اختلال در خواب شامل انواع مختلف مشکلاتی همچون بی‌خوابی، کم‌خوابی، اختلالات تنفسی حین خواب، خرخر و غیره است. اما در میان این مسائل، بی‌خوابی و کم‌خوابی به وضوح بیشتر خود را نشان می‌دهند و بسیاری از افراد به دنبال راه‌حل‌هایی برای مقابله با آن‌ها هستند.
، از منظر طب ایرانی، نخستین قدم در این زمینه، شناسایی دلایل بی‌خوابی و تلاش برای رفع آن‌هاست، اما اقدامات زیر می‌توانند به عنوان مکمل عمل کنند.
پرهیز از خوابیدن در ساعات روز، اجتناب از خوردن مواد غذایی که خواب را دشوار می‌سازند نظیر چای به ویژه چای پررنگ و چای سبز، قهوه، کاکائو، نسکافه، شکلات، غذاهای سنگین و سرخ‌کرده، گوشت شتر، گاو و گوساله، آب یخ، مواد غذایی محرک و تند و پر ادویه، حبوبات نفاخ، مواد ترش، تند و شور، و غذاهای آماده صنعتی از جمله توصیه‌های غذایی اساسی برای بهبود مشکلات خواب به شمار می‌روند.
علاوه بر این، جلوگیری از سر و صداهای بلند، پرهیز از نگاه به اجسام درخشان و نورانی، و دوری از فعالیت‌های ذهنی یا جسمی شدید مانند بازی‌های رایانه‌ای و استفاده مداوم از فضاهای مجازی اینترنتی، و همچنین اجتناب از مشاجرات و عصبانیت نیز از دیگر پیشنهادات مفید به شمار می‌آید.
* برای تقویت کیفیت خواب، می‌توانید اقدامات زیر را در نظر بگیرید:
_ روزانه به مدت ۱۵ دقیقه ورزش ملایم انجام دهید.
_ مقداری عرق بیدمشک، گلاب، عرق ریحان و عرق نیلوفر را ترکیب کرده و در ظرفی با دهانه پهن قرار دهید؛ آن را کنار میز کار خود بگذارید و به صورت مکرر بوی آن را استشمام کنید. در شب، این ظرف را کنار تخت خود قرار دهید تا بوی آن شما را آرام کند.
_ اتاق خواب شما باید کاملاً تاریک و بی‌صدا باشد؛ از چراغ خواب استفاده نکنید، از رختخواب نرم و راحت برخوردار باشید، و دمای اتاق باید نه خیلی گرم و نه خیلی سرد باشد. سر باید بالاتر از پاها باشد و سر در فضایی خنک و پاها در فضایی گرم قرار گیرند.
* برخی از خوراکی‌های مفید برای کاهش بی‌خوابی:
حریره بادام با شیر بز، مربای سیب، مربای کدو با نان برشته، زرده تخم‌مرغ عسلی، مصرف روزانه ۲۱ تا ۳۰ عدد مویز، یک سیب شیرین پوست کنده رنده شده به همراه کمی گلاب، سوپ جو با اسفناج و شوید تازه و گشنیز، و فرنی تهیه شده با شیر بز و عسل نیز می‌تواند مؤثر باشد.
به جای آب، مخلوط آب کاهو (یک سوم لیوان)، آب سیب (دو سوم لیوان) و یک قاشق مرباخوری آبلیمو تازه را به مدت ۳ بار در روز میل کنید.
بر اساس اعلام دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، ماءالشعیر طبی، آب انار شیرین با گلاب، شربت گلاب و شیر گردو نیز مفید تلقی می‌شوند.
اگر فرد پس از نیم ساعت از رفتن به بستر هنوز خوابش نمی‌برد، بهتر است از جا برخیزد و به کاری مشغول شود که باعث خستگی و خواب‌آلودگی او گردد. اگر با وجود رعایت تمام این نکات، همچنان مشکل بی‌خوابی برقرار بود، لازم است به پزشک متخصص مراجعه کرده و درمان دارویی مناسب دریافت کند.