به نقل از آمارهای فدراسیون بین‌المللی دیابت (IDF)، حدود ۵۳۷ میلیون نفر در سرتاسر جهان به دیابت مبتلا هستند و به‌طور میانگین هر ساله هفت میلیون نفر به این تعداد افزوده می‌شود.
طبق گزارشی از ایندیپندنت، در حالی که اکثر افراد با دیابت نوع یک و دو آشنا هستند، شاید بسیاری از آن‌ها ندانند که علت بروز این دو نوع دیابت بسیار متفاوت است.
به نقل از «یواس‌ای تودی»، دکتر «رودیکا بوسویی»، رئیس بخش پزشکی و علم در انجمن دیابت آمریکا در مورد علل بروز و شیوه‌های جلوگیری از این بیماری صحبت می‌کند.
دیابت یک اختلال مزمن است که در نوع اول آن، بدن به اندازه کافی انسولین تولید نمی‌کند و در نوع دوم، بدن به انسولین مقاوم می‌شود و به آن به‌درستی پاسخ نمی‌دهد.
دلایل ابتلا به دیابت نوع یک چیست؟
دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی به شمار می‌آید که در آن، سلول‌های بتا که در لوزالمعده قرار دارند و وظیفه تولید انسولین را دارند، به‌طور ناگهانی یا طی مدت زمان طولانی از بین می‌روند. این تخریب می‌تواند به‌سرعت انجام شود یا به‌تدریج پیشرفت کند تا جایی که بخش عمده‌ای از این سلول‌ها از میان می‌روند و بیمار ناچار می‌شود انسولین را از منابع خارجی تأمین کند. به همین دلیل است که بیماران دیابت نوع یک باید به‌طور منظم انسولین تزریق کنند.
هر شخصی می‌تواند به دیابت نوع یک دچار شود و علائم آن شامل تشنگی مفرط، گرسنگی، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید، بهبود آهسته زخم‌ها و کاهش وزن است.
دلایل ابتلا به دیابت نوع دو چیست؟
دیابت نوع دو شایع‌ترین نوع این بیماری است و اختلال در عملکرد سلول‌های بتا در این نوع به دلایل متعددی از جمله چاقی، شیوه زندگی نامناسب و عدم تحرک مربوط می‌شود. عواملی مانند سابقه خانوادگی، نژاد و سن نیز در بروز این نوع دیابت تأثیر دارند.
این تغییرات باعث می‌شود که بدن نتواند به درستی از انسولینی که تولید می‌کند استفاده کند، عارضه‌ای که به آن مقاومت به انسولین گفته می‌شود و در نتیجه تنظیم قند خون برای بدن دشوارتر می‌شود.
بوسویی بیان می‌کند: هرچه میزان مقاومت به انسولین افزایش یابد، نیاز به انسولین بیشتر می‌شود تا بدن بتواند از خون سطح مطلوب گلوکز را به‌دست آورد و انرژی تولید کند. در نهایت، سلول‌های بتا به شدت تحت فشار قرار می‌گیرند و قادر به تولید انسولین کافی نخواهند بود. این شرایط می‌تواند منجر به اختلال در حس سیری در مغز شود.
افزایش چاقی و کاهش دسترسی به غذاهای تازه و سالم، به افزایش تعداد کودکان مبتلا به دیابت نوع دو در جهان منجر شده است.
بسیاری از افراد مبتلا به دیابت نوع دو نیازی به تزریق انسولین ندارند و بدن آن‌ها هنوز قادر به تولید انسولین است. بنابراین، تشخیص زودهنگام به بیماران این فرصت را می‌دهد که از طریق تغییر سبک زندگی یا مصرف دارو، از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.
بوسویی با اشاره به اهمیت نظارت بر سطح قند خون، خاطرنشان می‌کند که هرچه سطح قند خون افزایش یابد، تغییرات متابولیکی در بدن به وجود می‌آید که بر عملکرد سلول‌های بتا تأثیر می‌گذارد و آن‌ها را دستخوش اختلال می‌کند.
آیا مصرف زیاد شکر موجب دیابت می‌شود؟
تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف نوشیدنی‌های حاوی شکر با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع دو مرتبط است، اما عوامل خطرزای دیگری از جمله سابقه خانوادگی، سن و نژاد نیز در این باره نقش دارند.
انجمن دیابت آمریکا توصیه می‌کند از مصرف نوشیدنی‌های شیرین خودداری کنید و به‌جای آن، آب بنوشید و سهم شکر در کل کالری دریافتی روزانه نباید بیش از ۱۰ درصد باشد.
* یادآوری نکات مهم در زمینه پیشگیری از دیابت
متخصصان اعتقاد دارند که مدیریت دیابت نیازمند تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی است. علاوه بر این، سیگار کشیدن یکی از عواملی است که می‌تواند در افراد دیابتی زمینه‌ساز مشکلات سلامتی شدیدتری شود.
تغییر در سبک زندگی شما می‌تواند گامی مهم به سوی پیشگیری از دیابت باشد و هیچ‌گاه برای شروع دیر نیست. اگر به دلیل اضافه وزن، چاقی، کلسترول بالا یا سابقه خانوادگی در معرض خطر دیابت نوع دو هستید، پیشگیری بسیار مهم است. انجام چند تغییر اکنون ممکن است به شما کمک کند تا از عوارض جدی دیابت در آینده جلوگیری کنید. این تغییرات از سوی متخصصان مایوکلینیک پیشنهاد شده که شامل موارد زیر است:
– کاهش وزن اضافی
کاهش وزن می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را کمتر کند. انجمن دیابت آمریکا توصیه می‌کند که افرادی که به پیش‌دیابت مبتلا هستند، حداقل هفت تا ۱۰ درصد از وزن خود را کاهش دهند تا روند پیشرفت بیماری متوقف شود.
– افزایش فعالیت بدنی
تمام بزرگسالان سالم باید در طول پنج روز از هفته، حداقل ۳۰ دقیقه به فعالیت‌های ورزشی متوسط تا شدید، نظیر پیاده‌روی سریع، شنا، دوچرخه‌سواری یا دویدن بپردازند. همچنین، ورزش‌های مقاومتی باید حداقل دو تا سه بار در هفته انجام شود. کاهش زمان‌های بی‌تحرکی طولانی، مانند نشستن مداوم پشت کامپیوتر، می‌تواند به کنترل سطح قند خون کمک نماید.
– مصرف کافی فیبر غذایی
غذاهای سرشار از فیبر می‌توانند به کاهش وزن و کاهش خطر ابتلا به دیابت کمک کنند. انواع غذاهای سالم و غنی از فیبر را در برنامه غذایی خود گنجانید، از جمله:
– میوه‌هایی از قبیل گوجه‌فرنگی و فلفل
– سبزیجات غیرنشاسته‌ای مانند کلم بروکلی، سبزیجات برگ‌دار و گل‌کلم
– حبوبات نظیر لوبیا، نخود و عدس
– غلات کامل مانند نان و ماکارونی گندم کامل، برنج سبوس‌دار، و جو سبوس‌دار و …
– مصرف چربی‌های سالم
رژیم غذایی شما باید شامل انواع غذاهای حاوی چربی‌های غیراشباع باشد که به‌عنوان «چربی خوب» شناخته می‌شوند.
این نوع چربی‌ها موجب افزایش سطح کلسترول خوب در خون و همچنین به سلامت قلب و عروق کمک می‌کنند. منابع چربی‌های خوب شامل روغن زیتون، آجیل و دانه‌هایی نظیر بادام، بادام‌زمینی، تخم کتان، تخم کدو تنبل و … می‌باشند.