گزارش اخیر مرکز آمار ایران در خصوص بررسی نرخ بیکاری افراد ۱۵ ساله و بالاتر نشان میدهد که ۷.۶ درصد از جمعیت فعال (شاغل و بیکار) در وضعیت بیکاری بهسر میبردند. تحلیل تغییرات نرخ بیکاری نیز حاکی از کاهش ۰.۶ درصدی این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال گذشته (پاییز ۱۴۰۱) است.
در پاییز ۱۴۰۲، حدود ۴۱.۵ درصد از جمعیت افراد ۱۵ ساله و بیشتر از نظر اقتصادی فعال بودهاند، بدین معنا که در زمره شاغلان یا بیکاران قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل نرخ مشارکت اقتصادی نشان میدهد که این نرخ ۰.۵ درصد نسبت به فصل مشابه سال قبل (پاییز ۱۴۰۱) افزایش یافته است.
تعداد شاغلین ۱۵ ساله و بالاتر در این فصل به ۲۴ میلیون و ۷۷۵ هزار نفر رسید که نسبت به فصل مشابه سال گذشته ۷۰۶ هزار نفر افزایش داشته است. بررسی وضعیت اشتغال در بخشهای اقتصادی عمده نشان میدهد که در پاییز ۱۴۰۲، بخش خدمات با ۵۲.۱ درصد، بیشترین سهم را از اشتغال به خود اختصاص داده است. در رتبههای بعدی، بخشهای صنعت با ۳۴.۲ درصد و کشاورزی با ۱۳.۶ درصد قرار دارند.
سهم افراد دارای اشتغال ناقص نشان میدهد که ۸.۱ درصد از جمعیت شاغل ۱۵ ساله و بالاتر تحت شرایطی همچون فصل غیرکاری، رکود کاری و عدم امکان پیدا کردن کار با ساعات بیشتر، کمتر از ۴۴ ساعت در هفته فعالیت داشته و آمادگی برای کار اضافی را دارند. این در حالی است که ۳۷.۷ درصد از شاغلین ۱۵ ساله و بیشتر، ۴۹ ساعت یا بیشتر در هفته مشغول به کار بودهاند.
در پاییز ۱۴۰۲، تعداد افرادی که با شرایط اشتغال ناقص مواجه بودند در حدود ۲ میلیون و ۷ هزار و ۹۹۸ نفر برآورد شده است، در حالی که این تعداد در پاییز سال ۱۴۰۱ حدود ۲ میلیون و ۲۷۴ هزار و ۸۳۷ نفر بوده است که حکایت از کاهش حدود ۲۶۶ هزار و ۸۳۹ نفر دارد.
با توجه به این که در ماده ۵۱ قانون کار بهصراحت ذکر شده که مجموع ساعات کار مشمول این قانون در هر هفته نباید از ۴۴ ساعت فراتر برود، بسیاری از کارفرمایان که با شاغلان ناقص در ارتباط هستند، به این ترتیب که حداقل ساعت کار در هفته باید ۴۴ ساعت باشد، از ارائه خدمات و مزایای مربوط به قوانین کار و تأمین اجتماعی به نیروی کار خود سر باز میزنند.
