۲۰:۱۸ ۲۵ دی ۱۴۰۳
یک تیم بین المللی از پژوهشگران در حین کاوش یک سیاه چاله با جرم زیاد واقع در مرکز کهکشان دوردستی، موفق به شناسایی ویژگی هایی شدند که تا کنون هرگز مشاهده نشده بودند. این ویژگی ها شامل پرتاب یک فوران پلاسما با سرعتی نزدیک به یک سوم سرعت نور و نوسانات سریع و غیرمعمول اشعه های ایکس است که احتمالا از نزدیکی مرز سیاه چاله خارج می شوند.
بر اساس گزارش ناسا، منشأ این فوران به کهکشان «۱ES ۱۹۲۷+۶۵۴» مربوط می شود که در فاصله ۲۷۰ میلیون سال نوری از زمین و در صورت فلکی «اژدها» قرار دارد. این سیاه چاله مرکزی با جرمی معادل ۱.۴ میلیون برابر جرم خورشید خود را جا داده است.
آیلین مایر، دانشیار در دانشگاه مریلند بالتیمور، بیان کرد: سیاه چاله در سال ۲۰۱۸ با یک فوران نوری، فرابنفش و پرتو ایکس، به یکباره تغییرات جدیدی را در ویژگی هایش آغاز کرد. از آن زمان، گروه های پژوهشی متعددی به دقت به بررسی این سیاه چاله پرداخته اند.
پس از بروز فوران، به نظر می رسید که این سیاه چاله به مدت تقریباً یک سال به حالت آرامی بازگشته است، اما تا آوریل ۲۰۲۳، گروهی از محققین به رهبری سیباسیش لاها از دانشگاه مریلند و مرکز پرواز فضایی گادرد ناسا، شاهد افزایش مداوم و چندماهه اشعه های ایکس با انرژی پایین بودند.
افزایش اشعه های ایکس پژوهشگران را به سمت انجام مشاهدات تازه ای در زمینه امواج رادیویی سوق داد که نشان دهنده وجود یک پرتو رادیویی قوی و بسیار غیرعادی بود.
داده های رادیویی که در فوریه، آوریل و مه ۲۰۲۴ گردآوری شده اند، نشان می دهند که این پرتوها ناشی از فوران های گاز یونیزه یا پلاسما هستند که از دو سمت سیاه چاله گسترده شده و ابعاد کلی آن ها حدود نیم سال نوری است. سوالی که مدت ها ذهن ستاره شناسان را مشغول کرده این است که چرا تنها تعداد محدودی از سیاه چاله های عظیم، این نوع فوران های قوی پلاسما را تولید می کنند. این مشاهدات تازه ممکن است سرنخ های حیاتی در این زمینه ارائه دهند.
مایر اشاره کرد: پرتاب یک فوران از سیاه چاله، پیش از این هرگز در لحظه واقعی مشاهده نشده بود. ما گمان می کنیم که این جریان خروجی زودتر آغاز شده است، یعنی در زمانی که اشعه ایکس افزایش یافته و فوران به خاطر گاز داغ از دید ما پوشیده شده و در اوایل سال گذشته به وقوع پیوسته است.
این تحقیق در نشریه «The Astrophysical Journal Letters» منتشر شده است.