مقدار سهمیه حج در کشورهای مختلف هر سال بر مبنای جمعیت مسلمان ساکن در آن کشورها مشخص میشود. با این وجود، متغیرهای دیگری نیز وجود دارند که در این امر تاثیرگذارند. بهطوریکه اندونزی، پاکستان و هند بهعنوان کشورهایی با بیشترین سهمیه حج شناخته میشوند.
، هر ساله صدها هزار مسلمان بهمنظور انجام مهمترین آیینهای دینی خود در مکه گردهم میآیند. مناسک اصلی حج به مدت تقریبی یک هفته به طول میانجامد و در این مدت، زائران از کشورهای مختلف دنیا به شهر مکه سفر میکنند.
عربستان سعودی هر سال اندازه سهمیه حج را بر اساس میانگین جمعیت مسلمانان مقیم کشورهای جهان تعیین میکند. به عبارت دیگر، هرچه تعداد مسلمانان مستقر در یک کشور بیشتر باشد، آن کشور میتواند از سهمیه بزرگتری بهرهمند شود. اما عوامل دیگری نیز میتوانند بهعنوان تأثیرگذار بر سهمیه یک کشور مطرح شوند. بررسی سهمیههای کشورهای مختلف نشان میدهد که سطح روابط دیپلماتیک با عربستان، بهعنوان میزبان حج، در تعیین این سهمیهها تاثیرگذار بوده است.
با توجه به آمارهای ارائهشده از سوی عربستان در سالهای اخیر، بیشترین تعداد زائران حج به کشور اندونزی مربوط میشود، درحالیکه در سال گذشته، پاکستان و هند بهترتیب در ردههای دوم و سوم قرار داشتند.
| نام کشور | تعداد سهمیه حج (۲۰۲۳ – ۱۴۰۲) |
| ۱.اندونزی | ۲۲۱.۰۰۰ نفر |
| ۲.پاکستان | ۱۸۰.۰۰۰ |
| ۳.هند | ۱۷۵.۰۲۵ |
| ۴.بنگلادش | ۱۲۷.۱۹۸ |
| ۵.نیجریه | ۹۵.۰۰۰ |
| ۶.ایران | ۸۷.۵۵۰ |
| ۷.الجزایر | ۴۱.۳۰۰ |
| ۸.ترکیه | ۳۷.۷۷۰ |
| ۹.مصر | ۳۵.۳۷۵ |
| ۱۰. سودان | ۳۲.۰۰۰ |
| ۱۱.مالزی | ۳۱.۶۰۰ |
| ۱۲.روسیه | ۲۵.۰۰۰ |
| ۱۳. سوریه | ۲۲.۵۰۰ |
| ۱۴. اتیوپی | ۱۹.۶۱۹ |
| ۱۵. مراکش | ۱۵.۳۹۲ |
| ۱۶.عراق | ۱۵.۲۵۲ |
| ۱۷.عمان | ۱۴.۰۰۰ |
| ۱۸.افغانستان | ۱۳.۵۸۲ |
| ۱۹.سنگال | ۱۲.۸۰۰ |
| ۲۰.انگلستان | ۱۲.۳۴۸ |
هرچند که حج با سهمیهبندی تعیین میشود و این سهم ممکن است در سالهای مختلف تغییر کند، کارشناسان حج بر این باورند که وجود این نظام موجب مزیتهایی میشود. یکی از این مزیتها، تخصیص سهمیه به هر کشور است که به برقراری عدالت کمک شایانی میکند. به این ترتیب، هر مسلمان ترغیب میشود تا در مقطعی از زندگی خود، صرف نظر از محل زندگیاش، این سفر معنوی را انجام دهد. این سهمیهها با اطمینان از امکان سفر آرام زائران هر ساله، به کاهش ازدحام بیش از حد نیز کمک میکنند.
ایده اصلی میزبان در این زمینه این بوده است که به بهترین شکل ممکن از زائران استقبال شود و در عین حال، تنظیمات لازم برای مدیریت تدارکات فراهم گردد. این امر اجازه میدهد که صدها هزار نفر در مدت زمان کوتاهی به مکه سفر کنند.
در این راستا، ایران در سالهای اخیر و به ویژه پس از کاهش محدودیتهای مرتبط با کرونا، سهمی مشخص را به خود اختصاص داده است. سهم حج ایران در سال گذشته و امسال تقریباً ثابت مانده و حدود ۸۷ هزار و ۵۰۰ نفر بوده است، بهطوریکه ایران در سال گذشته ششمین کشور با بیشترین سهم شناخته میشد. با این حال، ایران از عربستان درخواست کرده که سهمیه را بر اساس رشد جمعیت تا ۱۰۰ هزار نفر افزایش دهد، که تا کنون محقق نشده است.
به گزارش آخرین اخبار از سازمان حج و زیارت، در حال حاضر حدود ۹۰۰ هزار نفر در ایران منتظر اعزام به حج واجب هستند و با توجه به سهمیه فعلی که افزایش نیافته، اعزام تمامی این افراد به حج تمتع ممکن است نزدیک به ۱۰ سال به طول بینجامد.
