۱۰ واقعیت شگفت‌انگیز درباره عنکبوت‌ها که لازم است آگاه باشید

شاید بسیاری از ما از عنکبوت‌ها احساس ترس کنیم، اما باید بدانیم که این موجودات ترسناک که تقریباً در هر گوشه‌ای از طبیعت دیده می‌شوند، نقش مهمی در اکوسیستم ایفا می‌کنند. این موجودات دارای ویژگی‌های شگفت‌انگیزی هستند و دانشمندان قرن‌هاست که در تلاشند تا اسرار اقلام مختلف مربوط به آن‌ها را کشف کنند. در این مقاله به بررسی برخی از خصوصیات منحصر به فرد عنکبوت‌ها خواهیم پرداخت.

۱- همه عنکبوت‌ها قادر به تولید تار نیستند

تحقیقات نشان می‌دهد که بیش از چهل هزار نوع مختلف از عنکبوت‌ها در جهان وجود دارد که تنها نیمی از آن‌ها توانایی تولید تار را دارند. به‌طور متوسط، روزانه ۲۵۰ حشره به دام تارهای آن‌ها گرفتار می‌شود. تارهای ساخته شده نیز سرشار از ویتامین K هستند که به تسهیل فرآیند انعقاد خون و توقف خونریزی کمک می‌کند. در دوران باستان، یونانیان و رومی‌ها از تار عنکبوت به‌منظور جلوگیری از خونریزی و پانسمان زخم استفاده می‌کردند.

۲- تار عنکبوتی قوی‌تر از فولاد است!

تارهای عنکبوتی نسبت به پنبه سبک‌تر و تا هزار برابر نازک‌تر از یک مو هستند. باوجوداین، مقاومت این تارها واقعاً شگفت‌انگیز است. ممکن است مقایسه آن‌ها با فولاد عجیب باشد، اما اگر فولاد به‌اندازه تار عنکبوت سبک و نازک شود، مقاومتش کمتر از تار عنکبوت خواهد بود!

هرچند که تار نمی‌تواند به سختی فولاد باشد، اما به لحاظ کششی، استحکام بیشتری در تحمل وزن نشان می‌دهد. تحقیقات انجام شده در دانشگاه «بریستول» آشکار کرده است که تار عنکبوت تا پنج برابر از تار فولادی با همان قطر قوی‌تر است.

علاوه‌براین، تارهای عنکبوتی فوق‌العاده انعطاف‌پذیر هستند و می‌توانند تا چهار برابر طول اولیه خود کشیده شوند بدون اینکه پاره شوند؛ درحالی‌که تار فولادی به همان قطر این قابلیت را ندارد.

تار عنکبوت می‌تواند تا دمای منفی چهل درجه فارنهایت نیز استحکام و ویژگی‌های خود را حفظ کند.

محاسبات نشان می‌دهند که یک تار به ضخامت یک مداد از قوتی برخوردار است که می‌تواند یک هواپیمای بویینگ ۷۴۷ را به راحتی بکشد. اگرچه این فرضیه هنوز به آزمایش نرسیده است، اما اعداد و ارقام حاکی از قابلیت عملی آن هستند.

۳- هر عنکبوت برای اهداف مختلف تار می‌سازد!

برخلاف بسیاری از حشرات که تنها یک نوع تار می‌توانند تنیده و استفاده کنند، عنکبوت‌ها قابلیت تولید انواع مختلف تارها را برای هدف‌های گوناگون دارند. دانشمندان هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند که چند نوع تار از این موجودات وجود دارد، اما محققان چندین دسته اصلی از ساختار تارها را شناسایی کرده و به این نتیجه رسیده‌اند که هر عنکبوت تا هفت نوع مختلف تار می‌تواند بسازد.

عنکبوت‌ها به مانند کارخانه‌های تولید ابریشم عمل می‌کنند. داخل بدنشان یک نوع پروتئین ین در حالت مایع و با غلظت بالا وجود دارد که پس از خروج از بدن به نخ‌های جامد ابریشمی تبدیل می‌شود.

تارها به تمامی اهداف خاص تولید می‌شوند. برای نمونه، اگر عنکبوت بخواهد حشراتی با سایز بزرگ‌تر را جذب کند، از نوع خاصی از ابریشم با خاصیت کشسانی بیشتری استفاده می‌کند.

اگر وجود میکروب یا قارچ در محیط، کیفیت تار را مختل کند، عنکبوت نوع متفاوتی از پروتئین موجود در بدن خود را برای تولید تار به‌کار می‌گیرد که می‌تواند با مرطوب نگه‌داشتن تار، قارچ و باکتری‌ها را از آن دور کند.

۴- تمام بخش‌های تار چسبنده نیستند

تصور کنید یک تار بزرگ عنکبوت چگونه به نظر می‌رسد؛ تارها عمدتاً از چندضلعی‌های هم‌مرکزی تشکیل می‌شوند که به وسیله تارهای کوتاه‌تر به هم متصل شده‌اند. در فرآیند ساخت هر قسمت از تار، عنکبوت بیشتر از انواع متفاوتی از پروتئین‌های موجود در بدن خود بهره می‌برد. بنابراین نیازی نیست که همه بخش‌های یک شبکه تار چسبنده باشند.

قسمت‌های چسبنده تار از نوعی پروتئین تشکیل می‌شوند که از چسب‌های پلیمری قوی‌تر برخوردارند.

عنکبوت‌ها معمولاً مرکز تار را با پروتئین‌های نچسب طراحی می‌کنند تا بتوانند به‌راحتی در این ناحیه مرکزی حرکت کنند. اگر عنکبوت نیاز به حرکت بر روی نواحی چسبنده داشته باشد، از پنجه‌های پاهای خود استفاده می‌کند که به تار نمی‌چسبند!

۵- عنکبوت‌ها معمولاً هر روز تار خود را عوض می‌کنند

بسیاری از این موجودات هر روز تار خود را تعویض کرده و با تار جدیدی جایگزین می‌کنند. این فرایند بسیار پر耗 انرژی است و ممکن است یک روز کامل را صرف کند. هر چه تار بزرگ‌تر باشد، شانس به دام افتادن حشرات بیشتر و در نتیجه غذای بیشتری برای عنکبوت فراهم خواهد شد. اما جایگزینی روزانه خود نیز به نوبه خود چالش‌برانگیز است.

۶- عنکبوت‌ها تار خود را مانند گیتار تنظیم می‌کنند

تارهای تنیده‌شده نسبت به هر نوع ارتعاشی بسیار حساس هستند، زیرا عنکبوت با کمک این ارتعاشات از وجود حشرات گرفتار شده به‌عنوان غذایی آینده یا وجود شکارچی‌های نزدیک آگاه می‌شود.

در سال‌های اخیر، دانشمندان متوجه شده‌اند که عنکبوت‌ها می‌توانند مانند تنظیم کردن گیتار، کشش تارها را بین اتصالات خود تنظیم کنند! وقتی تارها محکم می‌شوند، ارتعاشات کمتری احساس می‌شود. اندام‌های ریز در پاهای عنکبوت به او این امکان را می‌دهند که ارتعاشات را حتی تا حد نانومتر حس کند.

این حشرات شگفت‌انگیز حتی قادر به تشخیص علت ارتعاش تار هستند. نوع ارتعاش به آن‌ها اطلاعات مهمی را ارائه می‌دهد. گهگاه، خود عنکبوت‌ها تار را به ارتعاش درمی‌آورند تا کیفیت آن را تجزیه و تحلیل کنند. اگر کیفیت تار برای آن‌ها قابل قبول نباشد، به تعویض یا تنظیم مجدد آن می‌پردازند.

۷- استحکام تار به شرایط نوری، دما و رطوبت بستگی دارد

با اینکه تارها از استحکام فوق‌العاده‌ای برخوردارند، ولی استحکام آن‌ها تحت تأثیر نور، دما و سطح رطوبت محیط تغییر می‌کند.

دانشمندان کشف کرده‌اند که نور فرابنفش به‌طور مستقیم بر میزان چسبندگی تارها تأثیر می‌گذارد. عنکبوت‌هایی که در نواحی آفتابی مانند باغ‌ها زندگی می‌کنند، تارهایی قوی‌تر و مقاوم در برابر نور خورشید می‌تند. برعکس، عنکبوت‌های شب‌زی که تارهایشان را در شب می‌تنند، عموماً تارهای نازک‌تری تولید می‌کنند که از مقاومت کمتری برخوردارند.

۸- تولید تار تنها به منظور به دام انداختن حشرات نیست

به‌راستی که بسیاری از ما تصور می‌کنیم تار عنکبوت فقط برای به دام انداختن حشرات ساخته می‌شود، اما این تنها یکی از اهداف عنکبوت از تولید تار به حساب می‌آید. گونه‌های مختلف این موجودات برای مقاصد متنوع تار تولید می‌کنند. برخی از آن‌ها با تارهای خود مخازن تخم‌مرغی تهیه می‌کنند تا از آن به عنوان پناهگاه استفاده کنند.

دیگر انواع، تارهایی می‌سازند تا جریان باد را کاهش دهند. استفاده از تار به‌منظور کاهش سرعت وزش باد در محیط‌های زندگی کوچک آن‌ها معمولاً رایج است.

همچنین، گروهی از عنکبوت‌ها از تارهای خود مانند نردبان استفاده کرده و برای جابجایی به نقاط دیگر مهاجرت می‌کنند.

۹- بعضی از عنکبوت‌ها به‌نوعی آبشش دارند!

گونه‌ای خاص از عنکبوت در اروپا و آسیا وجود دارد که تمام عمر خود را در زیر آب سپری می‌کند. این گونه به‌خصوص در زیر آب تارهایی می‌سازد که به گیاهان آبزی متصل می‌شود و تا سطح آب ادامه می‌یابد. عنکبوت روی این تارها حرکت کرده و خود را به سطح آب می‌رساند تا بخشی از بدنش را برای جمع‌آوری حباب‌های هوا به سطح بیاورد و این حباب‌ها را در میان موی ریز بدنش ذخیره کند و پس از بازگشت به زیر آب، از آن‌ها برای تنفس استفاده می‌کند.

اخیراً، پژوهشگران متوجه شده‌اند که این گونه خاص توانایی جذب اکسیژن موجود در آب را نیز دارد. به همین دلیل، آن‌ها به‌طور طبیعی می‌توانند برای یک روز کامل در زیر آب زندگی کنند.

۱۰- حشرات به‌طور طبیعی به تارها جذب می‌شوند

تارهای تولید شده توسط عنکبوت به هنگام تابش نور فرابنفش درخشان و چشمگیر به‌نظر می‌رسند. اکثر حشراتی که توسط عنکبوت شکار می‌شوند، توانایی دیدن نور فرابنفش را دارند و به طور طبیعی به سوی تار جذب می‌شوند.

به همین دلیل، حشرات به‌سادگی به سمت تار رفته و در آن گرفتار می‌شوند. این ویژگی فوق‌العاده به عنکبوت کمک می‌کند تا با تنیدن تار، حشرات مطلوب را به سمت مخفیگاه خود بکشاند، اما در عین حال، این خود برای عنکبوت نیز خطرناک است. هرچه تار بزرگ‌تر باشد، درخشندگی آن در نور فرابنفش شدیدتر و خطر بلعیده‌شدن خود عنکبوت توسط شکارچیانش بیشتر است.

منبع: دیجیاتو