با نزدیک شدن به زمان برگزاری دور دوم انتخابات ریاست جمهوری، مشکلات معیشتی شهروندان، تحریم‌ها و توافقات اقتصادی بین‌المللی از مسائل مهم اقتصادی هستند که به باور برخی کارشناسان اقتصادی نتوانسته‌اند به‌درستی و به روشنی توسط کاندیداها مطرح شوند.
اگرچه در طول ۵ مناظره ابتدایی، مباحث اقتصادی و برخی گفتگوهای کنایه‌آمیز درباره تحریم ها، کرسنت و FATF مطرح گردید، اما هیچ یک از کاندیداها به‌وضوح بیان نکردند که برای افزایش توان تولید و صادرات کشور یا حل معضلات اقتصادی از چه روشی خواهند رفت. در نتیجه این وضعیت سوالات متعددی به وجود آمده است؛ از جمله اینکه کدام کاندیدا حقایق واضح‌تری درباره مسائل اقتصادی درک می‌کند و می‌تواند چشم‌انداز روشنتری برای آینده به تصویر بکشد؟ برای پاسخ به این سوالات، فرارو با دکتر حسین راغفر، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا و اقتصاددان مشهور گفتگو کرده است:
کاندیداتوری پزشکیان، ادامه‌ای بر تحقق خواسته‌های مردمی
حسین راغفر به فرارو گفت: «رای دادن یک مسئولیت اخلاقی در برابر همگان است. افرادی که از رای دادن سر باز می‌زنند، انگار که در کشتی نشسته و در حال سوراخ کردن آن هستند. این کار ناپسند است. ما حق نداریم که رای ندهیم، زیرا عدم رای‌گیری ما به دیگران آسیب می‌زند. این واقعاً یک مسئولیت اخلاقی است و همه باید به این نکته توجه داشته باشند که رای دادن یک وظیفه اخلاقی است. برخی گروه‌های داخلی و خارجی در حال تلاش برای شکست روحیه مردم و دلسرد کردن آنها از حضور در انتخابات هستند. گاهی فردی به دلایل شخصی تصمیم می‌گیرد که در انتخابات شرکت نکند، اما تلاش‌های سازمان‌یافته برای ناامید کردن مردم، موضوعی متفاوت است. آقای پزشکیان نه به عنوان انتخاب حاکمیت، بلکه به دلیل مطالبات دو سال گذشته مردم برای شرکت در این دور از رقابت‌ها پذیرفته شده است؛ بنابراین جامعه باید حضور پزشکیان را به عنوان پیروزی خود در راستای تحقق مطالباتش تلقی کند.»
وی افزود: «در عین حال، بعضی سعی دارند موضوع را به شکل معکوس پیش ببرند و مدعی شوند که حاکمیت آقای پزشکیان را به منظور کاهش فشار اجتماعی وارد کرده است. واقعیت این است که حضور پزشکیان در انتخابات همان تحقق خواسته‌هایی است که مردم برای آن بهای سنگینی پرداخت کرده‌اند. اگر از این منظر نگاه کنیم، درمی‌یابیم که همان افرادی که بهای زیادی پرداخته‌اند، باید برای ادامه موفقیت‌هایشان به رای‌گیری روی آورند. اگر کسانی که مایل به رای دادن نیستند، از این زاویه به موضوع بنگرند، متوجه می‌شوند که باید از وسیله‌ای که در اختیار دارند، استفاده کنند.
ما می‌بینیم که سال‌هاست، به‌ویژه در فضای مجازی، عده‌ای تلاش دارند مردم را از مشارکت در انتخابات دلسرد کنند. زیرا اگر مردم مستقیم در انتخابات شرکت کنند، به اهداف آنها لطمه می‌زند و آنها نیز صدای خود را نخواهند داشت. اگر به این موضوع از این زاویه بنگریم، می‌فهمیم که انتخابات ادامه‌ای بر دستیابی مردم به خواسته‌هایشان خواهد بود. در حقیقت، انتخابات پیش‌رو یک آزمون مهم است.»
چگونه می‌توانیم زیرساخت‌های تولید کشور را بهبود بخشیم؟
این استاد دانشگاه ادامه داد: «در زمینه همکاری‌های اقتصادی بین‌المللی، ما در وضعیت بسیار ضعیفی قرار داریم و بارها فرصت‌های فراوانی را از دست داده‌ایم. باید بپذیریم که در عرصه تولید نیز با ضعف‌های جدی روبرو هستیم و کیفیت محصولات ما حتی در بازارهای منطقه‌ای نتوانسته است درخشش قابل توجهی داشته باشد. اگر چه در برخی از دوره‌ها که روسیه با تحریم‌های جدی مواجه شده بود، دست دوستی به سمت ایران دراز کرده و بیشتر به تعامل پرداخته‌است، اما این موضوع نمی‌تواند پایگاهی مستحکم برای اقتصاد ما ایجاد کند؛ از این رو، بعضی از اظهارنظرها و وعده‌های کاندیداها در مورد تعامل‌های بین‌المللی یا حتی همکاری‌های داخلی، ممکن است صرفاً در حد شعار باقی بماند. در ابتدا، لازم است بر ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های تولید تمرکز کرده و سپس در سطح فرامنطقه‌ای به ارتقاء درجه بپردازیم. همچنین باید توجه داشت که ما توانایی تولید برخی کالاها و خدمات را در داخل کشور داریم، اما به‌سمت واردات از چین روی آورده‌ایم. به‌ویژه در زمینه خودروسازی نمونه بارز این موضوع است.»
وی افزود: «خروج ارز از کشور و وجود فساد در این راستا به نفع برخی افرادی است که ترجیح می‌دهند به‌جای توسعه صنعت داخلی، از طریق واردات در حال کسب سود باشند. امیدوارم کاندیداها به‌وضوح بیان کنند که در این خصوص چه اقداماتی خواهند کرد. همگی ما تمایل داریم وارد بازارهای جهانی و به ویژه بازار اروپا شویم، اما آیا ما واقعیات لازم برای ورود به این بازارها را داریم؟ بنابراین، افزایش کیفیت تولیدات داخلی مهمترین گزینه‌ای است که باید پرورش داده شود. به جای ارسال محصولات کشاورزی نظیر هندوانه و خربزه به عراق و ترکیه، بایستی توجه بیشتری به کالاهای صنعتی معطوف کنیم.»
نگرش اقتصادی بسته جلیلی در مقایسه با نگرش باز پزشکیان نیازی به توضیح ندارد
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: «طبیعی است که کاندیداها از علم اقتصاد آگاهی چندانی ندارند، چرا که این علم را نخوانده‌اند. بنابراین، انتظار می‌رود که نگاه‌ها بیشتر به سمت تیم‌ها و کارشناسانی باشد که برای کاندیداها برنامه‌ریزی می‌کنند. همچنین این واقعیت غیرقابل کتمان است که هر یک از کاندیداها نسبت به موضوعات حساس نظیر FATF و برجام چه دیدگاهی دارند. آقای جلیلی، که خود مسبب تحریم‌های اقتصادی علیه کشور بوده، دیدگاه‌هایی دارد که کاملاً متفاوت با مواضع آقای پزشکیان است که در این زمینه نقشی نداشته است. بنابراین، مروری بر این مسائل نشان‌دهنده درک هر یک از کاندیداها از چالش‌های اقتصادی کشور است. متاسفانه تا کنون هر دو کاندیدا بیشتر به کلی‌گویی پرداختند و چندان بعید به نظر می‌رسد که در روزهای باقیمانده تا انتخابات تغییر اساسی در رویکرد آنها بوجود آید. کاندیداها باید به صراحت توضیح دهند که در مسائل کلیدی اقتصاد، نظیر کنترل تورم، چه برنامه‌ای دارند. این ادعا که فقط می‌توانیم این موضوعات را مهار کنیم، صرفاً یک شعار است. چگونه قرار است مشکل بیکاری را حل کنیم و در زمینه سرمایه‌گذاری صنعتی اقدامات لازم را انجام دهیم؟»
وی در پایان افزود: «همانطور که اشاره کردم، مواضع هر یک از کاندیداها و تفاوت محسوس در رویکرد بسته یکی و نگرش باز دیگری، نیازی به توضیح بیشتر ندارد. اکنون که تا روز جمعه زمان باقی مانده است، ما مایلیم بدانیم کاندیداها چه برنامه‌ای برای حل مشکلات بهداشتی، مسکن و موارد مشابه دارند و چطور می‌خواهند سازوکارهای توانمندسازی اقتصادی را برای مردم تشریح کنند. اگر این بار نیز کاندیداها نتوانند مواضع خود را به وضوح بیان کنند، باعث خواهند شد که ناامیدی بیشتری در جامعه نسبت به صندوق‌های رای شکل گیرد.»