محمود شمسی پور دهکردی در مورد گرمازدگی توضیحاتی ارائه کرد و گفت: در فصل تابستان به دلیل افزایش دما و به‌ویژه در شرایطی که با رطوبت همراه باشد، افراد با مشکلات ناشی از حرارت مواجه می‌شوند. این مشکلات به طور معمول شامل گرفتگی‌های عضلانی ناشی از گرما و آسیب‌های پوستی به همراه گرمازدگی خفیف یا شدید است. در این ایام، مراجعات به بیمارستان‌ها به دلایل کم‌آبی، عدم تعادل الکترولیت‌ها و سایر مشکلات مرتبط با گرما به شدت افزایش می‌یابد.
رئیس اورژانس پیش بیمارستانی و مدیر حوادث دانشگاه علوم پزشکی چهارمحال و بختیاری تأکید کرد: افراد سن‌دار (بیش از ۶۵ سال)، کودکان زیر ۴ سال و افرادی که فعالیت بدنی زیاد انجام می‌دهند، نظیر ورزشکارانی که در فضای باز تمرینات سنگین انجام می‌دهند یا افرادی که در مشاغل سخت در محیط باز کار می‌کنند، به شدت در خطر گرمازدگی قرار دارند.
وی ادامه داد: در صورتی که با فردی مواجه شدید که در هوای گرم دچار حالت گیجی یا بی‌حالی شده و یا بی‌هوش است، باید حرارت بدن او را کاهش دهید و اگر او هوشیار است و احساس تهوع یا استفراغ ندارد، به او مایعات خنک بدهید. اما اگر فرد دچار تهوع است، برای کاهش حرارت بدن از حوله‌های ولرم استفاده کنید و به طور ناگهانی سعی نکنید با آب سرد دما را پایین بیاورید.
سکته گرمایی چیست؟
شمسی‌پور توضیح داد: خطرناک‌ترین نوع گرمازدگی، سکته‌گرمایی است که می‌تواند خطرآفرین باشد. انواع دیگر گرمازدگی در صورت عدم درمان مناسب می‌توانند منجر به سکته گردند. این حالت زمانی رخ می‌دهد که دمای بدن به بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد برسد و اولین نشانه آن، غش کردن فرد است.
وی خاطرنشان کرد: علائم سکته گرمایی شامل احساس خستگی، ناتوانی، تهوع و استفراغ، سردرد شدید، کج‌خلقی، گیجی، از دست دادن هوشیاری و تمرکز، برافروختگی پوست، کاهش تعریق و نبض ضعیف یا تند است. اگر این علائم شدت یابد، نیاز به درمان فوری و مراقبت‌های ویژه دارد.
شمسی‌پور در مورد نحوه کاهش علائم گرمازدگی بیان کرد: تلاش کنید به مکان خنکی بروید که هوا به خوبی تهویه می‌شود و هرگز انتظار تشنگی را نکشید، بلکه به مقدار کافی آب بنوشید. همچنین تعریق شدید می‌تواند نمک و مواد معدنی را از بدن خارج کند که باید جایگزین شوند. یک نوشیدنی با مقداری اندک نمک و کمی لیموترش به همراه خاکشیر یا تخم شربتی می‌تواند این مواد معدنی را برای جبران از دست رفته تأمین کند.
وی همچنین توصیه کرد: دوش آب خنک می‌تواند به سرعت وضعیت بدن را به حالت عادی برگرداند و مصرف میوه‌ها و به ویژه سبزیجات به تأمین آب مورد نیاز بدن کمک شایانی خواهد کرد. بنابراین، در روزهای گرم سال در برنامه غذایی خود، از این اقلام غذایی بیشتر استفاده کنید.
شمسی‌پور اضافه کرد: باید از نوشیدن مواد حاوی کافئین مانند قهوه، شکلات‌های کاکائویی، نوشابه و چای غلیظ پرهیز کرد، زیرا این موارد می‌توانند موجب دهیدراته شدن و کم‌آبی بدن شوند.
وی خاطرنشان کرد: استفاده از لباس‌های سبک، رنگ روشن و خنک در روزهای گرم توصیه می‌شود. به‌طور متوسط، ما در شرایط عادی به هشت تا ۱۰ لیوان آب برای تأمین آب بدن نیاز داریم، ولی در هنگام قرارگیری در هوای گرم، برای هر ساعت، باید یک لیوان آب بیشتر بنوشیم.
راهکارهای طب سنتی برای مقابله با گرمازدگی
ابوالفتح شیرمردی بیان کرد: در فصل گرما پیشنهاد می‌شود تا حد ممکن از لباس‌های مناسب که باعث عبور بهتر هوا می‌شود استفاده گردد و از پوشیدن لباس‌های نایلونی خودداری شود تا حرارت بیشتر به راحتی دفع شود.
این محقق طب سنتی افزود: اگر فردی دچار گرمازدگی شده و دچار افت هوشیاری است، هیچ نوشیدنی یا غذایی به او ندهید، بلکه او را به پهلو بخوابانید و با اورژانس تماس حاصل کنید و از اقدامات خودسرانه بپرهیزید.
وی ادامه داد: گرمازدگی شدید نیاز به درمان فوری دارد و بدون درمان به موقع می‌تواند به سرعت به مغز، قلب، کلیه‌ها و ماهیچه‌ها آسیب برساند. هرچه درمان بیشتر به تعویق بیفتد، خطر آسیب‌های جدی یا مرگ افزایش می‌یابد.
شیرمردی تأکید کرد: برای کمک به فرد گرمازده، باید بدن او را با آب معمولی شستشو دهیم و همچنین گذاشتن پک یخ زیر بغل یا کشاله ران، تهویه مناسب، باز کردن پنجره‌ها و دوری از نور مستقیم خورشید می‌تواند به خنک شدن او کمک کند.
وی ادامه داد: علائم گرمازدگی معمولاً شامل سردرد، تهوع، استفراغ، گرفتگی عضلات، تپش قلب و حالت گیجی است و در صورت بی‌توجهی به این علائم، می‌تواند منجر به کما و اغما شود.
عرق کاسنی و بیدمشک مفید برای خنک کردن بدن
این محقق طب سنتی اظهار داشت: تشنج از جمله عوارض گرمازدگی بوده و افزودن عرقیات خنک مانند عرق کاسنی و بیدمشک به رژیم غذایی برای پیشگیری و درمان گرمازدگی مؤثر است. همچنین، برای درمان قرمزی پوست ناشی از گرمازدگی، استفاده از روغن بنفشه توصیه می‌شود.
شیرمردی در پایان یادآور شد: حجامت و پرهیز از مصرف زنجبیل، عسل و زعفران در فصل گرما نیز در جلوگیری از گرمازدگی بسیار مؤثر است.