تقاطع زمان عملیات کربلای۸ با مراسم چهل و هشتمین سالگرد تأسیس حزب بعث، باعث شد که عراق بهسرعت برای تحتالشعاع قرار دادن اثرات این عملیات، به تأسیسات نفتی جزیره «سیری» که یکی از مسیرهای صادراتی نفت ایران محسوب میشد، حمله کند و خسارات قابل توجهی به آن وارد آورد، بهگونهای که بهرهبرداری از اسکله مذکور تا ساعتها ممکن نبود.
با توجه عملیات «کربلا۸» تحتعنوان «یا صاحب الزمان (عج)» با هدف نابودی نیروی دشمن و تقویت مواضع بهدستآمده در «کربلا۵»، بهمدت پنج روز در حوزهعملیاتی شرق بصره از سوی رزمندگان اسلام در نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام شد، که در خلال آن ۶۰ دستگاه تانک و نفربر و نیز دهها خودروی دیگر از تجهیزات دشمن منهدم گردید.
آمارها نشان میدهند که در این عملیات ۵۰۰۰ نفر از نیروهای دشمن به هلاکت رسیدند و ۲۰۰ نفر نیز به اسارت درآمدند. همچنین، غنایم شامل دهها دستگاه تانک و نفربر و تعداد زیادی از خودروهای دشمن نیز گزارش شده است.
در ابتدا، سپاه تصمیم گرفته بود که با انجام چند عملیات محدود به طور تدریجی خطوط منطقه تصرفشده را با دستیابی به کانال زوجی اصلاح و تکمیل کند؛ اما به دلیل وجود موانع، عملیات کربلای ۸ طراحی و در دو محور مختلف، به گونهای که هر یک تحتحمایت دو قرارگاه اجرا شود، به مرحله عمل درآمد.
محور اول این عملیات به فرماندهی و هدایت «قرارگاه قدس» در منطقه آبگرفتگی شمال «بوبیان» و محور دوم به رهبری قرارگاه کربلا در ناحیه حد فاصل کانال ماهی تا جاده شلمچه غرب کانال ماهی طراحی شد. با توجه به حساسیت شمال آبگرفتگی بوبیان برای دشمن و اهمیت عبور از کانال ماهی در غرب کانال زوجی، این اقدام به گونهای صورت گرفت که در صورت انجام تلاشها در این محور، آتش دشمن تجزیهشده و موجبات فریب آنها نیز فراهم میآمد.
در نهایت، مرحله نخست عملیات، در محور غرب کانال ماهی همزمان با محور شمال آبگرفتگی بوبیان، در ساعت ۲:۱۵ دقیقه بامداد ۱۸ فروردین ماه ۶۶ آغاز گردید. این عملیات توسط لشکرهای ۳۳ المهدی، ۲۵ کربلا، ۱۹ فجر، ۱۰ سیدالشهدا و ۳۱ عاشورا که به ترتیب از چپ به راست، مأموریت تصرف و تأمین هدف را برعهده داشتند، اجرا شد. لشکر ۱۰ حضرت سیدالشهداء (ع) نیز با ۱۰ گردان در این عملیات شرکت کرد، که گردان حضرت علی اکبر (ع) به عنوان واحد خطشکن محسوب میشد و با دو گروهان «فتح» و «نصر» به انجام تک (حمله) پرداخت.
از شهدای برجسته این لشکر در این عملیات میتوان به شهیدان «احمد عراقی» فرمانده اطلاعات و عملیات لشکر ۱۰ و «جعفر محمدی» فرمانده اسبق گردان حضرت علی اکبر(ع) در زمان تأسیس مجدد آن در سال ۶۴ اشاره کرد. همچنین شهدای دیگری همچون «مسلم اسدی» جانشین گردان، «ابوالقاسم کشمیری» و «علی اخلاصوند» نیز جزو شهدای شاخص این گردان به شمار میآیند.
در طول این عملیات، تیپهای ۶۸ و ۶۵ نیروی مخصوص و تیپهای ۱۰۶ و ۴۱۶ و ۲۹ و ۱۱۷ و ۷۳ از لشکر ۲۷، همچنین ۵ مکانیزه ۴۴۸، ۴۵، ۱۰۴، و ۴۲۱ و ۲ کماندویی ستاد کل ۴۴۸، و تیپهای ۲ و ۵ از گارد ۶ ریاست جمهوری، ۴۲ زرهی، ۲ پیاده گردان کماندویی از لشکر محمد القاسم، یک گردان تانک، تیپ ۲۶ زرهی، و گردانهای ۳، ۱و ۴ از تیپ ۴۱۷ دشمن نیز منهدم شدند. در مجموع، آمار به هلاکت رسیدگان طی این عملیات ۵۰۰۰ نفر و تعداد اسرا ۲۰۰ نفر و غنایم بهدستآمده نیز شامل دهها دستگاه تانک و نفربر و تعداد زیادی از خودروهای دشمن بود.
درک دشمن از رویکرد جدید نظامی ایران
بهطور کلی، فشار عراق برای بازپسگیری منطقهای به وسعت یک کیلومتر مربع با توان بالا، در نوع خود بینظیر محسوب میشود. واکنش دشمن بدون در نظر گرفتن و پیشبینی تلفات بسیار زیاد و پذیرش آن بهعنوان هزینه بازپسگیری منطقه، غیرممکن بود. دشمن با درک رویکرد جدید نظامی جمهوری اسلامی مبنی بر پیشروی در شرق بصره و انهدام متوالی قوای عراق، تلاش کرد تا به شکل بنیادی طراحان و مسئولان جنگ جمهوری اسلامی را نسبت به ادامه پیشروی در آن منطقه مأیوس نماید. همچنین، همزمانی عملیات کربلای۸ با سالگرد تأسیس حزب بعث و نقش تبلیغی این عملیات در اعلام تصمیم برای تداوم عملیات در منطقه و تغییرات سیاسی به منظور حذف صدام نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
از یک طرف، شرایط سیاسی و نظامی جنگ پس از عملیات کربلای۵ و از طرفی دیگر، اهمیت زمین منطقه شرق بصره، موجب شد تا عملیات کربلای۸ که اهداف نظامی محدودی داشت، بازتاب و انعکاس نسبتاً وسیعی را به دنبال داشته باشد. بهطور مثال، خبرگزاری فرانسه بر اساس گزارشات ناظران در تهران نوشت: «اهداف عملیات جدید کربلا۸ ایران که بهطور خاص نظامی است، محدود به نظر میرسد. ایران بهطور قطع این بخش جنوبی را برای اجرای حمله انتخاب کرده تا مانع از تثبیت خطوط دشمن در آنجا شود.» در واقع، گزارش خبرگزاری فرانسه این مطلب را تأکید کرد که این عملیات تداومی از تلاشهای ایران در این منطقه بوده و بهخوبی نشاندهنده برنامهریزی برای انجام عملیات به سمت بصره است.
تلاقی زمان عملیات کربلای۸ با برگزاری مراسم چهل و هشتمین سالگرد تأسیس حزب بعث، باعث شد که عراق بهسرعت به تأسیسات نفتی جزیره «سیری» که یکی از مآخذصادرات نفت ایران بود، حمله کرده و خسارات جبرانناپذیری را به آن وارد آورد، بهگونهای که بهرهبرداری از اسکله مذکور تا ساعتها ممکن نبود.
در نهایت، موفقیت عملیات کربلای۸ بهمانند پیروزیهای دیگر ایران، ابتدا توسط عراق و تمام حامیانش انکار گردید، بهطوریکه رادیو اسرائیل بهنقل از کارشناسان نظامی عنوان کرد: «به احتمال زیاد، نیروهای ایرانی در عملیات موسوم به کربلا۸ در جبهه بصره موفق به پیشروی نشدهاند و درگیری به صورت ساکن ادامه دارد.»
اما به مرور زمان و با مشاهده عینی پیروزی ایران، عراق ناگزیر به اعتراف شد و بدنبال آن خبرگزاریها گزارش دادند: «عراق دیروز اذعان کرد که در جریان حمله جدید ایران در شرق بصره برخی مناطق را از دست داده است.» این اعتراف عراق در اطلاعیه نظامی این کشور به وضوح منعکس گردید. همچنین، دعوت ایران از خبرنگاران خارجی برای بازدید از منطقه آزادشده در عملیات نیز به عنوان پیروزی دیگر ایران مورد تأکید قرار گرفت.
در آستانه سال ۶۶، ضمن آنکه موفقیتهای حاصل از عملیات کربلای۸ در منطقه شرق بصره توسط رسانههای خارجی تأیید شد، بهعنوان نمایانگر ضعف و ناتوانی روحی عراق نیز شناخته گردید.
