مدیر ثبت میراث ناملموس استان ایلام اظهار داشت: بازیها بهعنوان نمایانگر ابعاد اجتماعی و فرهنگی هر جامعه، دارای ویژگیهای منحصر به فردی هستند. علاوه بر نقش آنها در تخلیه هیجانی و از نظر فعالیتهای جسمی، مزایای زیادی به همراه دارند. این بازیها نمایشی از فرهنگ و میراث هر منطقه محسوب میشوند. هر نقطه از کشور بسته به شرایط اقلیمی، تاریخی، زبانی و فرهنگی، دارای نوع خاصی از بازیها میباشد. مردم ایلام، بهویژه بهدلیل نوع زندگی و شرایط معیشتیشان، از دیرباز بههنگام فراغت و در مراسم شادمانی، مثل شب یلدا، از انواع مختلفی از سرگرمیها و بازیها بهره بردهاند.
او ادامه داد: با این وجود، امروزه به دلیل چالشهای متعددی که در زندگی وجود دارد و بهواسطه رایج شدن سرگرمیهای گوناگون، این نوع بازیها کمتر برگزار میشوند. بهطور معمول، افراد مسنتر که توان جسمانی کمتری دارند، در اوقات فراغت خود به یادآوری خاطرات گذشته پرداخته یا به قصهگویی میپردازند، در حالی که برخی دیگر هنوز هم به بازی ادامه میدهند.
نظری اشاره کرد: بازی «زَرمُشتکی» یا «پرقیچ، پرقوچ» که در گویشهای مختلف استان به این نام خوانده میشود، از جمله بازیهای گروهی محلی بوده است. این بازی در تاریخ آبانماه سال ۱۴۰۱ با شماره ۲۰۷ در فهرست میراث ملی ناملموس ایران به ثبت رسید.
مدیر ثبت میراث ناملموس استان ایلام، چگونگی برگزاری این بازی را به این صورت توضیح داد: در بازی «زر مشتکی»، ابتدا بازیکنان به دو گروه برابر تقسیم میشوند (البته این بازی بهصورت فردی نیز قابل انجام است، ولی در این صورت از قانون و دایره بازی «پرقوچ» خارج میشود). در این بازی، «زر» وسیله اصلی است که در یک شیء کوچک قرار میگیرد و در مشت بسته پنهان میشود به گونهای که دیده نشود. اگر تعداد بازیکنان زیاد باشد، دو گروه در برابر یکدیگر نشسته و پاهایشان را دراز کرده و پتویی یا جاجیم را روی پایهای خود قرار میدهند تا حرکات دست آنها قابل تشخیص نباشد.
نظری اضافه کرد: برای تعیین اینکه کدام گروه شروع کننده بازی باشد، دو گروه به توافق میرسند و سپس یک گروه بهعنوان مهاجم و گروه دیگر بهعنوان مدافع شناخته میشود. گروه مهاجم، بهصورت فردی یا با مشورت یکدیگر، اقدام به پوچ کردن دستها میکند تا به «زر» برسد. اگر دستی که «زر» در آن است پوچ شود، گروه مهاجم بازنده شده و یک صفر به نفع گروه مدافع ثبت میشود و بالعکس آن نیز به نفع گروه مهاجم خواهد بود. تعیین برنده بهصورت توافقی انجام میگیرد و معمولاً تا پنج دست ادامه دارد.
