فلوشیپ ناباروری در مورد ماهیت و انواع کیست‌های تخمدان توضیح داد: کیست تخمدان به ناحیه‌ای پر از مایع اطلاق می‌شود که معمولاً درون یا در کنار تخمدان‌ها تشکیل می‌گردد؛ این وضعیت یک مشکل شایع محسوب می‌شود و غالباً در میان زنان در سن باروری خطرناک نیست.
دکتر شمیم پیله‌وری، فلوشیپ ناباروری و عضو هیات‌علمی در دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: شایع‌ترین نوع کیست تخمدانی، کیست‌های عملکردی یا فانکشنال هستند که در دوره قاعدگی به‌طور طبیعی به وجود می‌آیند، این کیست‌ها خطرناک نبوده و بیشتر در سنین باروری رخ می‌دهند. به‌طور معمول، این نوع کیست‌ها نیازی به درمان خاصی ندارند و می‌توانند طی چند سیکل قاعدگی به‌طور طبیعی ناپدید شوند.
رئیس بیمارستان تخصصی و فوق‌تخصصی زنان و زایمان فاطمیه و متخصص ناباروری اذعان داشت: تا زمانی که کیست‌های عملکردی علامت خاصی را بروز ندهند، نیازی به مداخله ندارند، ولی باید تحت نظر قرار گیرند. با این حال، نوع دیگری از کیست‌ها هم وجود دارد، از جمله کیست‌های مویی (درموئید) و کیست‌های شکلاتی یا اندومتریوزی که در برخی حالات خاص ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.
طبق اطلاعات پیله‌وری، در صورتی که کیست‌های درموئید یا مویی به اندازه‌ای بزرگ شوند که برای بیمار درد یا فشار ایجاد کنند، یا خطر بدخیمی در آنها مطرح گردد، باید اقدام به جراحی کرد؛ همچنین کیست‌های شکلاتی یا اندومتریوزی ممکن است باعث اختلالات باروری شوند و نیاز به درمان‌هایی جدی‌تر دارند. در هر حال، پیگیری دوره‌ای و نظارت مستمر بر روند رشد کیست‌ها امری ضروری است.
وی در خصوص علائم کیست تخمدان توضیح داد: این علائم بستگی به نوع و اندازه کیست دارد؛ معمولاً درد مبهم و طولانی‌مدت در ناحیه شکم یا لگن، احساس سنگینی یا نفخ در قسمت تحتانی شکم، و بی‌نظمی در قاعدگی از نشانه‌های رایج هستند. اما در مواردی که درد به‌صورت ناگهانی و شدید بروز کند، ممکن است کیست دچار پارگی یا پیچ‌خوردگی شده باشد که این وضعیت نیازمند مداخله فوری و جراحی اورژانسی خواهد بود.
رئیس بیمارستان فاطمیه و متخصص زنان و زایمان تأکید کرد: در بسیاری از موارد، علت دقیق شکل‌گیری کیست مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی، اختلالات هورمونی، استرس، بی‌نظمی قاعدگی و مصرف داروهای تحریک تخمک‌گذاری می‌تواند نقش مهمی در بروز آن داشته باشد. برخی انواع، مانند کیست‌های شکلاتی معمولاً زمینه‌های ژنتیکی دارند.
پیله‌وری در ادامه افزود: درمان کیست‌ها به نوع، اندازه و علائم آن ارتباط دارد؛ گاهی اوقات فقط پیگیری و دارودرمانی کافی است، اما در مواقعی که کیست بزرگ شود، علائم گوارشی یا ادراری را ایجاد کند، یا در تصویربرداری نشانه‌ای از توده جامد وجود داشته باشد، جراحی توصیه می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: در صورت بروز عوارض حاد مانند خون‌ریزی داخلی در کیست، پارگی یا پیچ‌خوردگی، انجام جراحی اورژانسی ضروری خواهد بود.
متخصص زنان و زایمان و عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان به اهمیت پیشگیری و پیروی از سبک زندگی سالم اشاره کرد و گفت: هرچند که جلوگیری کامل از تشکیل کیست تخمدان ممکن نیست، ولی رعایت یک سبک زندگی سالم می‌تواند احتمال بروز آن را کاهش دهد.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، پیله‌وری در پایان بیان کرد: حفظ وزن در سطح متعادل، استفاده از تغذیه‌ای کم‌چرب و پر از فیبر، مدیریت استرس و مراجعه منظم به پزشک در صورت مشاهده بی‌نظمی قاعدگی از اقداماتی است که می‌تواند در کنترل و پیشگیری از مشکلات تخمدانی مؤثر واقع شود.