی منجر شود. در برخی موارد، بافت اسکار یا بافت همبند حاصل از حمله قلبی می‌تواند سبب تغییرات در ریتم قلب شخص گردد.

هر زمان که فردی دچار ایست قلبی یا مرگ ناگهانی قلبی می‌شود، ممکن است این وضعیت به عنوان تظاهر یک حمله قلبی در نظر گرفته شود. هرچند ایست قلبی ناگهانی به معنای این نیست که فرد حتماً دچار انسداد قلبی بوده است.

چه کسانی در معرض خطر ایست قلبی هستند؟

شرایط مشابه که خطر احتمال بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهند، همچنین خطر ایست قلبی ناگهانی را نیز بالا می‌برند. از جمله:

– بیماری سرخرگ کرونری: این وضعیت به زمانی اطلاق می‌شود که کلسترول در شریان‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند، جمع می‌شود که منجر به سخت شدن و باریک شدن مسیر می‌شود. احساس ناراحتی در ناحیه قفسه سینه نشانه شایع این بیماری است.

– بیماری عضله قلب: این اختلال به وجود مشکلی در خود عضله قلب اشاره دارد و ممکن است به طور ژنتیکی نیز منتقل شود. یکی از اشکال رایج آن «بیش‌پروردگی ماهیچه قلب» است که در آن عضله قلب به طور غیرطبیعی ضخیم می‌شود.

بیماری‌های قلبی می‌توانند احتمال ایست قلبی ناگهانی را نیز افزایش دهند

– نارسایی دریچه قلب: در این وضعیت، یکی یا چند دریچه قلب به درستی کار نمی‌کند. نشت یا سخت شدن این دریچه‌ها ممکن است به کشیدگی یا ضخیم شدن عضله قلب منجر شود.

– نقص مادرزادی قلب: ایست قلبی ناگهانی در کودکان یا نوجوانان گاهی به علت مشکلات الکتریکی یا ساختاری قلبی باز می‌گردد که فرد از بدو تولد با آن مواجه است.

– سندرم کیوتی و سایر اختلالات مربوط به سیگنال الکتریکی قلب: شرایطی نظیر سندرم کیوتی، «سندرم بروگادا» و «کاردیومیوپاتی آریتموژنیک» می‌توانند خطر فیبریلاسیون بطنی را افزایش دهند. اگر ریتم قلب به سرعت ترمیم نشود، ممکن است به مرگ ناگهانی منجر گردد. جوانان مبتلا به سندرم کیوتی نیز در معرض خطر مرگ ناگهانی قرار دارند.

در مواجهه با کسی که دچار ایست قلبی شده چه اقداماتی باید انجام دهیم؟

احتمال زنده ماندن برای فردی که ایست قلبی را تجربه کرده وجود دارد، اما زمان در این مورد بسیار حیاتی است. بازیابی سریع ریتم قلب با انجام احیای قلبی ریوی (CPR) و به‌کارگیری دستگاه شوک الکتریکی خارجی خودکار (AED) بسیار حائز اهمیت است. همچنین تماس فوری با اورژانس نباید فراموش شود.

ایست قلبی می‌تواند در هر زمان و مکانی روی دهد، اعم از یک مرکز خرید، مدرسه یا محیط کار. اگر فردی بیهوش شد، حتماً از تنفس و وجود نبض او اطمینان حاصل نمایید. اگر قلب فرد نتواند خون را پمپاژ کند، باید فوراً احیای قلبی ریوی آغاز شود. فشار به قفسه سینه باید به‌طور سریع و محکم انجام شده و با سرعت ۱۰۰ الی ۱۲۰ فشار در دقیقه باشد.

عملیات احیای قلبی ریوی

مرحله آغازین در عملیات احیا، انجام ماساژ قلبی به منظور ایجاد پمپاژ مصنوعی خون است که می‌بایست هر چه سریعتر آغاز گردد. قبلاً توصیه می‌شد که برای بزرگسالان به ازای هر ۱۵ بار ماساژ قلبی، دو تنفس مصنوعی داده شود و برای کودکان و نوزادان این نسبت، پنج ماساژ قلبی به ازای هر دو تنفس مصنوعی بود. اما اکنون، به جز در مورد نوزادان، توصیه می‌شود که ۳۰ بار ماساژ قلبی برای هر دو تنفس مصنوعی انجام شود.

پرسش‌های مطرح‌شده در خصوص فشار به قفسه سینه باید به صورت سریع و قوی انجام شود و با سرعت ۱۰۰ الی ۱۲۰ بار در دقیقه صورت گیرد. به‌رغم این مهم، باید زمانی برای بازگشت قفسه سینه به حالت اولیه اختصاص داده شود تا فشارهای متوالی موجب ایجاد جریان خون در بدن شوند. برای ماساژ قلبی، پاشنه یک دست باید در مرکز قفسه سینه در استرنوم (جناغ سینه) قرار گیرد و دست دوم باید بر روی دست اول به‌گونه‌ای گذاشته شود که فرد با حداکثر قدرت بتواند فشار وارد نماید و انگشتان دست بالایی از ناحیه ماساژ دور شوند. آرنج‌ها باید کاملاً راست و انگشتان دست نباید با بدن بیمار در تماس باشند.

فشار باید به‌گونه‌ای وارد شود که قفسه سینه حدود پنج الی شش سانتی‌متر پایین برود. در شرایط ضروری و با توجه به اهمیت این اقدام، احتمال شکستن دنده‌ها باید نادیده گرفته شود. اما در موقعیت‌های ناشی از خفگی، که ابتدا ایست تنفسی و سپس ایست قلبی رخ داده است، باید ابتدا راه هوایی باز شود، سپس اقدام به تنفس مصنوعی و در نهایت ماساژ قلبی (راه‌اندازی گردش خون) انجام گردد.

هدف از انجام این اقدامات بازگرداندن قلب بیمار به ریتم طبیعی است. این وضعیت جریان خون را به نواحی حیاتی بدن، به ویژه قلب و مغز، باز می‌گرداند.

علائم رایج ایست قلبی

پزشکان و متخصصان قلب خاطرنشان می‌کنند که مهم‌ترین دلیل بروز مشکلات و بیماری‌های قلبی، انتخاب سبک زندگی نامناسب و غیربهداشتی است.

برخی عادات و نکات می‌توانند سلامت قلب را به خطر انداخته و منجر به بیماری‌های قلبی شوند.

ملاحظات ضروری برای حفظ سلامت قلب

در ادامه، به نقل از «مدیکال دیلی»، به بررسی چند مورد از عادات و عواملی خواهیم پرداخت که باید به‌منظور حفظ سلامت قلب و عروق نسبت به آن‌ها احتیاط کرد.

– رژیم گرفتن یا حذف برخی درشت‌مغذی‌ها

به گفته دکتر «دانیل ادموندوویچ»، متخصص قلب و عروق در بیمارستان دانشگاه تمپل، بسیاری از افراد تصور می‌کنند که رژیم غذایی سالمی دارند، اما این تصور نادرست است. به عنوان مثال، او مباحثی از افرادی را مطرح کرده که به رژیم کم‌کلسترول پایبندند و از مصرف چربی‌های سالم که در واقع جزء مهمی از درشت‌مغذی‌ها محسوب می‌شود، خودداری می‌کنند. این افراد ممکن است مصرف کربوهیدرات را افزایش دهند. اگرچه این نوع رژیم غذایی موجب افزایش سطح کلسترول نمی‌شود، اما تحقیقات نشان می‌دهد که تغییرات ناگهانی و شدید در عادات غذایی می‌تواند تأثیر منفی بر عملکرد قلب بگذارد.

– انزوای اجتماعی و احساس تنهایی

دکتر «ریگود تدوالکار»، متخصص قلب و عروق در مرکز بهداشت پراویدنس سنت جان در سنتا مونیکا، کالیفرنیا، می‌گوید که جدا شدن از دیگران می‌تواند تأثیر بسزایی بر سلامت قلب داشته باشد. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که زنان مسن‌تر در حالت انزوا تا هشت درصد بیشتر در معرض بیماری‌های قلبی و عروقی قرار دارند.

برای آن دسته از افراد که همزمان انزوا و تنهایی را تجربه می‌کنند، احتمال ابتلا به بیماری قلبی تا ۲۷ درصد افزایش می‌یابد. انزوای اجتماعی می‌تواند به افسردگی کمک کند و افسردگی نیز ممکن است به عواملی خطرناک برای قلب مانند فشار خون بالا، سبک زندگی کم‌تحرک و عادات غذایی نامناسب منجر شود.

– بیماری‌های دهانی

مشکلات دندانی نظیر پوسیدگی دندان می‌توانند خطر عفونت‌های باکتریایی در جریان خون را افزایش دهند. به گفته تدوالکار، انتقال باکتری‌های دهانی به خون به راحتی صورت می‌گیرد. بیماری‌های لثه و بهداشت ناکافی دهان به بروز التهاب منجر شده و می‌تواند به مشکلات قلبی از قبیل کلسترول بالا یا بروز لخته خون منجر گردد.

– مصرف بیش از حد کافئین

کافئین به‌طور کلی برای سلامت قلب مفید تلقی می‌شود و تحقیقات نشان داده‌اند که نوشیدن دو فنجان قهوه در روز بیشترین مزایای قلبی-عروقی را به همراه دارد. اما اگر میزان مصرف قهوه بیش از حد باشد، ممکن است تأثیرات منفی بر سلامت قلب بگذارد، چرا که می‌تواند موجب تسریع ضربان قلب، انقباض عروق خونی و افزایش فشار خون شود. مصرف ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین بی‌خطر محسوب می‌شود، اما بیشتر از آن می‌تواند عوارض منفی متعددی داشته باشد.

– استرس مزمن

فعال‌سازی مزمن سیستم دفاعی بدن (جنگ یا گریز)، می‌تواند موجب التهاب و ترشح طولانی‌مدت هورمون‌های استرس مانند آدرنالین گردد. به گفته تدوالکار، این عوامل در کنار یکدیگر می‌توانند تغییرات فیزیولوژیکی در بدن ایجاد کنند، از جمله افزایش فشار خون، کلسترول بالا، چاقی، مقاومت به انسولین و اختلالات ریتم الکتریکی قلب. همچنین استرس مزمن می‌تواند خطر لخته شدن خون در سراسر بدن را افزایش دهد.

مواد غذایی مفید برای حفظ سلامت قلب

– روغن زیتون

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که التهاب‌ها علت اصلی بیماری‌های مزمن متعددی نظیر بیماری‌های قلبی، سرطان، سندرم متابولیک، دیابت نوع دو، آلزایمر، آرتروز و حتی چاقی هستند.

تغییرات ناگهانی و حاد در الگوی غذایی می‌تواند به اختلال در سلامت قلب منجر شود. روغن زیتون از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی غنی است و به مبارزه با التهاب کمک می‌کند. لذا، مصرف روغن زیتون می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن، به ویژه بیماری‌های القلب موثر باشد.

– عرق کاسنی

پژوهش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نشان می‌دهند که مصرف ۵۰۰ میلی‌گرم از عرق کاسنی به مدت ۳۰ روز، به حفظ سلامت قلب در برابر آسیب‌های اکسیداتیو کمک می‌کند. علاوه بر این، عصاره کاسنی با کاهش سطح کلسترول خون نقش کلیدی در پیشگیری از بیماری‌های قلبی-عروقی ایفا می‌کند.

– روغن کنجد

روغن کنجد فواید متعددی برای قلب به همراه دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که رژیم غذایی غنی از اسیدهای چرب غیر اشباع، به طرز چشمگیری برای سلامت قلب مفید است.

– چای سبز

تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف روزانه یک فنجان چای سبز خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را تا ۱۰ درصد کاهش می‌دهد و استفاده طولانی‌مدت از آن می‌تواند به کاهش میزان مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی کمک کند.