پژوهشگران موفق به توسعه یک ترکیب دارویی نوین شده‌اند که قادر است سلول‌های تولیدکننده انسولین را بازسازی کرده و تولید انسولین این سلول‌ها را تا ۷۰۰ درصد ارتقاء دهد. این ترکیب همچنین در آزمایشات اولیه بر روی موش‌ها اثرات مثبتی در معکوس کردن دیابت نشان داده است.
بیماران مبتلا به دیابت می‌توانند با خبر خوشی روبرو شوند، چرا که پژوهشگران اخیراً یک درمان دارویی جدید را بر روی موش‌های دیابتی آزمایش کرده و موفق به افزایش ۷۰۰ درصدی سلول‌های تولیدکننده انسولین در طول سه ماه شده‌اند و به طور موثری بیماری را در این موش‌ها معکوس کرده‌اند.
سلول‌های بتا که وظیفه تولید انسولین را در پانکراس دارند، به سطح قند خون پاسخ می‌دهند؛ اما در دیابت، به طور معمول این سلول‌ها دچار نابودی یا ناتوانی در تولید انسولین کافی می‌شوند. روش‌های درمانی معمولاً شامل تزریق مکرر انسولین برای کنترل سطح قند خون است.
تحقیقات اخیر به نحوه‌ی بهبود مجدد عملکرد این سلول‌های بتا معطوف شده است. در برخی موارد، این اقدامات با پیوند سلول‌های بنیادی به صورت نوین آغاز می‌شود؛ این سلول‌های جدید پس از ایجاد به بیماران دیابتی پیوند زده می‌شوند. محققان این روش را زیر عنوان «درمان کارکردی دیابت» معرفی کرده‌اند.
اکنون دانشمندان مؤسسه «مونت سینای» و «شهر امید» (City of Hope) یک پیشرفت مشهود را به نمایش گذاشته‌اند.
مطالعات گذشته عمدتاً شامل پرورش سلول‌های بتا در شرایط آزمایشگاهی و سپس پیوند آنها به موش‌ها یا قراردادن آنها در یک دستگاه کوچک برای انسان‌ها بود، اما این مطالعه‌ی جدید موفق شده است که سلول‌های تولیدکننده انسولین را طی چند ماه در بدن رو به رشد کند.
این درمان شامل ترکیبی از دو دارو است. یکی از آنها، هارمین (harmine) که از مولکول‌های طبیعی موجود در گیاهان خاص گرفته می‌شود و به مهار آنزیمی به نام DYRK۱A که در سلول‌های بتا وجود دارد، می‌پردازد. دیگری «آگونیست گیرنده GLP۱» است که به دسته‌ای از داروهای دیابت تعلق دارد و شامل Ozempic می‌باشد که به تازگی به خاطر عوارض جانبی کاهش وزن مورد توجه قرار گرفته است.
محققان این درمان را بر روی مدل‌های موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ انجام دادند. ابتدا مقدار اندکی از سلول‌های بتای انسانی را در موش‌ها پیوند زنی کرده و سپس با استفاده از هارمین و آگونیست‌های گیرنده GLP۱ درمان کردند.
نتیجه این فرآیند، افزایش ۷۰۰ درصدی در تعداد سلول‌های بتا در سه ماه پس از درمان بود. علائم دیابت به سرعت به حالت طبیعی بازگشت و حتی یک ماه پس از قطع درمان نیز این وضعیت حفظ شد.
دکتر آدولفو گارسیا اوکانا، نویسنده اصلی این مطالعه، اظهار داشت: این نخستین باری است که دانشمندان موفق به کشف یک درمان دارویی شده‌اند که به‌طور مؤثر تعداد سلول‌های بتای بالغ انسانی را در داخل بدن افزایش می‌دهد. این تحقیق امید تازه‌ای برای به‌کارگیری درمان‌های بازسازی‌کننده در آینده جهت درمان صدها میلیون مبتلا به دیابت به ارمغان می‌آورد.
اگرچه نتایج این مطالعه حائز اهمیت‌اند، اما لازم به ذکر است که تحقیق بر روی حیوانات به خودی خود نشان‌دهنده‌ی كما لازم برای انتقال به کاربرد بالینی است.
به‌طور کلی، هارمین به‌تنهایی در یک آزمایش بالینی فاز ۱ بر روی انسان آزمایش شده است تا ایمنی و تحمل آن بررسی شود، در حالی که سایر مهارکننده‌های DYRK۱A برای تست روی انسان‌ها در سال آینده برنامه‌ریزی شده‌اند.
مهم‌ترین نکته این است که تیم تحقیقاتی به زودی با ترکیب داروهای بازسازنده سلول‌های بتا و داروهایی که سیستم ایمنی را تعدیل می‌کنند، مطالعاتی را آغاز خواهد کرد.
در وضعیت ایده‌آل، این فرآیند باید به غلبه بر یک مانع عمده کمک نماید: اینکه سیستم ایمنی به حمله به سلول‌های بتای جدید در حین تولید ادامه ندهد.
این پژوهش در مجله Science Translational Medicine به چاپ رسیده است.