ایسنا/اصفهان «سرمایۀ انسانی، عاملی کلیدی در تحقق اهداف سازمانی است؛ یعنی بهبود کیفیت محیط زیست شهری به‌وسیله نیروی انسانی و سرمایه انسانی سازمان مهیا می‌شود. در هر دو مرحله تدوین و اجرای برنامه، توجه به سرمایه انسانی الزامی و مهم است.»
این جملات بخشی از اظهارات سعید ابراهیمی است که مدیریت معاونت برنامه‌ریزی و توسعه سرمایۀ شهرداری اصفهان را بر عهده دارد؛ معاونتی که برای درک اهمیت آن لازم است به نقش برنامه‌ریزی و وجوه انسانی در سازمان‌ها و نهادهای گوناگون پرداخته شود. به‌واقع، این دو موضوع اصلی هستند که بی‌توجهی به آن‌ها نه‌تنها مسیر مشارکت و همکاری بخش‌های مختلف شهرداری را دشوار می‌سازد، بلکه روند طراحی و اجرای طرح‌های مختلف را نیز با مشکل مواجه می‌کند. آنچه در ادامه خواهید خواند، تبیینات ابراهیمی است که به موضوعاتی چون منابع انسانی، سرمایه‌های مالی، بافت تاریخی، پژوهش، خلاقیت و فناوری‌های نوین پرداخته است.
_ لطفاً حوزه فعالیت معاونت برنامه‌ریزی و توسعۀ سرمایۀ انسانی شهرداری را توضیح دهید.
شهرداری اصفهان به‌عنوان یک سازمان بزرگ، شامل بخش‌های ستادی متعددی است؛ شامل ۱۵ منطقه، ۷ معاونت و ۲۱ سازمان و شرکت که به‌نوعی یک ساختار کلان سازمانی را تشکیل می‌دهند. بی‌شک، این مجموعه نیاز به برنامه‌ریزی‌هایی دارد که برپایه داده‌ها و اطلاعات استوار باشد. نظام برنامه‌ریزی در شهرداری به گونه‌ای تنظیم شده که حوزه معاونت برنامه‌ریزی و توسعۀ سرمایۀ انسانی به‌عنوان متولی اصلی این بخش به شمار می‌رود. تدوین اهداف، سیاست‌ها و راهبردها با همکاری سایر حوزه‌ها انجام می‌شود؛ چراکه برنامه‌ریزی به معنای مشارکت تمامی حوزه‌هاست. به بیان دیگر، این‌گونه نیست که یک معاونت، به‌تنهایی برای دیگر بخش‌ها طرح و برنامه‌ای ترتیب دهد. ما با بهره‌گیری از ابزارها و روش‌های مختلف تلاش می‌کنیم تا به همسویی بر روی اولویت‌ها و در نهایت به تعهد مشترک برسیم. تجلی این توافقات در دورۀ اخیر به شکل برنامۀ اصفهان ۱۴_۱۰ بود که در آن با همدلی کلیه حوزه‌ها، سازمان‌ها و معاونت‌های ذی‌نفع داخلی و خارجی کوشیدیم تا برنامه راهبردی شهر اصفهان را ایجاد کنیم. برای اجرایی‌کردن راهبردها و اهداف‌مان، ارزیابی پنج هدف کلان در سطوح مختلف ضروری است. این فرآیند عمدتاً در شهرداری اصفهان عملیاتی می‌شود و ریاست آن نیز بر عهده معاونت برنامه‌ریزی و توسعۀ سرمایۀ انسانی است.
_ نگرش مجموعه مدیریت شهری به ظرفیت‌های منابع انسانی چگونه است؟
سرمایۀ انسانی در هر سازمانی یکی از مهم‌ترین دارایی‌ها و منابع آن به شمار می‌رود. ما در تقسیم‌بندی‌های سازمانی بیان می‌کنیم که هر سازمان دارایی‌های اطلاعاتی، مادی، فیزیکی، دانشی و فرآیندی دارد و یکی از اقسام این دارایی‌ها، سرمایۀ انسانی است. سرمایۀ انسانی به‌عنوان عاملی مؤثر، اهداف سازمانی را تحقق می‌بخشد؛ به عبارت دیگر، نیروی انسانی است که کیفیت محیط زیست شهری را بهبود می‌بخشد. توجه به سرمایۀ انسانی در مراحل تدوین و اجرای برنامه‌ها امری ضروری است. حوزه نیروی انسانی ویژگی‌های خاص خود را دارد. در تمام فرآیندهای مرتبط با نیروی انسانی، از جذب نیروی جدید تا نگهداشت، توسعه و پرورش و سرانجام نظام جبران خدمات، تلاش داریم تا به‌صورت نظام‌مند عمل کنیم. به‌عبارت دیگر، در فرآیندهای جذب، بر شایسته‌گزینی و استفاده از نیروهای با استعداد تأکید داریم و همچنین درگیرسازی نیروی انسانی در پروژه‌ها و فعالیت‌های اصلی سازمان و مشارکت حداکثری در این باره حائز اهمیت است. حوزه سرمایۀ انسانی، محیطی پیچیده است که نیازمند تفکر و بررسی عمیق‌تری است.
_ درباره بخش منابع مالی توضیح دهید.
معمولاً بیشترین بخش منابع مالی شهرداری‌ها از خود شهرداری تأمین می‌شود. بودجۀ سال جاری شهرداری اصفهان از جنبه منابع و مصارف، به ۳۰ هزار و ۵۰ میلیارد تومان می‌رسد. با احتساب ۲۱ سازمان و شرکت وابسته، تقریباً ۴ هزار میلیارد تومان به این مجموعه اضافه می‌شود و به عدد ۳۴ هزار میلیارد تومان می‌رسیم. اجزای اصلی این بودجه شامل واگذاری مالی، وام و اوراق مشارکت به میزان حدود ۵ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان است. مشارکت‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها نیز به حدود ۷ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بالغ می‌شود. این دو رقم در مجموع حدود ۱۳ هزار میلیارد تومان است و سایر منابع درآمدی، از جمله درآمدهای ساختمانی و سایر کدهای درآمدی به ترتیب بالغ بر ۱۶ هزار میلیارد تومان می‌رسد. این مجموعه منبع مالی است که شهرداری خود آن را جذب می‌کند و به‌نوبه خود با بودجه مصوب، هزینه‌ها و مصارف را تعیین می‌کند. این بودجه بر اساس برنامه سالیانه عملیاتی می‌شود.
_ شهرداری در کدام حوزه‌ها بیشتر سرمایه‌گذاری کرده است؟
در زمینه شهری، ما اولویت‌ها و برنامه‌های خاصی داریم. برای مثال، یکی از چالش‌های کلان‌شهر اصفهان و بسیاری از کلان‌شهرهای دیگر، مشکل آلودگی هوا و محیط زیست است که طبیعتاً در تخصیص منابع باید این اولویت‌ها در نظر گرفته شوند. در حال حاضر، اولویت اصلی در مورد هزینه‌های مربوط به قطار شهری است که برآوردی بالغ بر ۶ هزار میلیارد تومان دارد. همچنین پروژۀ حلقۀ حفاظتی شهر در دست اقدام است که به شکل توسعه شبکۀ معابر به شمار می‌رود. این حوزه یکی از اولویت‌های اصلی ماست و بالغ بر ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان به آن اختصاص داده‌ایم. دیگر اولویت‌ها شامل توسعۀ خطوط اتوبوس‌رانی، ارتقای کیفیت ناوگان و نگهداری آن‌ها نیز جزو موارد اصلی محسوب می‌شود و برای این حوزه بالغ بر ۲ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری شده است. مقولۀ هوشمندسازی نیز در این دوره مورد توجه قرار گرفته است. این هوشمندسازی بر مبنای اولویت‌های حمل‌ونقل، مباحث زیست‌محیطی و تصفیه پساب انجام می‌پذیرد. همچنین در زمینۀ برنامه‌های فرهنگی- اجتماعی، چه از جنبه سخت‌افزاری و چه نرم‌افزاری، بالغ بر ۲ هزار میلیارد تومان هزینه می‌شود تا شاخص‌ها و اهداف کلیدی بهبود یابند و در نهایت محیط بهتری برای زندگی در شهر فراهم شود.
_ در زمینه بافت تاریخی اصفهان و حفاظت از آن چه برنامه‌ریزی‌هایی دارید؟
یکى از ظرفیت‌ها و مزیت‌های مهم شهر اصفهان، حوزه تاریخی و فرهنگی آن است که هم از نظر میراث ملموس و هم ناملموس حائز اهمیت می‌باشد. در برنامۀ ۱۰ـ ۱۴، یکی از برنامه‌ها ارتقای هویت تاریخی- فرهنگی شهر اصفهان است. در این راستا، فعالیت‌های متعددی در خصوص احیای بافت تاریخی و زنده‌سازی فضاها تعریف شده و پروژه‌هایی با همکاری ذی‌نفعان در این راستا در حال پیاده‌سازی است. با توجه به اینکه اصفهان عنوان شهر خلاق صنایع دستی را دارد، توجه به ظرفیت‌های شهر و مردم در این زمینه بسیار حائز اهمیت است. این جایگاه مستلزم آن است که در فرایندهای سیاست‌گذاری و اجرا، عملکرد بهتری داشته باشیم. این موضوع در شهرداری تقویت شده و سازمان نوسازی و بهسازی در راستای تسهیل فرآیندها و فعال‌سازی پروژه‌های عمرانی تلاش‌های زیادی کرده است. تقویت بافت تاریخی جزء برنامه‌های از پیش تعریف‌شده ماست و کلان‌پروژه‌هایی در این زمینه و در سایر حوزه‌ها نیز در دست اقدام است که همچنان دنبال می‌گردد.
_ لطفاً در مورد پژوهش، خلاقیت و فناوری‌های نوین توضیح بیشتری بفرمایید.
بررسی و بهره‌برداری از ظرفیت دانشگاه‌ها، مؤسسات، نهادهای پژوهشی، اعضای هیئت‌علمی، پژوهشگران و دانشجویان دوره‌های تحصیلات تکمیلی، از حوزه‌هایی است که به آن عمیقاً توجه داریم. در این زمینه، فعالیت‌های قابل توجهی صورت گرفته است. هم‌اکنون، سامانه‌ای با آدرس www.knowledge.isfahan.ir را در این راستا طراحی کرده‌ایم که بالغ بر ۱۲ هزار رکورد اطلاعاتی از مجموعه پژوهش‌های مربوط به حوزه شهری را شامل می‌شود. اطلاعات مربوط به کلان‌شهرهای ایران، نظیر تهران و مشهد نیز در این سامانه بارگذاری شده است. علاوه بر بُعد علمی که فعالیت‌های خوبی نیز در آن انجام گرفته، می‌توان به موضوع شهر خلاق اشاره کرد. برگزاری جلسات ایده‌کاپ تخصصی و استفاده از پیشنهادات افراد خلاق، دانش‌آموزان و کارشناسان، بخشی از برنامه‌های شهر خلاق ماست. به‌تازگی در عرصۀ مسابقات حرفه‌ای نیز وارد شده‌ایم تا ابزار موثری برای جمع‌آوری طرح‌های متنوع و حرفه‌ای از جامعه متخصص ایجاد کنیم. برای مثال، در طراحی یک پل، می‌توانیم مسابقه‌ای برگزار کنیم تا از میان چندین شرکت یکی انتخاب شود و کار را پیش ببرد. این الگوی مسابقات می‌تواند گروه‌های مختلف را به سمت طرح‌های متنوع و برنامه‌ریزی‌شده جلب کند. به عنوان مثال، برای پل عابر پیاده مسابقه‌ای برگزار کردیم، و تعداد زیادی از طرح‌دهندگان پیشنهاد تغییرات ترافیکی به‌جای ساخت پل هوایی ارائه کردند. دبیرخانۀ مسابقات حرفه‌ای، عرصۀ شهروندی، فعالیت‌های نوآورانه و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در این فرایند مورد توجه قرار دارند و ما به هیچ‌یک از این فرصت‌ها بی‌توجه نیستیم. نشست‌هایی با شرکت‌های خلاق و نوآور برپا می‌کنیم و به تبادل نظر اهمیت بالایی می‌دهیم. برای ما مهم است که از این گردهمایی‌ها به قراردادهای مؤثر دست پیدا کنیم. در زمینه‌های بسیاری مانند آتش‌نشانی، پهباد جست‌وجو، تجهیزات مترو و دیگر موارد نیز نگاه ویژه‌ای داریم. به‌ویژه در حوزه‌هایی که به واردات وابسته‌ایم، بسیار اهمیت دارد که با شرکت‌های دانش‌بنیان همکاری کرده و به خودکفایی برسیم. ما به حوزۀ پساب، حمل و نقل، انرژی‌های نوین و تجهیزات بخش‌های مختلف، نظیر آتش‌نشانی توجه خاصی داریم، زیرا در این عرصه‌ها نیاز به تحول و تغییر داریم. به‌طور کلی، حوزه پژوهش، خلاقیت و فناوری‌های نوین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت. تا به امروز، سیاست‌های خوبی نیز در این زمینه برنامه‌ریزی و پیش‌بینی کرده‌ایم.