کدام کشورها جنگنده‌های اف-۱۶ را به اوکراین ارائه کردند؟

بلژیک به تازگی اعلام کرده است که به‌زودی ۳۰ فروند جت جنگنده بازنشسته F-۱۶ خود را تا پایان سال ۲۰۲۴ و در ادامه تا سال ۲۰۲۸ به اوکراین اهدا خواهد کرد. پیش‌بینی می‌شود که نخستین جت‌های جنگنده F-۱۶ در تابستان امسال از کشور دانمارک به اوکراین برسند.

طبق گزارش روزیاتو، ف-۱۶ به عنوان یکی از جت‌های جنگنده با تاریخچه رزمی برجسته شناخته می‌شود (هرچند در حال حاضر به عنوان یک مدل قدیمی به حساب می‌آید). این خبر همزمان با امضای توافقنامه امنیتی میان الکساندر دی کرو، نخست وزیر بلژیک و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین منتشر شده است.

بر اساس اطلاعات موجود، اهدای این تعداد جت توسط بلژیک به مجموع ۸۵ فروند F-۱۶ که قرار است به اوکراین منتقل شود، افزوده می‌شود.

از ابهام تا بزرگترین اهداکننده F-۱۶

در سال گذشته، هلند، دانمارک و نروژ ائتلافی برای اختصاص F-۱۶ فایتینگ فالکون‌های قدیمی و بازنشسته خود به اوکراین تشکیل دادند. این کشورها قصد دارند جت‌های F-۱۶ Block ۱۵-۲۵ خود را (که بروزرسانی‌های میان‌دوره‌ای داشته‌اند) با دریافت جنگنده‌های F-۳۵ جایگزین کنند. بلژیک نسبت به سایر کشورهای اروپای غربی، تجهیزات به مراتب کمتری را به اوکراین اختصاص داده است. این کشور نیز همانند دیگر کشورها، F-۱۶‌های خود را بازنشسته کرده و به F-۳۵ روی می‌آورد.

«جت‌های F-۱۶ در اسرع وقت به اوکراین ارسال خواهند شد. هدف ما این است که بتوانیم اولین هواپیما را قبل از پایان سال جاری، یعنی ۲۰۲۴ فراهم نماییم. تمامی شرایط این توافق مشخص است. این پیچیدگی‌ها کاملاً برای استفاده نیروهای دفاعی اوکراین در داخل خاک اوکراین در نظر گرفته شده است»، اینها سخنان الکساندر دی کرو، نخست وزیر بلژیک است (برگرفته از بیزینس اینسایدر).

در ابتدا، بلژیک به نظر نمی‌رسید که تمایل زیادی به اهدای F-۱۶‌های بازنشسته خود داشته باشد و دلایل مختلفی برای این تصمیم مطرح می‌کرد. در سپتامبر ۲۰۲۳، بروکسل تایمز گزارش داد که وزیر دفاع بلژیک، لودیوین ددوندر، گفت: «این‌طور نیست که من به دلیل عدم تمایل به اهدای F-۱۶، در فکر نیستم، بلکه از بُعد عملیاتی، این اقدام در شرایط کنونی مقدور نیست». با این حال، فشارها بر بلژیک افزایش یافت تا به مسیری مشابه کشورهای دیگر قدم بگذارد و در نتیجه، این کشور اعلام کرد که تصمیم به اهدای این جنگنده‌ها به اوکراین گرفته است. اما تا آن زمان، میزان جنگنده‌های F-۱۶ مورد اهدای بلژیک به اوکراین هنوز مشخص نبود.

روز سه‌شنبه اعلام شد که بلژیک در بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸، حداقل ۳۰ فروند F-۱۶ Fighting Falcon را به اوکراین ارسال خواهد کرد و در ادامه، انتظار می‌رود که اولین جت‌ها در سال ۲۰۲۴ وارد اوکراین شوند. با این حساب، بلژیک به بزرگترین اهداکننده جنگنده‌های F-۱۶ به اوکراین تبدیل شده است.

بر اساس ادعای وبلاگ Oryx، جنگنده‌های F-۱۶ که برای تحویل به اوکراین اعلام شده‌اند، شامل بیش از ۲۴ فروند F-۱۶ A/B از هلند، ۱۹ فروند F-۱۶ AM/BM از دانمارک و ۲۲ فروند F-۱۶ AM/BM از نروژ می‌شود (از این تعداد، ۱۲ فروند عملیاتی هستند و ۱۰ فروند قابل استفاده به‌عنوان منبع قطعات یدکی خواهند بود). تنها تعدادی از ناوگان بازنشسته F-۱۶ این کشورها به اوکراین منتقل می‌شود (به عنوان مثال، دانمارک بخشی از F-۱۶‌های قدیمی را به آرژانتین می‌فروشد).

کشورهای دیگری مانند لهستان، اسلواکی و مقدونیه شمالی نیز جنگنده‌های قدیمی دوران شوروی (از قبیل Su-۲۵ و MiG-۲۹) را به اوکراین اهدا کرده‌اند. به دلیل این که اوکراین همیشه با این جت‌ها آشنا بوده، می‌توان آن‌ها را به سرعت و بدون نیاز به آموزش خاصی به کی‌یف ارسال کرد. اما از آنجایی که F-۱۶‌ها نوع جدیدی از پلتفرم جنگنده هستند، خلبانان، مکانیک‌ها و پرسنل اوکراینی نیاز به آموزش گسترده‌ای دارند تا بتوانند به شکل مؤثری از آن‌ها استفاده و نگهداری نمایند. همچنین تعدادی کشور دیگر نیز اقدام به تأمین هلیکوپترهایی برای اوکراین کرده‌اند.

عدم استفاده در بالای آسمان روسیه

اینکه اوکراین در وضعیت دشواری قرار دارد، بیانگر تمام حقیقت نیست. روسیه می‌تواند به هر نحوی و از هر نقطه‌ای که می‌خواهد به اوکراین حمله کند. با این حال، هم‌پیمانان غربی اوکراین به دلیل ترس از تشدید درگیری با روسیه، در نظر و نوع دفاع اوکراین محدودیت‌هایی قائل شده‌اند. متحدان غربی می‌خواهند تا اوکراین بتواند از خود دفاع کند، اما نمی‌خواهند که مستقیماً در یک جنگ بزرگ با روسیه درگیر شوند.

در حال حاضر، مباحث گسترده‌ای در غرب وجود دارد که آیا اوکراین باید از تسلیحات اهدایی غرب برای حمله مستقیم به روسیه استفاده کند یا فقط می‌تواند به نیروها و موشک‌های روسی که از مرزهای بین‌المللی به رسمیت شناخته شده در سال ۱۹۹۱ عبور می‌کنند، شلیک کند. برخی کشورها نظیر بریتانیا و فرانسه بیان کرده‌اند که با استفاده اوکراین از سلاح‌های خود برای هدف قرار دادن روسیه مشکلی ندارند. اما دیگرانی مانند ایالات متحده و آلمان نظر متفاوتی دارند. بلژیک نیز به وضوح در این دسته دوم قرار گرفته است.

بر اساس ادعای بیزینس اینسایدر، «بلژیک موافقت کرده است تا ۳۰ جت جنگنده F-۱۶ آمریکایی را به اوکراین ارسال کند، با این شرط که این جت‌ها در آسمان روسیه پرواز نکنند». این محدودیت، انجام حملات پیشگیرانه و هدف قرار دادن تأسیسات ارزشمند در خود روسیه را برای اوکراین به شدت دشوار می‌سازد.

سوئد ارسال جنگنده‌های گریپن را متوقف کرد

گریپن‌های سوئدی به عنوان یکی دیگر از لیگ جت‌های جنگنده غربی محسوب می‌شوند که می‌توانند برای اوکراین بسیار کارساز باشند. بر اساس اطلاعات موجود، سوئد به‌طور هم‌زمان در نظر داشت که گریپن‌ها را به اوکراین تامین کند، در کنار انتقال جت‌های جنگنده F-۱۶ آمریکایی. اما همزمان با اعلام بلژیک مبنی بر اهدای F-۱۶‌های خود به اوکراین، سوئد برنامه ارسال گریپن‌ها به اوکراین را متوقف کرد.

دلیل رسمی این تصمیم، اولویت دادن سوئد به تحویل JF-۱۶ به اوکراین است. رسانه دیفنس پست به نقل از پال جانسون، وزیر دفاع سوئد نویشته است: «دیگر کشورها از ما خواسته‌اند قبل از اهدای سیستم گریپن صبر کنیم». او اضافه کرده است که «پیشرفت‌های زیادی در انتقال همزمان دو نوع جت جنگنده وجود دارد». سوئد هنوز تصمیمات نهایی برای اهدای گریپن‌ها را اتخاذ نکرده است، هرچند که خلبانان اوکراینی در حین انتظار، برخی آموزش‌های اولیه درباره این جت دریافت کرده‌اند. بعید نیست گریپن‌ها در مراحل بعدی به اوکراین ارسال شوند.