یک واقعیت نگران‌کننده در مورد مهاجران

تقی آزادارمکی، جامعه‌شناس، در پاسخ به اظهارات رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری در مورد علل مهاجرت، اظهار کرد که در ظاهر به نظر می‌رسد دلیل اصلی مهاجرت‌های اخیر ایرانیان به حوزه اقتصادی مربوط می‌شود، با این حال، هر یک از شاخص‌های اقتصادی را که بررسی کنید، نه‌تنها ثباتی وجود ندارد، بلکه روندی معکوس را شاهد هستیم. نرخ بیکاری در میان نخبگان و کارشناسان به شدت نگران‌کننده است.

آزاد ارمکی افزود:

* مهاجران تنها با مسئله اقتصادی روبه‌رو نیستند، بلکه باید نابسامانی اجتماعی را نیز به عنوان یک عامل مهم در نظر بگیریم. آن‌ها به این دلیل مهاجرت می‌کنند که حس می‌کنند مورد توجه نیستند. این موضوع به ضعف در ساختار سیاسی و نهادهای مدیریتی کشور و ناکارآمدی دولت مربوط می‌شود که باید به دغدغه‌ها و مسائل مردم توجه بیشتری داشت.

* در شرایط بحران اقتصادی، باید به مردم اعلام شود که وضعیت اقتصادی دشوار است، اما در حال بهبود است و ما به عنوان مسئولان در این وضعیت از آن‌ها حمایت می‌کنیم. یا باید به مردم یادآوری شود که آن‌ها بخشی از این جامعه هستند، اما در سال‌های اخیر، هیچ صدای حمایتی از طرف مسؤولین برای آن‌ها که از بی‌توجهی رنج می‌برند، شنیده نشده است. این احساس بی‌توجهی مردم را به سمت مهاجرت سوق می‌دهد تا به جایی بروند که دیده شوند و برای آن‌ها ارزش قائل شوند.

* وضعیتی که امروزه در جامعه ما حاکم است، به شدت نامناسب است و به‌ طور حتم نشانی از هنجار ندارد. این امر منجر به ظهور نابهنجاری‌های جدیدی می‌شود که خود به تولید وضعیت‌های نابهنجار ساختاری منجر خواهد شد. در چنین فضایی، انتخاب مهاجرت یک مسیر طبیعی به‌نظر می‌رسد. امروزه، این ایدئولوژی در حال شکل‌گیری است که مهاجرت را امری مثبت می‌داند و شرایط را برای خروج تسهیل می‌کند.

* زمانی بود که فرد مهاجر احساس گناه می‌کرد زیرا به نوعی سرمایه‌اش را از کشور خارج می‌کرد، اما امروز، افراد مهاجر احساس خوبی از تصمیم خود دارند. به همین خاطر، تنها مهاجرت نخبگان مشاهده نمی‌شود؛ امروزه هر کسی که توانایی این کار را داشته باشد، دست به مهاجرت می‌زند.

* در تحقیقات انجام‌شده نیز، وقتی از مردم درباره مهاجرت سؤال می‌شود، تعداد زیادی از آن‌ها ابراز می‌کنند که اگر مقدور باشد، مهاجرت خواهند کرد. ادامه این روند، به تهی شدن جامعه از افراد مؤثر منجر خواهد شد.

* این وضعیت سبب شده تا مردم تصویری متفاوت از عرق ملی خود پیدا کنند که با برداشت قبلی کاملاً متفاوت است. امروزه، با توجه به تعداد زیادی از ایرانیان خارج از کشور، پدیده‌ای به نام ایران فراتر از مرزهای جغرافیایی در حال شکل‌گیری است. مفهومی در دنیا تولید شده که به طور مستمر در حال توسعه است. بسیاری از ایرانیانی که کشور را ترک کرده‌اند، فرهنگ و روابط اجتماعی خود را نیز با خود به همراه برده‌اند. چرا آن‌ها به شهرهایی مانند تورنتو، ونکوور، برلین، لندن و پاریس می‌روند؟ به این دلیل که ایرانی‌ها پیشتر در این شهرها اجتماعات و انجمن‌های متعددی تشکیل داده‌اند و اکنون نیز در این اماکن فعال هستند. ایرانیان در این شهرها هم در فعالیت‌های تجاری و هم در جنبه‌های اجتماعی و مذهبی نقش موثری ایفا می‌کنند.

* جامعه ایرانی در خارج از مرزها به سرعت در حال رشد است و در این شرایط، عرق ملی آسیب نمی‌بیند. ایرانیان که در خارج از کشور هستند، همچنان ایرانی باقی می‌مانند. با این حال، جنبه منفی این پدیده این است که سرمایه انسانی و مادی از کشور خارج می‌شود و بازگشت آن به سادگی امکان‌پذیر نیست.