دکتر راج داسگوپتا، دانشیار پزشکی بالینی در بیمارستان هانتینگتون مموریال واقع در کالیفرنیا، بر پایه پژوهشهایی که بر روی یک سوم جمعیت بزرگسال آمریکا انجام شده، اشاره میکند که تمایل به خواب بیشتر در فصل زمستان جای تعجب ندارد و شما تنهایید؛ بسیاری از مشارکتکنندگان این تحقیق نیز از افزایش خواب خود در این فصل خبر دادهاند.
به نقل از سیانان، داسگوپتا اظهار داشت که برای اغلب بزرگسالان، مدت خواب ایدهآل بین هفت تا نه ساعت در شب است و عوامل جوی مانند سرمای هوا یا تاریکی شب تأثیری بر این نیاز ندارد. با این حال، مردم معمولاً احساس میکنند در زمستان بیش از حد میخوابند، به این دلیل که در پی فرا رسیدن زمان خواب، که با تاریکی زودهنگام فصل زمستان همزمان است، تقریباً یک ساعت از نور روز را از دست دادهاند.
پیشتر تصور میشد که از تأثیرات فصلی بر خواب انسان نسبت به جانوران، آنچنان چشمگیر نیست، ولی مطالعهای که نتایج آن در فوریه ۲۰۲۳ منتشر شد این فرضیه را رد کرد: ۱۸۸ بیمار که در تحقیق مربوط به خواب در بیمارستان سنت هدویگ در برلین مورد بررسی قرار گرفته بودند، در فصل زمستان نزدیک به یک ساعت بیشتر از فصل تابستان میخوابیدند. محققان بیان کردند که این میزان خواب اضافی در زمستان چندان قابل توجه به نظر نمیرسد، اما جالب است که در این مدت ۳۰ دقیقه بیشتر در مرحله خواب «حرکات سریع چشم» یا همان «آرای ام» به سر میبردند و در واقع این مرحله خواب ۳۰ دقیقه اضافی طول میکشد.
مرحله «آرای ام» خواب، بخشی از چرخه خواب است که با رویاپردازی شدید، افزایش ضربان قلب و تنفس، و تحرک بدن مشخص میشود. داسگوپتا درباره اهمیت این مرحله گفت: این بخش از خواب برای تقویت حافظه، تمرکز، تنظیم خلق و خو و بهبود عملکرد سیستم ایمنی حیاتی است. تمایل به خواب بیشتر در زمستان ممکن است ناشی از تغییرات نوری در طول سال، تفاوتهای رفتاری یا مسائل مرتبط با سلامت روان باشد.
داسگوپتا ادامه داد که بدن ما در چرخه روزانه خود نشانههایی از نور خورشید دریافت میکند؛ یعنی وقتی روشنایی روز حاکم است، ما فعالیم و با غروب آفتاب ممکن است احساس خستگی کنیم. کاهش تابش نور طبیعی موجب افزایش تولید ملاتونین، هورمونی که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک میکند، میشود.
دکتر کارلیرا ویز، استادیار پژوهشی در مرکز تحقیقات پرستاری دانشگاه بوفالو اظهار کرد که به واسطه ترشح زودتر ملاتونین در فصل زمستان، منطقی است که افراد سالم نیز در این دوره به خواب بیشتری نیاز دارند.
نور نه تنها بر کمیت خواب بلکه بر کیفیت آن نیز تأثیرات قابل توجهی دارد. دکتر جاشوا تال، روانشناس بالینی و متخصص در مسائل خواب در نیویورک تأکید کرد که خواب «آرای ام» به شدت تحت تأثیر برخی عوامل نوری قرار دارد، به طوری که با کاهش نور در ماههای زمستان، بدن به طور طبیعی این کمبود را با افزایش مدت «آرای ام» جبران میکند.
بر اساس نظر کارشناسان، نیاز به خواب بیشتر در فصل زمستان ممکن است به اصطلاح «جت لگ اجتماعی» مربوط باشد؛ این بدان معناست که ناهماهنگی در زمان خواب و بیداری در شبهای تابستان، که غالباً با فعالیتهای اجتماعی و تفریحی همراه است، ممکن است موجب احساس نیاز به جبران کمبود خواب تابستانی در فصل سرد گردد (زمان خواب و بیدار شدن متضاد در طول هفته نسبت به آخر هفته را به نوعی «جت لگ اجتماعی» میگویند).
ویز توضیح داد که انسانها به طور ذاتی نیازی به خواب بیشتر در زمستان ندارند و به دلیل تعهدات اجتماعی و شغلی نمیتوانند به خواب طولانی در این فصل دست یابند. وی همچنین افزود: اما میتوانیم شرایط را تغییر دهیم تا بهتر عمل کنیم و در زمستان به شیوهای مطلوبتر استراحت کنیم.
دکتر جاشوا تال اشاره کرد که نوسانات نوری در فصل زمستان میتواند بر ریتم شبانهروزی تأثیر بگذارد و خوابیدن بیشتر ممکن است به افزایش هوشیاری در ساعات تاریکی که در بیرون از خانه به سر میبریم، کمک کند.
