آیا میدانستید زمان وقوع روز نیز میتواند یکی از عوامل مؤثر در خطر بروز سکته قلبی باشد؟ اگرچه سکته قلبی ممکن است در هر ساعت از شبانهروز اتفاق بیفتد، اما مطالعات نشان میدهند که احتمال وقوع آن در ساعات اولیه صبح بیشتر است. در این مطلب، به دلایل این موضوع از دیدگاه یک متخصص قلب میپردازیم.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ گاهی خبر میشنویم که فردی بدون هیچ علامت هشداردهندهای دچار سکته قلبی شده است. اگرچه سکته قلبی میتواند در هر زمانی رخ دهد، اما پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که بیشترین موارد آن در ساعات ابتدایی صبح اتفاق میافتد.
دلیل اصلی این موضوع، تغییرات طبیعی بدن هنگام بیدار شدن از خواب است.
سکته قلبی زمانی رخ میدهد که جریان خون به عضله قلب، معمولاً به علت ایجاد لخته خون در یکی از شریانهای کرونری، مسدود شود. در نتیجه، قلب از دریافت خون و اکسیژن کافی محروم شده و بهتدریج دچار آسیب میشود.
دکتر دیبانشو گوپتا، متخصص قلب و عروق دلایل افزایش خطر سکته قلبی در ساعات صبح را توضیح میدهد.
۱. تغییرات طبیعی بدن هنگام صبح
بدن انسان بر اساس یک چرخه طبیعی ۲۴ ساعته به نام ریتم شبانهروزی (Circadian Rhythm) فعالیت میکند. این ساعت زیستی، عملکردهایی مانند:
* خواب و بیداری
* ترشح هورمونها
* دمای بدن
* فشار خون
را تنظیم میکند.
هنگامی که صبح از خواب بیدار میشویم، بدن برای شروع فعالیتهای روزانه آماده میشود. در این زمان، هورمونهایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند تا هوشیاری و انرژی بدن افزایش یابد.
اگرچه این تغییرات طبیعی هستند، اما باعث میشوند:
* ضربان قلب افزایش پیدا کند.
* فشار خون بالا برود.
* قلب سختتر از حالت استراحت کار کند.
برای افراد سالم این تغییرات معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما در کسانی که از قبل به بیماری قلبی مبتلا هستند، این فشار اضافی میتواند خطر سکته قلبی را افزایش دهد.
۲. افزایش فشار خون پس از بیدار شدن
یکی از مهمترین دلایل افزایش احتمال سکته قلبی در صبح، افزایش طبیعی فشار خون پس از بیدار شدن است.
بر اساس مطالعهای که در مجلات انجمن قلب آمریکا (AHA Journals) منتشر شده، فشار خون هنگام خواب پایینتر است، زیرا بدن در حالت استراحت قرار دارد. اما پس از بیدار شدن، فشار خون بهطور طبیعی شروع به افزایش میکند.
این افزایش ناگهانی فشار، بار بیشتری بر قلب و رگهای خونی وارد میکند.
اگر یکی از شریانهای قلب به دلیل تجمع پلاکهای چربی تنگ شده باشد، این افزایش فشار ممکن است باعث ترکیدن پلاک شود. در این حالت، لخته خون تشکیل میشود و اگر مسیر شریان را مسدود کند، سکته قلبی رخ خواهد داد.
۳. خون در ساعات صبح آمادگی بیشتری برای لخته شدن دارد
پژوهشها نشان دادهاند که در ساعات اولیه صبح، خون اندکی بیشتر مستعد لخته شدن است.
در عین حال، توانایی طبیعی بدن برای تجزیه و از بین بردن لختههای خون نیز در این زمان کمتر از سایر ساعات روز است.
ترکیب این دو عامل باعث میشود احتمال تشکیل لخته در شریانهای آسیبدیده یا تنگشده افزایش یابد.
اگر این لخته جریان خون به عضله قلب را مسدود کند، سکته قلبی رخ میدهد. به همین دلیل، افراد مبتلا به بیماریهای قلبی در ساعات صبح با خطر بیشتری روبهرو هستند.
۴. افزایش فشار بر قلب در آغاز روز
فعالیتهای معمول صبحگاهی نیز میتوانند فشار بیشتری بر قلب وارد کنند.
بر اساس مطالعهای که در مجله Sleep منتشر شده است، کارهایی مانند:
* سریع از رختخواب بلند شدن
* عجله برای رفتن به محل کار
* بالا رفتن از پلهها
* استرس و فشارهای ابتدای روز
همگی باعث افزایش فعالیت قلب میشوند.
علاوه بر این، بسیاری از افراد صبحها استرس بیشتری را تجربه میکنند. استرس روحی نیز باعث افزایش بیشتر ضربان قلب و فشار خون میشود.
اگرچه این فعالیتها بخشی از زندگی روزمره هستند، اما در افرادی که قلبشان از قبل تحت فشار است، میتوانند احتمال سکته قلبی را افزایش دهند.
چه کسانی بیشتر در معرض سکته قلبی صبحگاهی هستند؟
اگرچه افزایش خطر سکته قلبی در ساعات صبح تقریباً همه افراد را تا حدی تحت تأثیر قرار میدهد، اما برخی افراد آسیبپذیرتر هستند، از جمله:
* افراد مبتلا به فشار خون بالا
* افراد دارای کلسترول بالا
* مبتلایان به دیابت
* افراد چاق
* افراد سیگاری یا کسانی که سابقه مصرف سیگار دارند
* افرادی که قبلاً سکته قلبی داشتهاند
* مبتلایان به بیماری عروق کرونر قلب
* کسانی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند
* سالمندان
برای این افراد، رعایت توصیههای پزشک، مصرف منظم داروها و انجام معاینات دورهای اهمیت ویژهای دارد.
چگونه میتوان خطر سکته قلبی صبحگاهی را کاهش داد؟
اگرچه نمیتوان ریتم طبیعی بدن را تغییر داد، اما با رعایت چند نکته میتوان خطر کلی سکته قلبی را کاهش داد.
دکتر گوپتا این توصیهها را ارائه میکند:
* فشار خون و کلسترول خود را بهخوبی کنترل کنید.
* از یک رژیم غذایی سالم پیروی کنید.
* بهطور منظم ورزش کنید.
* وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
* از مصرف سیگار خودداری کنید.
* داروهای تجویزشده را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید.
* تا حد امکان صبحها از عجله کردن بپرهیزید.
* خواب کافی و باکیفیت داشته باشید.
* پس از بیدار شدن، با آرامش برای شروع روز آماده شوید تا فشار غیرضروری به قلب وارد نشود.
جمعبندی
احتمال بروز سکته قلبی در ساعات اولیه صبح بیشتر است، زیرا بدن هنگام بیدار شدن دچار تغییرات طبیعی مانند افزایش فشار خون، بالا رفتن ضربان قلب و افزایش آمادگی خون برای لخته شدن میشود.
افرادی که عوامل خطر بیماریهای قلبی را دارند، بیش از دیگران در معرض این خطر قرار میگیرند. به همین دلیل، حفظ سبک زندگی سالم، کنترل عوامل خطر، انجام معاینات منظم و مراجعه بهموقع به پزشک، مهمترین راهکارها برای محافظت از سلامت قلب و پیشگیری از سکته قلبی هستند.