یورونیوز: در تاریخ تکامل بشر، دلایل انقراض نئاندرتال‌ها همواره یکی از پرسش‌های اساسی و معماهای پیچیده به حساب آمده است. اما اکنون پژوهشگران در یک مطالعه جدید به کشف غیرمنتظره‌ای در این زمینه دست یافته‌اند.
دستگاه‌های تئوریک حول چرایی نابودی نئاندرتال‌ها شامل عواملی چون تغییرات جوی، انتشار بیماری‌ها و تعارضات (یا ادغام) با انسان‌های مدرن یا همان هومو ساپینس‌ها بوده است. اما آیا ممکن است یکی از دلایل مهم انقراض آنها تنها در این بوده که هیچگاه از محل سکونت خود فاصله نگرفته‌اند؟
پژوهشگران در حال بررسی بقایای یک نئاندرتال یافت شده در فرانسه هستند. آنها معتقدند که این انسان‌های ابتدایی برای هزاران سال به‌طور اجتماعی در انزوا به سر می‌بردند. این وضعیت ممکن است رژیم تنوع ژنتیکی این موجودات را به شدت کاهش داده و در نهایت زوال آنها را تسریع کرده باشد.
نئاندرتال‌ها به مدت طولانی در قاره‌های اروپا و آسیا ساکن بودند و حتی در کنار انسان‌های مدرن اولیه، زندگی محقرانه‌ای را تجربه می‌کردند تا اینکه به‌طور ناگهانی در حدود ۴۰ هزار سال پیش نابود شدند.
لودویک اسلیماک، باستان‌شناس فرانسوی و یکی از مشارکت‌کنندگان در این تحقیق، اشاره می‌کند که این زمان به‌طور خاص دوره‌ای است که چندین نوع انسان به‌طور همزمان بر روی کره زمین وجود داشتند.
او ادامه می‌دهد: «این وقفه تاریخی به شدت معماگونه است، زیرا ما دقیقا نمی‌دانیم چگونه تمامی جوامع نئاندرتالی که از اسپانیا تا سیبری گسترده بودند، در عرض یک مدت کوتاه از بین رفتند.»
در این مطالعه، پژوهشگران با بررسی بقایای فسیل شده یک نئاندرتال که در سال ۲۰۱۵ در دره رون در فرانسه کشف شد، درگیر شده‌اند. این بقایا که در غار ماندرین واقع در آن منطقه به دست آمده، نشان می‌دهد که این غار محل زندگی نئاندرتال‌ها و هومو ساپینس‌ها بوده است.
«تورین» نام نخستین نئاندرتالی است که از سال ۱۹۷۸ تاکنون در فرانسه شناسایی شده و یکی از تنها ۴۰ مورد یافت شده در کل اوراسیا به شمار می‌رود.
دکتر اسلیماک یادآور می‌شود: «به محض اینکه بقایای این جسد از زمین خارج شد، آنها یک قطعه دندان آسیاب را جدا کرده و جهت تجزیه و تحلیل به متخصصان ژنتیک در کپنهاگ ارسال کردند. زمانی که نتایج به‌دست آمد، تیم پژوهشی شگفت‌زده شد. داده‌های باستان‌شناسی نشان می‌داد که این جسد بین ۴۰ تا ۴۵ هزار سال قدمت دارد، در حالی که تجزیه و تحلیل ژنومی نشان می‌داد این جسد متعلق به حدود ۱۰۵ هزار سال پیش است. به‌نظر می‌رسد یکی از تیم‌ها دچار اشتباه شده باشد.
تحلیل ایزوتوپ‌های استخوان‌ها و دندان‌های تورین نشان می‌دهد که او در محیطی با آب و هوای بسیار سرد زندگی می‌کرده که با زیستگاه نئاندرتال‌ها در عصر یخبندان در حدود ۴۰ هزار سال پیش مطابقت داشت.
این در حالی است که ژنوم تورین شباهتی با نئاندرتال‌های معاصر خود نداشت، بلکه بیشتر به نئاندرتال‌هایی که حدود ۱۰۰ هزار سال پیش زندگی می‌کردند شباهت داشت. این موضوع موجب سردرگمی پژوهشگران گردید.
در نهایت پس از ۷ سال تحقیق، مشخص شد که تورین عضوی از یک جامعه منزوی و ناشناخته بوده که از برخی از نخستین جمعیت‌های نئاندرتال اروپا نشأت گرفته بود.
مارتین سیکورا، نویسنده اصلی این تحقیق از دانشگاه کپنهاگ می‌گوید: «سلسله نسبی تورین حدود ۱۰۵ هزار سال پیش از دیگر نئاندرتال‌های متأخر جدا شده است.»
پژوهشگران بر این باورند که این سلسله به مدت حدود ۵۰ هزار سال در حال زندگی بوده و هیچ گونه تبادل ژنتیکی با نئاندرتال‌های کلاسیک اروپایی نداشته است. جالب اینجاست که برخی از آنها تنها دو هفته پیاده‌روی از نئاندرتال‌های دیگر فاصله داشتند.
این نوع انزوا اجتماعی ممکن است برای پسرعموهای نئاندرتال‌ها، یعنی انسان‌های مدرن، غیرعادی به نظر بیاید.
سردیس یک نئاندرتال در موزه پیدایش انسان نیویورک
دکتر اسلیماک خاطرنشان می‌کند که انسان خردمند در مقایسه با نئاندرتال‌ها، شبکه‌های اجتماعی «به‌مراتب وسیع‌تری» داشتند که ابعاد آن به ده‌ها هزار کیلومتر مربع می‌رسید.
در مقابل، شواهد باستان‌شناسی مؤید این است که نئاندرتال‌ها در عرصه‌های کوچکی زندگی می‌کردند و هیچگاه بیش از چند ده کیلومتر از محل سکونت خود فاصله نمی‌گرفتند.
تحقیقات پیشین حاکی از آن بود که نئاندرتال‌ها در گروه‌های کوچک زندگی کرده و از این رو دور نشدن آنها از منطقه سکونت اولیه به معنای محدود ماندن گزینه‌های آنها برای جستجوی همسر خارج از خانواده می‌باشد.
این نوع همخونی می‌تواند به تضعیف تنوع ژنتیکی یک گونه منجر شده و در بلندمدت موجب بروز مشکلاتی شود که نهایتا به نابودی آن گونه بینجامد.
تارسیکا ویمالا، متخصص ژنتیک جمعیت از دانشگاه کپنهاگ و یکی از همکاران این تحقیق، در این زمینه می‌گوید: «زمانی که برای مدت طولانی در انزوا به سر می‌برید، تنوع ژنتیکی شما محدود می‌شود. این امر به معنای این است که شما توانایی کمتری برای سازگاری با تغییرات محیطی و همچنین عوامل بیماری‌زا خواهید داشت.»
یافته‌های این مطالعه در نشریه علمی «Cell Genomics» منتشر گردیده است.