بسیاری از افراد صبح‌ها، درست زمانی که از تخت پایین می‌آیند و پای خود را روی زمین می‌گذارند، در ناحیه پاشنه احساس درد یا ناراحتی می‌کنند. این درد ممکن است پس از چند دقیقه راه رفتن کاهش پیدا کند، اما گاهی در طول روز ادامه می‌یابد یا بعد از نشستن و استراحت دوباره برمی‌گردد.
به‌گزارش انتخاب وبه نقل از انلی مای هلث؛ درد صبحگاهی پاشنه پا دلایل مختلفی دارد و یکی از شایع‌ترین آنها التهاب فاشیای کف پا یا «پلانتار فاشیایتیس» است. مشکلات تاندون آشیل، استخوان پاشنه، اعصاب و مفاصل نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
چرا درد پاشنه بعد از بیدار شدن شدیدتر است؟
در طول خواب، پا برای چند ساعت تقریباً بدون حرکت می‌ماند. اگر بافت‌های نگهدارنده پا دچار التهاب یا تحریک شده باشند، در این مدت سفت می‌شوند. وقتی صبح ناگهان وزن بدن روی پا قرار می‌گیرد، این بافت‌ها دوباره کشیده و تحت فشار قرار می‌گیرند و در نتیجه، درد به‌ویژه در چند قدم اول بیشتر احساس می‌شود.
التهاب فاشیای کف پا؛ یکی از شایع‌ترین علت‌ها
فاشیای کف پا نوار ضخیمی از بافت است که در قسمت زیرین پا قرار دارد و استخوان پاشنه را به پایه انگشتان متصل می‌کند. این بافت به حفظ قوس کف پا کمک می‌کند.
فشار و کشش مکرر می‌تواند باعث تحریک و آسیب‌های جزئی در این بافت شود. در این حالت، درد معمولاً هنگام اولین قدم‌های صبح یا بعد از مدت طولانی نشستن شدیدتر است و با کمی حرکت بهتر می‌شود؛ هرچند ایستادن یا راه رفتن طولانی ممکن است دوباره آن را تشدید کند.
افزایش ناگهانی فعالیت بدنی، ایستادن طولانی‌مدت، اضافه‌وزن، کوتاهی عضلات ساق و استفاده از کفش نامناسب می‌توانند احتمال این مشکل را افزایش دهند.
مشکل تاندون آشیل
تاندون آشیل عضلات ساق پا را به استخوان پاشنه متصل می‌کند. فشار و استفاده بیش از حد از این تاندون می‌تواند باعث التهاب و آسیب آن شود.
در این حالت، درد معمولاً پشت پاشنه احساس می‌شود، نه زیر آن. سفتی و درد ممکن است صبح‌ها بیشتر باشد و هنگام راه رفتن، دویدن یا بالا رفتن از پله‌ها تشدید شود. افرادی که به‌طور ناگهانی فعالیت‌هایی مانند دویدن یا پریدن را افزایش می‌دهند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.
خار پاشنه همیشه علت درد نیست
خار پاشنه یک زائده استخوانی کوچک است که ممکن است در محل اتصال فاشیای کف پا یا سایر بافت‌ها به استخوان پاشنه ایجاد شود.
خار پاشنه در برخی افراد مبتلا به التهاب فاشیای کف پا دیده می‌شود، اما لزوماً خودش باعث درد نمی‌شود. بنابراین، مشاهده خار پاشنه در عکس‌برداری به این معنا نیست که حتماً علت درد است. درمان معمولاً برطرف کردن عامل اصلی درد را هدف قرار می‌دهد، نه برداشتن خار.
آیا کفش‌ها باعث درد پاشنه می‌شوند؟
کفش‌هایی که حمایت و ضربه‌گیری مناسبی ندارند، می‌توانند فشار بیشتری به ساختارهای پا وارد کنند. کفش‌های فرسوده، راه رفتن طولانی‌مدت با پای برهنه روی سطوح سخت و کفش‌های نامناسب نیز ممکن است ناراحتی پاشنه را تشدید کنند.
استفاده از کفش راحت و مناسب که حمایت کافی از پا داشته باشد، می‌تواند فشار روی پاشنه را کاهش دهد.
دلایل دیگر درد صبحگاهی پاشنه
التهاب بورس‌های اطراف پاشنه، شکستگی‌های ناشی از فشار، مشکلات عصبی و برخی انواع آرتروز نیز می‌توانند باعث درد پاشنه شوند.
درد همراه با سوزش، گزگز، بی‌حسی یا تیر کشیدن بیشتر می‌تواند به مشکلات عصبی مربوط باشد. همچنین اگر درد پس از افزایش شدید فعالیت بدنی ایجاد شده و با تحمل وزن بیشتر می‌شود، احتمال آسیب استخوانی نیز باید بررسی شود.
برای کاهش درد پاشنه چه کار کنیم؟
درمان به علت درد بستگی دارد، اما برای بسیاری از موارد می‌توان اقدامات ساده‌ای انجام داد:
* پیش از برداشتن اولین قدم صبحگاهی، عضلات ساق و کف پا را به‌آرامی کشش دهید.
* از افزایش ناگهانی فعالیت‌هایی مانند دویدن و پریدن خودداری کنید.
* کفش راحت و مناسب با حمایت و ضربه‌گیری کافی بپوشید.
* اگر ایستادن طولانی یا ورزش باعث تشدید درد می‌شود، مدتی فعالیت‌های تحریک‌کننده را کاهش دهید.
* در صورت وجود درد یا تورم، گذاشتن کمپرس سرد می‌تواند کمک‌کننده باشد.
* اگر درد با این اقدامات برطرف نشد، پزشک یا فیزیوتراپیست می‌تواند علت را بررسی و درمان مناسب را پیشنهاد کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
درد خفیف و گاه‌به‌گاه پاشنه ممکن است با استراحت و مراقبت‌های ساده برطرف شود، اما درد مداوم یا رو به تشدید نباید نادیده گرفته شود.
اگر درد پاشنه چند هفته ادامه داشت، شدید بود یا راه رفتن را دشوار کرد، یا با تورم، قرمزی، گرمی، بی‌حسی یا ضعف همراه شد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. همچنین درد پس از زمین خوردن یا آسیب‌دیدگی و ناتوانی در تحمل وزن روی پا نیاز به بررسی پزشکی دارد.
جمع‌بندی
درد پاشنه‌ای که هنگام اولین قدم‌های صبح بیشتر احساس می‌شود، اغلب با التهاب فاشیای کف پا مرتبط است، اما همیشه علت آن همین نیست. محل درد، زمان بروز آن، عواملی که درد را تشدید می‌کنند و اینکه آیا با حرکت بهتر می‌شود یا نه، می‌توانند سرنخ‌هایی درباره علت مشکل بدهند.
اگر درد صبحگاهی پاشنه مرتب تکرار می‌شود، ادامه پیدا می‌کند یا توانایی راه رفتن طبیعی را مختل کرده است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.