روش‌های کنترل پوکی استخوان چگونه است؟

دکتر فرخنده اسماعیل نیا از وجود ۲۰۰ میلیون مورد ابتلا به پوکی استخوان در سطح جهانی خبر داد و بیان کرد: از افراد بالای ۵۰ سال، برای هر ۲ خانم و هر ۴ آقا، یک نفر با شکستگی ناشی از پوکی استخوان مواجه می‌شود.

دکتر فرخنده اسماعیل نیا، مسئول بخش پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بابل، تصریح کرد: استئوپروز یا پوکی استخوان وضعیتی است که طی آن استخوان‌ها به شکل متخلخل و ضعیف درمی‌آیند و به تبع آن، احتمال بروز شکستگی‌های ناگهانی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

وی همچنین خاطرنشان کرد که پوکی استخوان به عنوان یک بیماری خاموش شناخته می‌شود که تا زمان شکستگی هیچ نشانه‌ی روشنی بروز نمی‌دهد. به عبارت دیگر، برای یک فرد مبتلا، سقوطی کوچک از ارتفاع پایین یا حتی چرخش ناگهانی، می‌تواند به شکستگی استخوان منتهی شود.

این مقام مسئول در ادامه اظهار داشت که معمولاً بیشترین شکستگی‌ها به دلیل پوکی استخوان در ناحیه لگن، ستون مهره‌ها، مچ دست، بالای بازو و شانه اتفاق می‌افتد و گاهاً شکستن یک استخوان می‌تواند به شکستن استخوان‌های دیگر به صورت زنجیره‌ای منجر شود؛ بنابراین، ضرورت دارد تا در اسرع وقت به شناسایی و درمان این بیماری اقدام گردد.

دکتر اسماعیل نیا یادآور شد که در سطح جهان حدود ۲۰۰ میلیون نفر با پوکی استخوان درگیر هستند و از هر ۲ خانم و هر ۴ آقا بالای ۵۰ سال، یکی تجربه شکستگی ناشی از این بیماری را خواهد داشت.

وی با اشاره به پیامدهای جدی پوکی استخوان در زندگی فرد، خاطرنشان کرد: درد و ناتوانی ناشی از شکستگی‌ها، وابستگی به دیگران، کاهش فعالیت‌های روزمره و در نهایت افسردگی، از شایع‌ترین آثار آن به شمار می‌روند. در حدود ۸۰% موارد، توانایی حرکت و انجام کارهای روزانه بعد از شکستگی به حالت اولیه برنمی‌گردد و متأسفانه تعداد زیادی از این افراد در همان سال نخست بعد از شکستگی جان خود را از دست می‌دهند.

مسئول پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بابل ادامه داد: شعار روز جهانی سلامت استخوان در سال ۱۴۰۰ «مدیریت استئوپروز با شناسایی به‌موقع» بود و لازم است بدانید که آیا در معرض خطر هستید یا خیر. از آن‌جا که پوکی استخوان معمولاً بدون علامت است، مشاوره با پزشک در خصوص سلامت استخوان بسیار حائز اهمیت است.

دکتر اسماعیل نیا خاطرنشان کرد: سبک زندگی لرزان، نداشتن تحرک، سیگار کشیدن و مصرف الکل، بیماری‌های خاص مانند روماتیسم مفصلی، دیابت، سرطان‌های مختلف، مشکلات گوارشی، استفاده طولانی‌مدت از گلوکوکورتیکوئیدها از جمله دگزامتازون و هیدروکورتیزون، کاهش قد بیش از ۲.۵ سانتی‌متر، سنین بالای ۵۰، یائسگی زودرس، سابقه خانوادگی شکستگی لگن یا پوکی استخوان، کمبود کلسیم، عدم دریافت کافی نور خورشید و کم‌وزن بودن (شاخص توده بدنی زیر ۱۹) از عوامل خطر عمده ابتلا به این بیماری به شمار می‌روند.

وی اضافه کرد: یکی از شایع‌ترین روش‌های تشخیص پوکی استخوان، ارزیابی تراکم استخوان با استفاده از روش DXA است که این امکان را فراهم می‌آورد تا میزان تراکم استخوان در نواحی لگن و ستون فقرات به سرعت و با حداقل تهاجم سنجیده شود.

این مقام مسئول در ادامه توضیحات خود گفت: پوکی استخوان به معنی کاهش تراکم مواد معدنی استخوان تا حدی است که خطر شکستگی به طرز جدی افزایش یابد. اگر نتایج آزمایش نشان دهد که شما دچار پوکی استخوان هستید، بدانید که در معرض خطر جدی برای شکستگی قرار دارید؛ اما عدم گزارش پوکی استخوان نیز به معنی مصونیت شما نیست.

دکتر اسماعیل نیا تأکید کرد: با رعایت اصول خودمراقبتی مانند پرهیز از سیگار و مشروبات الکلی، مصرف روزانه کلسیم و پروتئین کافی، انجام فعالیت‌های بدنی متوسط به‌مدت ۳۰ تا ۴۰ دقیقه به طور منظم و گرفتن حداقل ۱۵ دقیقه از نور خورشید به صورت مستقیم، می‌توان از بروز پوکی استخوان جلوگیری کرد.

مسئول پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیر واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بابل اعلام کرد: درمان پوکی استخوان یک فرایند زمان‌بر است و مرحله اول آن حداقل ۳ تا ۵ سال طول می‌کشد. امروزه درمان‌های متنوعی برای پوکی استخوان در دسترس است که بسته به شرایط و شدت بیماری باید انتخاب گردد.

وی خاطرنشان کرد: در صورتی که بالای ۵۰ سال دارید، برای اطمینان از سلامت استخوان خود حتماً با پزشک مشورت کنید.