اختلال عاطفی فصلی، نوعی افسردگی است که معمولاً در فصل پاییز آغاز می‌شود و با تغییر فصل به سمت بهار و تابستان به تدریج کاهش می‌یابد. برخی افراد به کمک نوردرمانی و گروهی دیگر با استفاده از «روان‌درمانی شناختی» به مقابله با این تغییرات خلقی پرداخته و آن را مهار می‌کنند.
طبق گزارشی از آسوشیتدپرس، برخی از افراد مبتلا به این اختلال (SAD) همزمان با آن اضطراب و حتی ترس و وحشت را تجربه می‌کنند.
برای نمونه، «ژرمین پاتاکی»، مردی ۶۳ ساله ساکن «سسکچوان» در کانادا، برای مقابله با این مشکل، روش‌هایی نظیر یوگا، پیاده‌روی و استفاده از داروهای ضد افسردگی را امتحان می‌کند.
او به علاوه در یکی از گروه‌های فیسبوک به عضویت درآمده که به این عارضه مبتلا هستند و به دنبال این است که به‌واسطه همدردی با افرادی که شرایط مشابهی دارند، خود را با این وضعیت سازگار کند.
چه عواملی باعث اختلال افسردگی فصلی می‌شود؟
محققان به بررسی سلول‌های خاصی در چشم پرداخته‌اند که طول موج آبی نور را به سیگنال‌های عصبی انتقال می‌دهند که بر خلق‌وخو و سطح هشیاری تأثیرگذار است. از آنجایی که نور آبی به وفور در نور خورشید موجود است، این سلول‌ها با جذب آن، مرکز هشیاری مغز را فعال می‌کنند و به همین علت در روزهای آفتابی احساس انرژی و شادی بیشتری داریم.
«کاترین روکلین»، متخصص دانشگاه «پیتسبورگ» با آزمایش بر روی افرادی که به اختلال عاطفی فصلی مبتلا بودند و کسانی که این مشکل را نداشتند، به بررسی واکنش‌های چشمی آن‌ها نسبت به نور آبی پرداخت.
نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که افراد مبتلا به این اختلال فصل نشان‌دهنده حساسیت کمتری به نور آبی، به ویژه در ماه‌های سرد زمستان بودند که این موضوع نشانگر وجود افسردگی در این فصل بود. روکلین توضیح می‌دهد که در زمستان و در شرایط کاهش نور خورشید، حساسیت کمتر به نور موجب کاهشی در سطح سالم خلق‌وخو می‌شود و این امر زمینه‌ساز ابتلا به افسردگی می‌گردد.
آیا نوردرمانی راه‌گشا است؟
به نقل از ایندیپندنت، دکتر «پل دیسان» از کلینیک تحقیقات افسردگی زمستانی دانشگاه «ییل» بر این نکته تأکید می‌کند که نوردرمانی برای بسیاری از افرادی که به اختلال عاطفی فصلی دچار هستند، می‌تواند مؤثر باشد.
به گفته وی، شروع کار با نور اولین قدمی است که باید برداشته شود. او اشاره می‌کند که تعداد قابل توجهی از بیماران پس از قرار گرفتن در معرض نور به مدت ۳۰ دقیقه تا یک ساعت هر روز صبح، به طرز چشمگیری بهبود یافته و دیگر نیازی به دارو پیدا نمی‌کنند.
در نوردرمانی از دستگاه‌هایی استفاده می‌شود که شدت نوری که تولید می‌کنند، ۲۰ برابر بیشتر از نور معمولی است که در خانه وجود دارد. بر اساس تحقیقات انجام شده، نور به میزان ۱۰ هزار لوکس (معیار نور) برای درمان مؤثر است و لازم است افراد هر صبح به مدت ۳۰ دقیقه در معرض این نور قرار بگیرند.
قیمت این دستگاه‌ها بین ۷۰ تا ۴۰۰ دلار متغیر است و کارشناسان هشدار می‌دهند که محصولات با شدت نور کم که تأثیر کمی دارند، ممکن است ناامیدکننده باشند.
مشاوره با روان‌درمانگر یا مصرف دارو چه می‌کند؟
داروهای ضدافسردگی و نوردرمانی به عنوان گزینه‌های اصلی برای درمان این اختلال به شمار می‌روند. همچنین پزشکان توصیه می‌کنند که به تنظیم برنامه خواب روزانه و حتی در روزهای ابری پیاده‌روی بپردازید.
از آنجا که اثرات مثبت نوردرمانی به مرور زمان از بین می‌روند، مشاوره با روان‌درمانگر و شرکت در جلسات مشاوره می‌تواند اثرات پایدارتری ایجاد کند.
در این جلسات، فرد به شناسایی و اصلاح افکار منفی خود می‌پردازد. به عنوان مثال، بجای بیان «من از زمستان متنفرم»، می‌توان گفت «من تابستان را از زمستان بیشتر می‌پسندم». این نوع بیان احساسات به شکل درست، بر حالت روحی فرد تأثیر منفی نخواهد گذاشت.
متخصصان پیشنهاد می‌کنند که افراد به فعالیت‌های اجتماعی و سرگرم‌کننده، نظیر دیدار با دوستان، پیاده‌روی و قرار گرفتن در محیط‌های اجتماعی بپردازند تا تأثیرات مثبتی بر روحیه آن‌ها داشته باشد.