همشهری آنلاین: بی‌خوابی یک مشکل جهانی محسوب می‌شود و پژوهشگران برآورد کرده‌اند که حدود دو سوم از بزرگسالان با نشانه‌هایی از اختلال خواب دست و پنجه نرم می‌کنند.
تحقیقاتی که در بیمارستان عمومی ماساچوست انجام شده، نشان می‌دهد که ناکافی بودن خواب می‌تواند منجر به کاهش یک نوع انتقال‌دهنده عصبی خاص و افزایش حساسیت بدن به درد شود.
نتایج پژوهش تازه‌ای که در Medicalnewstoday منتشر شده، نشان می‌دهد افرادی که به اندازه کافی نمی‌خوابند، معمولاً با دردهای جسمی نظیر میگرن، سردرد، کمر درد و دردهای مزمن رو به رو می‌شوند. در حال حاضر کمبود خواب به عنوان یک معضل جهانی شناخته شده و تخمین‌ها نشان می‌دهند که حدود ۵۰ تا ۷۰ میلیون نفر در آمریکا با اختلالات خواب تکراری مثل بی‌خوابی یا آپنه خواب مواجه هستند.
چرا کمبود خواب می‌تواند موجب درد در بدن شود؟
دکتر شیقیان شن، استادیار بیهوشی در دانشگاه هاروارد و نویسنده اصلی این مطالعه، تصریح کرده است که علی‌رغم اینکه شواهد تجربی و نتایج تحقیقات علمی بر پیوند قوی میان درد و فقدان خواب دلالت دارند، اما مکانیسم‌هایی وجود دارند که در نتیجه خواب ناکافی، درد را تشدید می‌کنند. در این تحقیق، دکتر شن و تیم او از مدلی مبتنی بر موش‌ها بهره جستند تا درک بهتری از رابطه بین کاهش خواب و تجربه درد به دست آورند. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که عدم خواب کافی باعث کاهش سطح انتقال‌دهنده عصبی به نام N-arachidonoyl دوپامین (NADA) در ناحیه‌ای به نام هسته شبکه‌ای تالاموس (TRN) می‌شود و این موضوع موجب افزایش حساسیت به درد، شناخته شده به عنوان پردردی، می‌گردد.
دکتر شن همچنین در مصاحبه‌ای با مدیکال نیوز تودی توضیح داده است که TRN به عنوان یک گره حیاتی در تنظیم اطلاعات بین تالاموس و قشر مغز عمل می‌کند و این دو ناحیه از مهم‌ترین بخش‌های مغز در تجربه درد به شمار می‌روند. کمبود خواب سطح NADA در TRN را کاهش می‌دهد، که در نهایت به اختلال عملکرد این ناحیه و افزایش درد منجر می‌شود.
دور باطل درد
درد، تجربه‌ای است که هر فردی در زندگی خود با آن مواجه می‌شود و معمولاً با گذشت زمان از بین می‌رود. با این حال، اگر درد متوقف نشود و به مدت بیش از ۳ تا ۶ ماه طول بکشد، به عنوان درد مزمن محسوب می‌گردد. نتایج مطالعات پیشین نشان می‌دهد که درد مزمن خود نیز می‌تواند منشأ و نتیجه خواب ناکافی باشد.
دردهای مزمن معمول شامل آرتروز، گردن‌درد، کمردرد، دردهای عضلانی عمومی، میگرن و دردهای ناشی از سرطان و آسیب‌های نخاعی هستند.
دکتر مدحت میخائیل، متخصص مدیریت درد که در این مطالعه حضور نداشته، اما به این نکته اشاره کرده است که کمبود خواب می‌تواند درد را تشدید کند، گفت: درد مزمن می‌تواند منجر به اضطراب، افسردگی و بی‌خوابی ناشی از درگیر شدن و تمرکز بر روی درد مزمن شود. این روند تبدیل به دور باطل از درد، بی‌خوابی، و درد بیشتر می‌شود.
او تصریح نمود که شرکت‌های دارویی می‌توانند این تحقیقات را گسترش دهند و به تولید دارویی بپردازند که کمبود NADA در سیستم عصبی مرکزی را بهبود بخشد و از نشانه‌های پردردی در شب جلوگیری نماید.
میخائیل بر اهمیت خواب شبانه با کیفیت تاکید کرد و افزود: می‌تواند به پیشگیری از افزایش درد کمک شایانی کند. این تحقیقات می‌تواند به شرکت‌های دارویی کمک کند که در این راستا به تولید محصولات جدید بپردازند.
دکتر شن و همکارانش نیز بر این باورند که یافته‌های آن‌ها می‌تواند در آینده به پیشگیری یا کاهش درد مزمن مرتبط با خواب ناکافی کمک کند.
درمان‌های بدون عوارض شبیه به اعتیاد
پس از مطالعه این تحقیق، دکتر مونیک می، پزشک خانواده و مشاور پزشکی، بر اهمیت داشتن جایگزین‌های غیر از داروهای اعتیادآور تأکید کرد و گفت: این مطالعه بسیار جالب است زیرا بررسی کرده است که چگونه نقص خواب از طریق یک ماده طبیعی که بدن تولید می‌کند (NADA) می‌تواند به کاهش درد منجر شود.
وی افزود: نتایج این پژوهش نشان‌دهنده اهمیت خواب برای کمک به بدن در فرآیند ترمیم و بازسازی است. ماده شیمیایی مغز (NADA) ممکن است در بیماری‌های مزمن نظیر پارکینسون، آلزایمر، ام‌اس، صرع و… نقش بسزایی داشته باشد، بنابراین بررسی‌ها در بین جمعیت‌های مبتلا به این بیماری‌ها، می‌تواند به گزینه‌های درمانی بهتر بینجامد.
دکتر میخائیل و دکتر می همچنین ۱۳ توصیه برای بهبود کیفیت خواب شبانه ارائه کردند:
۱. برنامه خواب منظم و ثابتی را تنظیم و رعایت کنید؛
۲. از تختخواب فقط برای خواب استفاده نمایید؛
۳. محیط اتاق خواب را خنک، آسوده، ساکت و با نور کم یا بدون نور نگه‌دارید؛
۴. قبل از خواب از هرگونه فعالیت هیجانی یا تماشای محتوای خشونت‌آور پرهیز کنید؛
۵. پیش از خواب دوش آب گرم بگیرید؛
۶. از نوشیدنی‌های گرم و آرام‌بخش نظیر دمنوش بابونه یا شیر داغ استفاده کنید؛
۷. از درگیری در مسائل استرس‌زا و مشاجرات پیش از رفتن به رختخواب دوری کنید؛
۸. فراموش نکنید به طور منظم داروهای تجویز شده خود را در شب مصرف نمایید;
۹. تا حد امکان از مصرف کافئین به ویژه در عصر خودداری کنید؛
۱۰. فعالیت بدنی منظم و ورزش را فراموش نکنید؛
۱۱. به یک رژیم غذایی سالم پایبند باشید؛
۱۲. مدیتیشن را تمرین کنید و از تکنیک‌های آرام‌سازی بهره ببرید؛
۱۳. در صورت وجود مشکلات پزشکی نظیر درد، اضطراب، تورم، تنگی نفس یا نارسایی قلبی که بر خواب شما تأثیر می‌گذارد، حتماً به پزشک مراجعه نمایید.