طبق دیدگاه‌های مختلف دینی، مطالعه کتب آسمانی و دیگر منابع در دوران کودکی ما را به انجام اعمال نیک و مثبت تشویق می‌کند. اما یافته‌های یک تحقیق جدید حاکی از آن است که خودگذشتگی و تمایل ما به انجام کارهای خیری که برای دیگران مفید است، به‌وسیله ناحیه‌ای خاص در مغز ما مدیریت می‌شود.
آیا تربیت خانوادگی، باورهای مذهبی و اخلاقی، یا تمایل به خیرخواهی ما را ترغیب به مساعدت به دیگران می‌کند؟ بر اساس نتایج پژوهش دانشمندان بریتانیایی که در نشریه معتبر «نیچر» منتشر شده است، تجزیه و تحلیل عده‌ای از بیمارانی که آسیب‌هایی به مغزشان وارد شده بود، نشان می‌دهد که تمایل به انجام کارهای نیک و مساعدت به دیگران با ناحیه‌ای خاص از مغز کنترل می‌شود.
عنوان این مطالعه بدین صورت قید شده است: «قشر شکمی داخلی پیش پیشانی انسان برای تحریک عملکرد اجتماعی حیاتی است.»
انتخاب بین تلاش و دریافت پاداش؟
انسان‌ها روزانه بین تلاش برای انجام فعالیت‌هایی نظیر رفتن به باشگاه و دریافت پاداش مانند ماندن در خانه یکی را انتخاب می‌کنند. طبق این تحقیق، همواره تلاش کردن به‌راحتی خوشایند نیست: «زمانی که دو عمل پاداش مشابهی ارائه می‌دهد اما نیازمند سطوح متفاوتی از تلاش است، افراد تمایل دارند گزینه‌ای را انتخاب کنند که تلاش کمتری می‌طلبد.»
عدم تمایل به تلاش کردن می‌تواند تأثیرات جدی بر رفتارهای روزمره بگذارد و یکی از نشانه‌های مرتبط با «بی‌تفاوتی» به حساب می‌آید، که خود به عنوان یک وضعیت بالینی با کاهش انگیزه و اختلالات روانی و عصبی مختلف مرتبط است. از این رو، درک مکانیسم‌های عصبی مؤثر بر تلاش و تمایل به اکتساب پاداش در انجام رفتارهای اجتماعی پسندیده بسیار حیاتی است.
محققان این مطالعه بر این باورند که «رفتارهای اجتماعی مطلوب برای مقابله با چالش‌های جهانی ضرورت دارند. با این وجود، کمک به دیگران معمولاً نیازمند تلاش است و بسیاری از افراد به انجام آن تمایل ندارند. بنابراین، درک نحوه پردازش مغز ما در تصمیم‌گیری‌های خیرخواهانه بسیار حائز اهمیت است.»
پروفسور پاتریشیا لاک‌وود، عصب‌شناس اجتماعی در دانشگاه‌های بیرمنگام و آکسفورد، در این زمینه اظهار داشته است: «درک اینکه کدام بخش‌های مغز مسئول تصمیم‌گیری در زمینه کمک به دیگران هستند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که به ما کمک می‌کند تا از کجا بتوانیم افراد را برای مقابله با چالش‌های بزرگ جهانی مانند تغییرات آب و هوا، بیماری‌های عفونی و منازعات بین‌المللی ترغیب کنیم.»
او و همکارانش برای نخستین بار ثابت کردند که ناحیه‌ای به نام «قشر شکمی داخلی پیش پیشانی/ vmPFC» در تحریک افراد به انجام «رفتارهای اجتماعی مطلوب» نقش کلیدی دارد. بررسی این ناحیه همچنین برای پیدا کردن روش‌های نوین درمان اختلالات مربوط به تعاملات اجتماعی بسیار مهم است.
روش و نتایج مطالعه
در این تحقیق، دانشمندان ناحیه «قشر شکمی داخلی پیش پیشانی/ vmPFC» را به‌عنوان بخشی از مغز که در تصمیم‌گیری و عملکردهای اجرایی اهمیت دارد، مورد مداقه قرار دادند. در حالی که پژوهش‌های قبلی ارتباط این ناحیه را با تصمیم‌گیری در خصوص تلاش و پاداش تایید کرده بودند، اما به ضرورت این ناحیه در انجام این عملکردها اشاره‌ای نداشتند.
این مطالعه بر روی سه گروه انجام شد: ۲۵ بیمار مبتلا به آسیب مغزی در ناحیه قشر شکمی داخلی پیش پیشانی، ۱۵ بیمار با آسیب در دیگر نواحی مغز، و ۴۰ شرکت‌کننده سالم.
شرکت‌کنندگان در یک آزمایش تصمیم‌گیری می‌کردند که چه میزان حاضرند برای دریافت پاداش (پول) برای خود یا افراد ناشناس دیگر، تلاش فیزیکی (فشار دادن یک دستگاه) نمایند. این آزمایش به محققان امکان داد تا تأثیر پاداش و تلاش را بر این ناحیه از مغز تفکیک کنند.
نتایج به دست آمده به وضوح نشان‌دهنده آن بود که این ناحیه از مغز در ایجاد انگیزش برای کمک به دیگران ضروری است. بیماران آسیب دیده در این ناحیه مغزی تمایل کمتری به کمک به دیگران داشتند و حتی پس از تصمیم به کمک، نیروی فیزیکی کمتری بکار بستند و نسبت به دیگر گروه‌ها، پول کمتری برای این کمک دریافت کردند.
در مراحل بعدی، محققان با استفاده از تکنیک نگاشت علائم ضایعات، نواحی نزدیک به این قسمت را شناسایی کردند و به‌طورتعجب مشاهده کردند که آسیب به یک منطقه فرعی نزدیک اما متفاوت، تمایل به کمک را در میان افراد افزایش می‌دهد.
منبع: یورونیوز