کتیبه‌ای از جنس سفال به قدمت ۳۳۰۰ سال که ریشه آن به مرکز ترکیه کنونی بازمی‌گردد، به توصیف تهاجم سخت‌گیرانه‌ای می‌پردازد که به امپراتوری هیتی‌ها، طایفه‌ای مرموز در عصر برنز، صدماتی جدی وارد کرده است. طبق ترجمه‌ای که از متن خط میخی این کتیبه به دست آمده، این تهاجم در اوج جنگ داخلی میان هیتی‌ها اتفاق افتاده و ظاهراً به منظور حمایت از یکی از گروه‌های درگیر صورت گرفته است.
به گزارش «لایوساینس»، این کتیبه که به اندازه‌ی دست یک فرد است، در ماه مه ۲۰۲۳ توسط «کیمیوشی ماتسومورا»، باستان‌شناس مؤسسه باستان‌شناسی ژاپنی آناتولی، در ویرانه‌های «هیتی» در مکان «Büklükale» که تقریباً ۶۰ کیلومتر در جنوب شرقی آنکارا واقع شده، کشف شد.
باستان‌شناسان بر این باورند که این محوطه زمانی یک شهر پراهمیت برای هیتی‌ها بوده و این کشف جدید نشان می‌دهد که این محل یک اقامتگاه سلطنتی به شمار می‌رفته که به لحاظ اهمیت، برابر با اقامتگاه سلطنتی در پایتخت هیتی‌ها بوده است.
مطابق با ترجمه‌ای که «مارک ویدن»، استادیار زبان‌های خاورمیانه باستان در دانشگاه «کالج لندن» انجام داده، در شش خط نخست متن خط میخی نقش بسته بر کتیبه به زبان «هیتی» آمده است: چهار شهر، ازجمله پایتخت هیتی‌ها یعنی «خاتوشا»، با یک فاجعه مواجه شده‌اند. ۶۴ خط باقی‌مانده به زبان هوری، به دعا کردن برای پیروزی پرداخته است.
«ماتسومورا» در گفت‌وگویی با «لایوساینس» عنوان کرد که هیتی‌ها در مراسم مذهبی از زبان هوری استفاده می‌کردند و به نظر می‌رسد این کتیبه یادداشتی از یک مراسم مقدس است که تحت سرپرستی پادشاه هیتی به وقوع پیوسته است.
باستان‌شناسان گمان می‌کنند که نخستین پادشاهی هیتی در آناتولی مرکزی، در ترکیه امروزی، در حدود ۲۱۰۰ سال قبل از میلاد تأسیس شده و هیتی‌ها به قدرت چشم‌گیری در منطقه تا سال ۱۴۵۰ قبل از میلاد تبدیل شدند.
«ماتسومورا» و تیم او تقریباً ۱۵ سال است که در ویرانه‌های «Büklükale» به کاوش مشغول‌اند. پیشتر آن‌ها فقط لوح‌های شکسته را یافته بودند، اما این کتیبه در قیاس با سایر یافته‌ها به‌طور قابل توجهی در وضعیت بهتری قرار دارد.