در حالی که کمبود بلیت قطار مسافری به عنوان یکی از مشکلات عمده صنعت ریلی شناخته شده و گفته می شود دلیل آن به کمبود و فرسودگی ناوگان و عدم توازن میان عرضه و تقاضا برمی گردد، اخیراً مدیرعامل شرکت راه آهن به طرح موضوعی جدید اشاره کرده که مرتبط با نقش “ربات ها” است. این ربات ها قادر هستند در مدت زمان بسیار کوتاهی چند صد هزار بلیت را خریداری کنند. با این حال، به گفته این مقام مسئول، تدابیری جهت مقابله با این مسأله اتخاذ شده است.
فرآیند فروش بلیت قطارهای نوروزی برای بازه زمانی ۲۳ اسفند تا ۱۷ فروردین ۱۴۰۴ از تاریخ هفتم اسفند آغاز شد و در طی سه روز، یعنی هفتم، هشتم و نهم اسفند، بلیت ها به صورت حضوری و آنلاین به فروش رسیدند.
فروش بلیت قطارهای نوروزی در شرایطی انجام شد که هنوز هم بسیاری از متقاضیان نتوانسته اند بلیت مورد نظر خود را تهیه کنند یا بلیت هایی که خریداری کردند، در تاریخ و زمان دلخواه شان نبود.
به گفته تعدادی از مسافران، برخی حتی نتوانسته اند بلیت برگشت خود را در این رقابت خرید تهیه کنند و در حال گشت و گذار در سایت ها هستند تا شاید یکی از مسافران قبلی بلیت خود را کنسل کند یا ظرفیت جدیدی آزاد شود.
در واقع، مشکل تأمین بلیت قطار تنها مختص ایام نوروز نیست و مسافران برای خرید بلیت خود در مسیرهای مختلف با چالش های زیادی روبه رو هستند.
به گفته کارشناسان، به دلیل ایمنی بالا، آسایش و راحتی در سفر و همچنین قیمت مناسب، قطار به یکی از محبوب ترین گزینه های حمل و نقل اعم از وسایل نقلیه دیگر تبدیل شده و به همین دلیل تقاضا برای سفرهای ریلی بیشتر از همیشه افزایش یافته است؛ به طوری که این تقاضا تقریباً ده برابر ظرفیت کل ناوگان ریلی موجود در سراسر سال است.
از سوی دیگر، اعلام شده است که تعداد واگن های فعال مسافری در شبکه ریلی به کمتر از هزار واگن می رسد، در حالی که بر اساس نیاز بالا، حداقل ۳۰۰۰ واگن مسافری ضروری است.
کارشناسان اشاره کرده اند که به دلیل وضعیت اقتصادی ضعیف در حوزه مسافری ریلی و اختلاف معنی دار بین هزینه واقعی ارائه این خدمات و قیمت بلیت های عرضه شده، درآمد و هزینه های شرکت های ریلی با یکدیگر همخوانی ندارد و در نتیجه، این شرکت ها عمدتاً فاقد توان مالی لازم برای انجام تعمیرات به موقع واگن ها و همچنین خرید واگن های جدید هستند.
علاوه بر این، متخصصان صنعت ریلی بر این عقیده اند که این صنعت در کشور با عقب ماندگی هایی مواجه شده و به تجربیات جهانی در این زمینه توجه کافی نمی شود. همچنین منابع محدودی که در این بخش وجود دارد، به طور مناسب مدیریت نمی شود و گاهی به هدر می رود.
موضوع کمبود بلیت قطار به تازگی به یکی از محورهای بحث در دومین جلسه ستاد سفرهای نوروزی بدل شده است؛ به طوری که وزیر راه در این نشست اعلام کرد که گلایه ها و شکایاتی در خصوص عدم دسترسی به بلیت قطار مطرح شده است.
جبار علی ذاکری، مدیرعامل شرکت راه آهن، که در این جلسه حضور داشت، پاسخ داد که ما ۱.۵ میلیون بلیت به فروش گذاشتیم در حالی که ۲۵ میلیون درخواست برای بلیت قطار ثبت شده است.
وی افزود که هنگام ورودش به راه آهن به وی گفته شده بود که ربات هایی موجود هستند که به طور خودکار بلیت ها را می خرند. بعد از بررسی ها مشخص شد که این مسأله صحت دارد؛ به عنوان مثال شبانه در یک دقیقه ۱۰۰ هزار بلیت از سامانه خریداری شده است که این امر نشان دهنده فعالیت ربات ها است.
مدیرعامل راه آهن تصریح کرد که در حال حاضر سامانه ها نشان دهنده این است که چه کسی و چه زمانی بلیت ها را خریداری کرده و تعداد بلیت های فروخته شده را نیز به نمایش می گذارد. برای جلوگیری از فعالیت ربات ها، شرکت حمل و نقل ریلی رجا دو ماه پیش یک سازوکار جدید (من ربات نیستم) را ارائه کرده است تا خریداران بلیت بتوانند تنها با فعال سازی آن اقدام به خرید بلیت قطار کنند.