حمله به تپه ۶‌هزار ساله همدان!

گروهی از باستان‌شناسان برای نجات و کاوش در «تپه ستران» آجین، پس از انجام تحقیقات میدانی، به تعیین عرصه و حریم این محوطه پرداخته‌اند. عمق حفاری‌ها در گمانه‌ها بین یک‌ونیم تا سه متر تخمین زده شده است. در نتیجه این تحقیقات، عرصه این تپه تاریخی که به شش هزار سال قبل بازمی‌گردد، به مساحت حدود یک‌ونیم هکتار معرفی شده است.

تپه ستران آجین (آژین) در استان همدان و شهرستان اسدآباد، در بخش پیرسلمان و نواحی شمال‌شرقی شهر آجین واقع گردیده است. این مکان باستانی به تاریخ دهم بهمن‌ماه سال ۱۳۸۳ با شماره ثبت ۱۱۳۵۸ به عنوان یک اثر ملی ثبت شده است. ابتدایی‌ترین آثار سکونت در این منطقه به هزاره چهارم قبل از میلاد مرتبط است و استفاده از این محوطه در دوره‌های تاریخی و اسلامی نیز ادامه داشته است.

با این وجود، سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه ستران، امیر بهرامی، گزارش داده است که از سمت شرق تپه، یک جاده آسفالت به سمت روستاهای دهستان کُلیایی می‌رسد. همچنین، ضلع شمالی و غربی تپه به وسیله خانه‌های مسکونی محصور گردیده و در ضلع جنوبی، ساختمان شهرداری آجین قرار دارد.

این باستان‌شناس معتقد است که قرارگیری محوطه باستانی ستران آجین (آژین) درون بافت شهری و فعالیت‌های عمرانی، آن را به شدت تهدید کرده و احتمال نابودی آن را افزایش داده است.

گزارش‌های محققان باستان‌شناسی که به گمانه‌زنی و تعیین عرصه و حریم در این تپه مشغول بودند، نشانه‌های نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد. از یک سو، احاطه تپه توسط منازل مسکونی موجب تبدیل آن به زباله‌دانی شده و از سوی دیگر، ساخت‌وسازهای جدید شهری به تخریب بخش‌های مختلف تپه و آسیب به آثار معماری آن انجامیده است.

جهت اقدامات پیشگیرانه و حفاظت از این محوطه تاریخی، نیاز بود که محدودۀ عرصه و حریم آن شفاف گردد تا ادارات مربوطه بتوانند برنامه‌های عمرانی و خدماتی خود را با در نظر گرفتن شرایط موجود و هماهنگی با میراث فرهنگی اجرا نمایند. سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه ستران در این زمینه اذعان داشت: ارائه طرح‌های حفاظتی و همچنین ترغیب ارگان‌های دولتی، از جمله فرمانداری و شهرداری شهرستان، به منظور جلوگیری از آسیب‌های بیشتر به تپه و همچنین پاک‌سازی سطح آن از زباله‌ها و نخاله‌ها، به شدت حائز اهمیت است.

این باستان‌شناس افزود: پژوهش میدانی باستان‌شناختی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه ستران آجین با انجام ۲۰ گمانه به ابعاد ۱/۵ × ۱/۵ متر در اطراف محوطه و کاوش آنها بر اساس لایه‌بندی طبیعی انجام شد. عمق حفاری در گمانه‌ها بین یک‌ونیم تا سه متر متغیر بود. نتایج این برنامه میدانی نشان داد که عرصۀ واقعی این محوطه در حدود یک‌ونیم هکتار می‌باشد.