گوشت به عنوان منبعی غنی از پروتئین، چربی و مواد معدنی مهمی نظیر آهن، زینک و ویتامینهای A و B شناخته میشود، اما همانند بسیاری دیگر از مواد غذایی، مصرف بیش از اندازهی آن میتواند ضررهایی به همراه داشته باشد. اگرچه در گذشته نیز پژوهشگران متوجه ارتباط بین مصرف گوشت قرمز و برخی انواع سرطان شده بودند، اما اکنون یک مکانیسم کمتر شناختهشده که ارتباط مصرف زیاد گوشت را با سرطان افشا میکند، شناسایی شده است.
محققان مرکز ملی سرطان سنگاپور (NCCS) مکانیسمی را کشف کردهاند که رابطهی بین مصرف نشاط بالای گوشت قرمز و خطر ابتلا به سرطان روده (سرطان کولورکتال) را توضیح میدهد.
در سطح جهانی، سرطان کولورکتال که روده بزرگ یا راست روده را تحت تأثیر قرار میدهد، به عنوان سومین سرطان شایع محسوب میشود و همچنین دومین عامل مرگ ناشی از سرطان به شمار میرود. عواملی چون سن، سابقه خانوادگی و مواردی همانند نوع تغذیه، سبک زندگی کمتحرک، چاقی، استعمال دخانیات و مصرف الکل بهصورت تکمیلی خطر ابتلا به این نوع سرطان را تشدید می نمایند.
رابطه مصرف گوشت قرمز و سرطان
در بررسیهای انجامشده بر روی نمونههای مرتبط با سرطان کولورکتال، پژوهشگران به این نتیجه دست یافتند که آهن موجود در گوشت قرمز میتواند آنزیم تلومراز (Telomerase) را از طریق یک پروتئین وابسته به آهن به نام پیرین که تسهیلکنندهی پیشرفت سرطان است، دوباره فعال کند. برای درک دقیق چگونگی سرطانزایی گوشت قرمز، نیاز است تا بیشتر درباره آنزیم تلومراز و تلومرها آگاهی پیدا کنیم.
تلومرها (Telomere) در انتهای کروموزومها واقع شده و متشکل از توالیهای خاص DNA و پروتئینها هستند که برای فرآیند تقسیم سلولی ضروریاند. در هر بار تقسیم سلولی، تلومرها کوتاهتر میشوند تا جایی که دیگر سلولها توان تقسیم را از دست میدهند. وقتی سلولها دیگر قادر به تقسیم نباشند، بافتها شروع به پیری میکنند، اما آنزیم تلومراز میتواند تلومرها را دوباره بازسازی کرده و فرآیند تقسیم سلولی را احیا کند.
در حالی که این وضعیت چشمانداز مثبتی به نظر میرسد، اگر یک سلول به شکل غیرقابل کنترلی تقسیم شود و از محدودیتهای طبیعی خود عبور کند، امکان ایجاد توموری سرطانی به وجود میآید. سلولهای سرطانی برای فرار از مرگ، اقدام به تولید تلومراز میکنند تا به تقسیم و رشد خود ادامه دهند و در واقع به نوعی جاودانه میشوند.
به تازگی محققان متوجه شدند که آهن موجود در گوشت قرمز میتواند تلومراز را در سلولهای سرطان روده بزرگ فعال کرده و در نتیجه موجب پیشرفت بیماری گردد.
علاوه بر شناسایی این مکانیسم، پژوهشگران پیشنهاد درمانی جدیدی ارائه دادهاند. یک مولکول کوچک به نام SP ۲۵۰۹ میتواند با هدف قرار دادن پروتئین پیرین، از فعال شدن دوباره تلومراز در سلولهای سرطانی جلوگیری کند و مانع از اتصال آهن به آن شود. نتایج آزمایشها بر روی سلولهای سرطانی نشان داد که SP ۲۵۰۹ میتواند بازفعال شدن تلومراز را متوقف کرده و رشد تومور را به طرز چشمگیری کاهش دهد. میتوان این روش درمانی را به عنوان گزینهای امیدبخش برای مقابله با سرطان کولورکتال در نظر گرفت.
این یافتهها در نشریهی معتبر Cancer Discovery منتشر شده است.
