در آغاز فصل پاییز تا تاریخ (اول آبان) ، میانگین بارش در سطح کشور به میزان ۱.۷ میلیمتر ثبت گردید که در مقایسه با بارش ۶.۱ میلیمتری در بلندمدت، کاهش ۷۲.۱ درصدی را نشان میدهد و در مجموع، بارشها در تمامی استانها کمتر از میانگین بلندمدت بوده است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی سازمان هواشناسی، بارشها در نخستین ماه پاییز به نحو مطلوبی نبود و این در شرایطی است که سال آبی گذشته نیز با چالشهای آبی مواجه بود و به دلیل عبور سالهای خشک متوالی، سطح آبهای زیرزمینی و ذخایر سدها کاهش یافته است.
پاییزی با بارش کم در تمامی استانها
فصل پاییز ۱۴۰۴ به عنوان ابتداییترین فصل از سال آبی نو (۱۴۰۴-۱۴۰۵) با بارشهای اندک آغاز شد. بهطوری که دادههای سازمان هواشناسی، با بررسی دقیق بارشها نشان میدهد که در طول هفت روز اخیر منتهی به (اول آبان)، بارشهایی به میزان ۰.۳ میلیمتر در نقاط مختلف کشور ثبت شده که در مقایسه با بارش بلندمدت ۲.۱ میلیمتر، نمایانگر کاهش ۸۳.۶ درصدی است.
از ابتدای فصل پاییز تا تاریخ (اول آبان) مجموع بارش در سطح کشور به ۱.۷ میلیمتر رسید که نسبت به بارش ۶.۱ میلیمتر در بلندمدت نمایانگر کاهش ۷۲.۱ درصدی است و بهصورت کلی بارش در تمامی استانها کمتر از میانگین بلندمدت محسوب میشود.
کاهش بارشها در مهرماه از ۱۰۰ درصد در استانهای یزد، همدان، مرکزی، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، ایلام و اصفهان شروع شد و به میزان ۱۷ درصد در استان گلستان کمتر از میانگین بلندمدت ثبت گردید.
استان تهران نیز در زمره استانهای با بارش کم قرار گرفت و با وجود اینکه میانگین بارش بلندمدت این استان ۸.۵ میلیمتر است، در مهرماه تنها بهطور میانگین ۰.۶ میلیمتر بارش دریافت کرد که کاهش ۹۳.۴ درصدی را نشان میدهد.
کاهش بارش در شش حوضه درجه اول کشور
بررسی دادههای بارشی نشان میدهد که از ابتدای سال آبی جاری تا (اول آبان) بارشها در تمامی حوضههای اصلی کشور کمتر از میانگین بلندمدت بوده است. حوضههای آبریز به بخشهایی از زمین اطلاق میشود که با توجه به شیب و خاصیت زمین، آبها به پایینترین نقطه آن جریان مییابند.
از آغاز سال آبی جاری، بارش در حوضه خلیج فارس و دریای عمان به ۰.۱ میلیمتر رسید، در حالی که بارش بلندمدت این حوضه ۴.۵ میلیمتر گزارش شده و در حال حاضر با کاهش ۴.۴ میلیمتر روبرو شده است. همچنین دریاچه ارومیه به طرز مشابهی با کاهش بارش مواجه بوده که از ابتدای مهرماه تا (اول آبان) تنها ۲.۶ میلیمتر بارش دریافت کرد، در حالی که این مقدار در بلندمدت ۱۱.۸ میلیمتر بوده و حوضه دریاچه ارومیه ۹.۲ میلیمتر بارش کمتری نسبت به میانگین بلندمدت داشته است. مقدار بارش دریاچه نسبت به سال آبی گذشته نیز ۵.۵ میلیمتر کاهش یافته است.
بارشها در حوضه دریای خزر نیز با کاهش چشمگیری همراه بود و نسبت به میانگین بلندمدت، ۱۸.۲ میلیمتر کمتر ثبت شده است. بارش این حوضه در ماه گذشته ۱۵.۸ میلیمتر ارزیابی شده، در حالی که میزان بارش در بلندمدت ۳۳.۹ میلیمتر بوده است.
در فلات مرکزی نیز روند تداوم کاهش بارشها ایران مشهود بود بهطوری که از ابتدای سال آبی تنها ۰.۱ میلیمتر بارش ثبت شد و نسبت به بارش بلندمدت ۲.۴ میلیمتری، ۲.۲ میلیمتر کمبود داشت.
بارش در حوضه قرهقوم تنها ۰.۱ میلیمتر برآورد شد که ۳.۸ میلیمتر از مقدار بلندمدت کمتر به حساب میآید و بارشها در حوضه مرزی شرق کشور نیز به صفر میلیمتر کاهش یافته است که نسبت به میانگین بلندمدت ۱.۳ میلیمتر افت کرده است.
لازم به ذکر است که از ابتدای مهرماه سال ۱۴۰۲ تا اول آبان ۱۴۰۴، میانگین بارش در حوضههای اصلی کشور نسبت به بارشهای بلندمدت ۱.۷۲ میلیمتر کمتر بوده است.
اطلاعات نشان میدهد که سه حوضه اصلی کشور، یعنی خلیج فارس و دریای عمان، قرهقوم و حوضه مرزی شرق، با بارش صفر درصدی سال آبی را آغاز کردند و بارش دریاچه ارومیه ۰.۸ درصد، دریای خزر ۳.۷ درصد و فلات مرکزی ۰.۱ درصد در تأمین منابع آبی در سال آبی جاری نقش ایفا کردهاند.
اولین ماه سال آبی جدید (۱۴۰۴-۱۴۰۵) نسبت به میانگین بلندمدت بارشها کم بوده و بر همین اساس امید برای بارشهای نرمال در اواخر پاییز و زمستان وجود دارد. باید گفته شود که کسری بارش و کاهش بارش در حوضههای آبریز در کنار تداوم این وضعیت، میتواند تاثیرات منفی بر منابع آبی سطحی و زیرزمینی، کشتهای پاییزی، ریسک خشکسالی و گرد و غبار داشته باشد و در این وضعیت، همچنان ضرورت صرفهجویی و مدیریت مصرف آب برای حفظ منابع آینده حائز اهمیت است.
آغاز سال آبی در ایران از ابتدای پاییز محسوب میشود. از این رو، یک سال آبی در ایران از تاریخ ۱ مهرماه آغاز شده و تا ۳۱ شهریور سال بعد ادامه دارد.
