آخرین اثر سینمایی لیلا حاتمی که بر روی پرده رفت، فیلم «تصور» به کارگردانی علی بهراد است که سال گذشته بهصورت محدود به نمایش درآمد. این فیلم روایتگر سرگذشت یک راننده جوان تاکسی اینترنتی است که به دختری شیرینیفروش دل میبندد اما از بیان احساساتش ناتوان است و مسافرانش او را به شکل معشوقهاش میبینند. تعدادی از منتقدین از این اثر استقبال کردند، در حالی که عدهای دیگر چندان با آن همراه نشدند. با این حال، یکی از نکات قوت فیلم به بازی حاتمی در نقشهای مختلف و متنوع مربوط به زنان از اقشار اجتماعی متعدد برمیگردد. از آن زمان بهبعد، فیلم جدیدی از حاتمی در سینما به روی پرده نرفته است.
پس از «تصور»، حاتمی در فیلم «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی به ایفای نقش پرداخت که هنوز به نمایش درنیامده و پخش آن از طریق یک شبکه ماهوارهای عملاً اکران آن در داخل کشور را غیرممکن کرده است. دیگر فیلمی که حاتمی بعد از «تصور» به آن پرداخته، «زمانی برای ابدیت» به کارگردانی مهدی نوروزیان، فیلمساز ایرانی-بریتانیایی است. تهیهکنندگی این اثر را نیکی کریمی برعهده دارد و با اینکه سال گذشته خبر پایان مراحل فنی آن منتشر شد، هنوز زمان اکرانش مشخص نیست. البته فیلم «قاتل و وحشی» به کارگردانی حمید نعمتالله نیز در انتظار اکران قرار دارد که در دورۀ سیزدهم به حال خود رها شد و باید مشاهده کرد آیا دولت جدید نسبت به آن تدبیری خواهد اندیشید یا خیر.
از نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ به اینسو، حاتمی بهجز «قاتل و وحشی» در دیگر آثار برجستهای به نمایش درنیامده و عزم خود را جزم کرده است تا در فیلم جدیدی به نام «خاتی» به کارگردانی فریدون نجفی، که به ساخت آثار کودکانه مشهور است، نقشآفرینی کند. «خاتی» به معنای خاتون بوده و به نظر میرسد همانند دو فیلم دیگر نجفی حال و هوایی کودکانه داشته باشد. سعید آقاخانی نیز در این فیلم در برابر حاتمی نقشآفرینی خواهد کرد. در ۵۱ سالگی، حاتمی همچنان از ستارههای شناختهشده سینمای ایران محسوب میشود. به همین دلیل تصمیم گرفتیم تا مروری بر پنج نقشآفرینی مهم او در سینما داشته باشیم.
رگ خواب (حمید نعمتالله، ۱۳۹۵)
مینا پس از جدایی از همسرش در وضعیت عاطفی شکنندهای به سر میبرد و تحت فشار مالی نیز قرار میگیرد. بهدنبال فرصتهای شغلی و سرپناه، او به محبتهای کامران، مدیر رستورانی که در آن مشغول کار است، پاسخ مثبت میدهد و وابسته او میشود. اما واقعیت این است که کامران آنچنان که مینا تصور میکند نبوده و بهتدریج مینا به نوعی زندانی در دنیای کامران میشود، همانند یک قلعه نفرینشده. اگر چه ممکن بود که با حضور بازیگر دیگری این فیلم به لحاظ داستانی چندان مورد توجه قرار نگیرد، اما شکنندگی ذاتی و عمیق حاتمی در چهره، حرکات و فیگور او، تماشاگران را ترغیب به پیگیری سفرهاش میکند. او به پاس بازی در این نقش، جایزه بهترین بازیگر زن اصلی از سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر را از آن خود کرد.
در دنیای تو ساعت چند است؟ (صفی یزدانیان، ۱۳۹۲)
گلی پس از بیست سال زندگی در فرانسه به زادگاهش رشت بازمیگردد. فرهاد، همبازی دوران کودکیاش که در جوانی عاشق او بوده و هنوز عشقش را در دل دارد، به استقبالش میآید، اما گلی او را بههیچوجه به یاد نمیآورد. حال و هوای رشت و شیمی خاص بین گلی و فرهاد (با بازی علی مصفا) باعث شد تا بهطور قابلتوجهی این فیلم مورد استقبال منتقدان و تماشاگران قرار گیرد. گلی با بهفراموشی سپردن عشق فرهاد، عملاً آن را انکار میکند، اما این بیاعتنایی او به مرد عاشق به هیچ وجه تنفر تماشاگران را برانگیخته نمیکند که این خود مسئلهای بهغایت به قدرت و جذبه حاتمی برمیگردد.
جدایی نادر از سیمین (اصغر فرهادی، ۱۳۸۹)
سیمین در تلاش است تا برای زندگی به خارج برود، اما همسرش نادر، که به بیماری فراموشی مبتلاست، تمایلی به مهاجرت ندارد. این اختلاف به جدایی آنان میانجامد، اما ورود راضیه، زنی از طبقه پایین، به منزل نادر برای مراقبت از پدرش، مشکلاتی تازهای بهوجود میآورد. حالا سیمین و نادر که جز جدایی و مهاجرت به فکر هیچ چیز دیگری نیستند، با معضلات جدیدی دست به گریبان میشوند. سیمین زنی مستقل از طبقه متوسط و معلم زبان بوده و حاضر نیست نادر را از روی ناچاری متهم کند. او میگوید مشکل نخستش با نادر عدم تمایل او به مهاجرت است، اما بهتدریج مشخص میشود که مسائل عمیقتری در رابطه آنان نهفته است. سیمین بهعنوان یکی از نمادینترین بازیهای حاتمی در دنیای سینما شناخته میشود.
بیپولی (حمید نعمتالله، ۱۳۸۷)
شکوه و ایرج (با بازی بهرام رادان) زوج جوانی هستند که با دوران سخت بیکاری و بیپولی مواجهاند و سعی در برطرف کردن مشکلات خود دارند، اما تلاشهایشان اوضاع را پیچیدهتر میکند. حاتمی در این فیلم نقش دختری سادهدل را بازی میکند که سادگیاش به پروازهای بیپایه شوهرش بالوپر میدهد. شکوه با نگاه یکبعدیاش به عالم، مکمل بلندپروازیهای ناامیدکننده شوهرش برای کسب درآمد است. به پاس بازی در این نقش، حاتمی جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن را از بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر دریافت کرد.
لیلا (داریوش مهرجویی، ۱۳۷۵)
لیلا و رضا (با بازی علی مصفا) تازه عروسیاند که در مسیر فرزندآوری با مشکل مواجه هستند. پس از تلاشهای فراوان و بینتیجه، مادر رضا که پافشاری بر فرزندآوری پسرش دارد، از لیلا میخواهد تا به ازدواج مجدد رضا رضایت دهد و پس از به دنیا آمدن فرزند، از زندگیشان بیرون برود. اگرچه لیلا ابتدا این شرط را میپذیرد اما به تدریج از این وضعیت خسته میشود. پس از جدا شدن رضا از همسر دومش، او خانواده لیلا را قانع میکند تا به دیدار او بروند. این اثر، نخستین نقش برجسته حاتمی در سینما بود؛ او پیشتر در دو فیلم از پدرش، مرحوم علی حاتمی، به نامهای «کمالالملک» (۱۳۶۲) و «دلشدگان» (۱۳۷۰) نیز ظاهر شده بود. این فیلم بهمثابه آغازگر کارنامهای موفق برای حاتمی در سینما بود و او در طی بیش از دو دهه همچنان یکی از بازیگران برجسته و تأثیرگذار سینمای ایران باقی مانده است.