بسیاری از ما تجربه‌ی خشکی گلو را داریم، به‌ویژه در فصل‌های سرد سال. اما علل این خشکی چیست و چگونه می‌توان آن را برطرف کرد؟ علل متعددی در این مورد وجود دارد که می‌تواند منجر به احساس خشکی در گلو شود. اکثر این دلایل نگران‌کننده نیستند، اما در برخی موارد، خشکی گلو ممکن است نشانه‌ای از یک مشکل یا بیماری جدی‌تر باشد.
آلرژی‌ها و تب یونجه
تقریباً ۳۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت دنیا با مسأله‌ی آلرژی مواجه هستند. در افرادی که به آلرژی فصلی مبتلا هستند، ذرات موجود در هوا می‌تواند باعث ایجاد واکنش‌های غیرطبیعی در سیستم ایمنی بدن شود. عوامل رایج آلرژی شامل گرده‌ی گیاهان، چمن، کپک، مایت‌های موجود در خاک، موی حیوانات و برخی مواد غذایی هستند.
افراد مبتلا به آلرژی فصلی با وجود این آلرژن‌ها، سیستم ایمنی‌شان را وادار به ترشح ماده‌ای شیمیایی به نام هیستامین می‌کنند. هیستامین آزاد‌شده به‌واسطه‌ی یک واکنش آلرژیک، می‌تواند به‌جز خشکی گلو، منجر به سرفه، گرفتگی یا آبریزش بینی و همچنین خارش در پوست، دهان و چشم‌ها شود.
تنفس با دهان باز هنگام خواب
اگر در هنگام خواب از طریق دهان تنفس کنید، احتمال دارد صبح با گلوئی خشک بیدار شوید. این وضعیت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که به علت مسدود شدن بینی، فرد مجبور می‌شود با دهان تنفس کند. در این حالت، دهان باز می‌ماند و هوای ورودی، بزاق تولید شده برای مرطوب نگه‌داشتن دهان را خشک می‌کند. بنابراین، پس از خواب، فرد حس خشکی در گلو و دهان خود خواهد داشت. همچنین خوابیدن با دهان باز ممکن است به خروپف و بدبویی دهان بعد از بیداری نیز بینجامد.
کم آبی بدن
احساس خشکی در گلو می‌تواند نشانه‌ای از کم آبی بدن باشد. دیگر علائم کم آبی شامل تشنگی، کاهش ادرار، تیرگی رنگ ادرار، خستگی و سرگیجه است. کم آبی معمولاً ناشی از عدم مصرف کافی آب است.
سرماخوردگی عادی
خشکی گلو می‌تواند علامت سرماخوردگی عادی باشد. سرماخوردگی عادی به عفونتی گفته می‌شود که ناشی از ویروس‌های متنوع است. بر اساس آمار مرکز کنترل و پیشگیری بیماری، هر فرد بزرگسال به‌طور میانگین سالی ۲ تا ۳ بار به سرماخوردگی مبتلا می‌شود. سرماخوردگی می‌تواند به خشکی حلق، خارش گلو و گلودرد منجر شود. علائم عفونت سرماخوردگی شامل گرفتگی یا آبریزش بینی، عطسه، سرفه، تب خفیف و بدن‌درد نیز است.
خشکی گلو، دلایل و درمان‌های آن
آنفلوآنزا
خشکی و خارش گلو و همچنین گلودرد، می‌تواند سمتی از آنفلوآنزا باشد. آنفلوآنزا بیماری‌ای تنفسی است که به‌وسیله ویروس آنفلوآنزا به وجود می‌آید. علائم این بیماری معمولاً دو روز پس از قرارگیری فرد در معرض ویروس نمایان می‌شوند. آنفلوآنزا جدی‌تر از سرماخوردگی عادی است و فرد مبتلا نیاز به استراحت و مراقبت بیشتری دارد.
مونونوکلئوز عفونی
خشکی و خارش گلو می‌تواند نشان‌دهنده‌ی مونونوکلئوز عفونی نیز باشد. این بیماری به‌طور معمول ناشی از ویروس اپشتاین- بار است. این ویروس معمولاً از طریق ترشحات بدن فرد مبتلا، مانند بزاق، انتقال می‌یابد. به‌طور مرسوم به مونونوکلئوز، بیماری بوسه گفته می‌شود و بیشتر نوجوانان و جوانان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما افراد در هر سنی ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. سایر علائم این بیماری شامل تب، تورم غدد لنفاوی در گردن و زیر بغل، سردرد، خستگی، ضعف عضلانی، تورم لوزه‌ها و تعریق شبانه می‌شود. معمولاً این بیماری ۲ تا ۴ هفته به طول می‌انجامد، اما برخی افراد ممکن است برای بهبودی به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
ریفلاکس اسید معده
ریفلاکس اسید معده نیز می‌تواند به خشکی گلو منجر شود. اسید وارد شده به مری می‌تواند حس سوزش و خشکی در گلو ایجاد کند. دشواری در بلع، سرفه‌های خشک، تغییر صدا و آروغ زدن از دیگر علائم ریفلاکس هستند.
التهاب لوزه‌ها
التهاب لوزه‌ها می‌تواند دلیل خشکی گلو باشد. این التهاب معمولاً به‌واسطه یک عفونت ویروسی رخ می‌دهد، اما عوامل باکتریایی نیز ممکن است باعث آن شوند. التهاب لوزه‌ها علاوه بر خشکی گلو، علامت‌های دیگری نیز دارد: زخم‌های متورم و قرمز یا سفید روی لوزه‌ها، تب، تغییر صدا، تورم غدد لنفاوی در گردن، سردرد و بوی نامطبوع دهان.
گلودرد استرپتوکوکی
خشکی حلق می‌تواند نشانه‌ای از گلودرد استرپتوکوکی باشد. این بیماری نوعی عفونت گلو است که موجب گلودرد شدید و خشکی گلو می‌شود. عامل این عفونت، باکتری استرپتوکوک پیوژنز است. دیگر علائم گلودرد استرپتوکوکی شامل التهاب و زخم‌های قرمز یا سفید روی لوزه‌ها، تب، تورم غدد لنفاوی در گردن، کهیر، تهوع و استفراغ و بدن‌درد می‌شود.
روش‌های درمانی و راهکارهای خانگی برای خشکی گلو
آلرژی‌ها و تب یونجه
برای درمان تب یونجه از داروها استفاده می‌شود: آنتی هیستامین‌ها که ممکن است با تجویز پزشک یا بدون نیاز به نسخه قابل تهیه باشند، اسپری بینی، قطره‌های چشمی و قرص‌های کورتیکواستروئید.
روش‌های درمان خشکی گلو شامل: ضد احتقان بینی، قطره‌های مرطوب‌کننده چشمی و ایمونوتراپی آلرژی (واکسن آلرژی) است.
ایمونوتراپی به روندی اطلاق می‌شود که طی آن فرد در معرض آلرژن‌ها قرار می‌گیرد تا سیستم ایمنی بدن به تدریج به این آلرژن‌ها عادت کرده و علائم آلرژی به مرور زمان کاهش یابد. مصرف مواد غذایی زیر به‌عنوان روش‌های خانگی برای کاهش علائم تب یونجه توصیه می‌شود: زنجبیل که طبق بررسی‌ای در سال ۲۰۱۶ خاصیت ضدالتهابی آن می‌تواند علائم تب یونجه را بهبود بخشد. سیر که منبع خوبی از کوئرستین است؛ آنتی‌اکسیدانی با خاصیت‌های مشابه آنتی هیستامین. پیاز نیز به‌عنوان منبع دیگری از کوئرستین شناخته می‌شود.
تنفس با دهان باز هنگام خواب
تنفس با دهان باز ممکن است به سبب گرفتگی یا عفونت بینی رخ دهد که برای درمان آن می‌توان از ضد احتقان‌های بینی، آنتی هیستامین‌ها و اسپری بینی کورتیکواستروئید استفاده کرد.
کم آبی بدن
برای افرادی که دچار کم آبی هستند، نوشیدن مایعات و آب به اندازه کافی اهمیت دارد. با افزایش مصرف آب، احساس خستگی کاهش یافته و ادرار روشن‌تر خواهد بود. همچنین توصیه می‌شود که از مصرف قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار در حد اعتدال اجتناب شود، زیرا این نوشیدنی‌ها می‌توانند به کم آبی بدن منجر شوند.
سرماخوردگی عادی و آنفلوآنزا. نوشیدن مقدار زیاد آب، آب‌میوه یا نوشیدنی‌های حاوی آب و لیموترش به هیدراته نگه‌داشتن بدن کمک می‌کند. استراحت کافی امکان تعمیر خود به خودی بدن را فراهم می‌آورد. غرغره کردن با آب‌نمک می‌تواند به نرم‌تر شدن گلو و کاهش خشکی آن کمک کند. تحقیقات نشان داده است که غرغره با آب‌نمک در کاهش علائم و حتی پیشگیری از عفونت‌های سیستم تنفسی فوقانی در افراد سالم مؤثر است. با استفاده از قطره‌ها و اسپری‌های ضد احتقان می‌توانید از گرفتگی بینی کاسته و داروهای سرفه و سرماخوردگی که فاقد نسخه هستند برای تسکین گلودرد مفید می‌باشند. تنفس در هوای مرطوب پیشرفت وضعیت گرفتگی بینی و گلودرد را کاهش می‌دهد. همچنین دوش آب گرم یا استفاده از بخور نیز موثر است. نهایتاً، گذاشتن کمپرس گرم روی پیشانی و بینی می‌تواند از سردردهای سینوسی بکاهد.
مونونوکلئوز عفونی
استراحت کافی، مصرف ایبوپروفن یا آنتی هیستامین برای کاهش تب و درد و انجام غرغره آب‌نمک برای مرطوب نگه‌داشتن گلو از جمله روش‌های مؤثر هستند.
ریفلاکس اسید معده: آنتی‌اسیدها به خنثی‌سازی اسید معده کمک می‌کنند. تغذیه سالم و حفظ وزن مناسب از فشار به معده و در نتیجه ریفلاکس جلوگیری می‌کند. پوشیدن لباس‌های راحت و آزاد نیز از فشار به ناحیه معده می‌کاهد. خوردن وعده‌های غذای کمتر اما مکرر می‌تواند به کاهش ریفلاکس کمک کند. پرهیز از دود سیگار و قلیان که قدرت دریچه نگه‌دارنده اسید در معده را کاهش می‌دهد، همچنین عدم مصرف غذاهای تند و چرب و نوشیدنی‌های کافئین‌دار که علامت ریفلاکس را تشدید می‌کند، از دیگر توصیه‌هاست.
التهاب لوزه‌ها
نوشیدن آب فراوان، استراحت کافی، مصرف ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد، غرغره آب‌نمک، تنفس هوای مرطوب و استفاده از قرص‌های مکیدنی برای نرم‌کردن گلو و درمان با آنتی‌بیوتیک در صورت وجود عفونت باکتریایی از راهکارهای مؤثر در درمان التهاب لوزه‌ها به‌شمار می‌روند.
گلودرد استرپتوکوکی
برای درمان گلودرد استرپتوکوکی، پزشک معمولاً آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند، زیرا این نوع بیماری ناشی از عفونی باکتریایی است. همچنین برای تسکین علائم می‌توان از ایبوپروفن یا استامینوفن، غرغره آب‌نمک، و قرص‌های مکیدنی استفاده کرد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
افرادی که با مشکلات زیر مواجه هستند، باید به پزشک مراجعه کنند: دشواری در بلع غذا، تنگی نفس یا خس خس سینه، کهیرهای پوستی، درد در قفسه سینه، احساس خستگی زیاد، و تب بالای ۳۸.۳ درجه.
اگر خشکی گلوی شما بیش از یک تا دو هفته ادامه داشته باشد، لازم است که پزشک بررسی‌های پزشکی بیشتری انجام دهد.