چهل و ششمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو که در هندوستان برگزار میشود، به بررسی ۲۷ مکان تاریخی برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو خواهد پرداخت. ایران همچنین پرونده «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» را به این اجلاس ارائه کرده است. شورای جهانی بناها و محوطههای تاریخی (ایکوموس) به این پرونده ایرادهایی وارد نموده و درخواست تعلیق آن را کرده است. اما مقامات میراث فرهنگی ایران اظهار داشتهاند که این پرونده «بازیابی» شده و نسبت به ثبت آن ابراز امیدواری کردهاند.
چهل و ششمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو از ۲۱ تا ۳۱ جولای ۲۰۲۴ (۳۱ تیر تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۳) در دهلی نو (هند) برگزار خواهد شد. در این اجلاس، ۲۷ مکان پیشنهادی برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو و وضعیت حفاظت از ۱۲۴ مکان که پیشتر در فهرست میراث جهانی و همچنین در فهرست میراث جهانی در خطر قرار دارند، بررسی خواهد شد.
کمیته میراث جهانی یکی از دو نهاد اصلی حاکم بر کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهانی است. این نهاد از نمایندگان ۲۱ کشور که از میان ۱۹۵ کشور عضو کنوانسیون انتخاب شدهاند، تشکیل شده است. وظیفه این کمیته اجرای کنوانسیون، بررسی پیشنهادات جدید برای ثبت در فهرست میراث جهانی و ارزیابی وضعیت حفاظت از مکانهای قبلاً ثبت شده میباشد.
این کمیته از دوم تا چهارم مردادماه (۲۳ تا ۲۵ جولای) به بررسی وضعیت حفظ ۱۲۴ مکان قبلاً ثبت شده در فهرست میراث جهانی میپردازد که ۵۷ مورد از آنها در فهرست میراث جهانی در خطر قرار دارند. از پنجم تا هشتم مردادماه (۲۶ تا ۲۹ جولای ۲۰۲۴)، کمیته پروندههای ۲۷ مکان پیشنهادی برای ثبت در فهرست میراث جهانی را مورد بررسی قرار میدهد. این سایتها بر اساس دستهبندیهای طبیعی، مختلط و فرهنگی ارزیابی خواهند شد.
کشورهایی همچون بورکینافاسو، چین، آلمان، هند، ایتالیا، ایران، ژاپن، اردن، کنیا، مالزی، پاناما، پرتغال، رومانی، روسیه، عربستان، آفریقای جنوبی، تایلند، بوسنی و هرزگوین، برزیل، بریتانیا، اتیوپی و فرانسه، ۲۷ مکان را برای ثبت جهانی به یونسکو پیشنهاد دادهاند. در این میان، برخی کشورها از جمله چین، رومانی و آفریقای جنوبی دو پرونده مختلف را به این کمیته ارائه کردهاند.
از ایران نیز پرونده «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» به منظور بررسی در کمیته میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شده است، در حالی که شورای جهانی بناها و محوطههای تاریخی (ایکوموس) در گزارش نهایی خود این پرونده را «دیفر» کرده و خواستار تعلیق آن شده است. علیرضا ایزدی، مدیرکل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأیید ملاحظات مطرح شده برای این پرونده، بیان کرده است که «مراحل اولیه ثبت جهانی «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» که پیشتر آماده شده بود، در فرآیند بررسی کمیته میراث جهانی با ملاحظاتی جدی مواجه شد. پس از آن، در معاونت میراث فرهنگی و با پیگیری مداوم و مدیریت قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، کمیتهای برای بررسی و اتخاذ تدابیر لازم با همکاری متخصصان و تهیهکنندگان اولیه پرونده تشکیل شد و اقداماتی که در این کمیته اتخاذ گردید، منجر به بازیابی پرونده با تغییرات لازم شد و پرونده جدید در دستور کار اجلاس آتی ثبت جهانی قرار گرفته است.
تا به امروز، ۲۷ اثر تاریخی و طبیعی از ایران در فهرست یونسکو به ثبت رسیدهاند که شامل چغازنبیل، تخت جمشید، میدان نقش جهان اصفهان، تخت سلیمان، چشمانداز فرهنگی ارگ بم، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، سنگنبشته بیستون، مجموعه آثار رهبانی ارامنه، سازههای آبی شوشتر، بازار تاریخی تبریز، آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی، باغ ایرانی، مسجد جامع اصفهان، برج گنبد قابوس، کاخ گلستان، شهر سوخته، چشمانداز فرهنگی میمند، شوش، قنات ایرانی، دشت لوت، شهر تاریخی یزد، چشمانداز باستانشناسی ساسانی در منطقه فارس، جنگلهای هیرکانی، راهآهن سراسری ایران و چشمانداز فرهنگی اورامانات و کاروانسراهای تاریخی ایران میباشد.
