۳۲۰ هزار مورد حملهٔ حیوانات در سال ۱۴۰۱/ وضعیت بیماری «هاری» در کشور

دکتر محمدرضا شیرزادی در گفتگو با ایسنا با اشاره به انتخاب شعار «نقش هماهنگی‌های بین بخشی در کنترل هاری» برای روز جهانی هاری امسال، افزود: بررسی مورد حیوان گزیدگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است چرا که هاری به عنوان مهم‌ترین بیماری انتقالی از گزش حیوان به انسان شناخته می‌شود.

وی با یادآوری این نکته که هاری یک بیماری ویروسی به شمار می‌رود، تصریح کرد: اگر شخصی به علائم هاری دچار شود، صد در صد جان خود را از دست می‌دهد. با این حال، اگر افراد در صورت گزیده شدن توسط حیوانات به مراکز بهداشتی مراجعه نمایند، می‌توان با روش‌هایی مانند تزریق سرم و واکسن ضد هاری از ابتلای آنان به این بیماری جلوگیری کرد؛ بنابراین ضرورت دارد جامعه را آموزش دهیم تا از مواجهه با حیوانات بلاصاحب پرهیز کنند.

رییس گروه مدیریت بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه در سال ۱۴۰۱ بیش از ۳۲۰ هزار مورد گزیدگی به مراکز بهداشتی گزارش شده، گفت: از این تعداد، تعداد معدودی به هاری مبتلا شدند که متاسفانه جان خود را از دست دادند. به طور متوسط هر سال در ایران، بین ۱۰ تا ۲۰ نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند.

وی به افرادی که درصدد نگهداری از حیوانات هستند، توصیه کرد: این افراد باید به سلامت حیوانات خود توجه کنند و برای انجام واکسیناسیون آنها به مراکز دامپزشکی مراجعه کنند.

شیرزادی با اشاره به اینکه بیشترین موارد ابتلا به هاری نتیجه گزش سگ‌ها است، تصریح کرد: اما امکان انتقال بیماری از تمامی گوشت‌خواران و پستانداران وجود دارد؛ به عنوان مثال، حیوانات وحشی نظیر روباه، شغال، گرگ و کفتار نیز قادر به انتقال این بیماری هستند.

او درباره اقداماتی که برای کنترل جمعیت سگ‌های بلاصاحب انجام شده، گفت: همکاری‌های بین بخشی دقیقی در این راستا برقرار شده است، که در آن سازمان شهرداری‌ها نقش محوری دارند. این سازمان در کنار کنترل جمعیت سگ‌ها، اقداماتی نظیر واکسیناسیون و ارائه دارو جهت عدم ابتلا این سگ‌ها به بیماری را با همکاری دامپزشکی و مراکز نگهداری انجام می‌دهد. البته مسئله تولید مثل این سگ‌ها در حال افزایش است و نیازمند پیگیری دقیق‌تری است.

وی در ادامه بیان کرد که تأمین سرم و واکسن ضدهاری هزینه‌های قابل توجهی را به دوش می‌گذارد، اما تأکید کرد: تمام خدمات مرتبط با پیشگیری از ابتلا به هاری برای افرادی که در اثر گزش به شبکه بهداشتی مراجعه می‌کنند، به صورت رایگان ارائه می‌شود. قیمت هر دوز واکسن ۵ یورو است و افراد به ۴ دوز واکسن احتیاج دارند، در حالی که هر ویال سرم تقریباً ۵۰ یورو قیمت دارد. خدمات ما به صورت ۲۴ ساعته در دسترس است.

شیرزادی بیان کرد که به طور کلی، جنس مذکر بیشتر در معرض خطر آسیب دیدگی ناشی از گزش و ابتلا به هاری قرار دارند، همچنین افرادی که بدون احتیاط به حیوانات نزدیک می‌شوند نیز به همین می‌انجامد.

وی درباره دوره نهفتگی هاری در سگ‌ها و گربه‌ها، توضیح داد: این دوره معمولاً بین ۲ تا ۳ هفته بوده و در بعضی مواقع ممکن است تا چندین ماه به طول بینجامد. مهم‌ترین نشانه‌ها شامل تغییرات رفتاری و عادات مستخدم است که ممکن است در برخی موارد، حیوان به صاحب خود نزدیک‌تر شده و به گوشه‌ای پناه ببرد، یا به دلیل فلج شدن اندام‌ها و دستگاه تنفسی، سقوط کند. در مواردی، حیوان دچار اضطراب شده و ممکن است به سمت هر چیزی که در مسیرش قرار بگیرد حمله کند، در نتیجه، کف از دهانش بیرون می‌ریزد و به علت ناتوانی در بلع، بر اثر گرسنگی و تشنگی و نهایتاً فلج دستگاه تنفسی جان می‌دهد.

او افزود: دوره نهفتگی هاری در انسان معمولاً بین ۲ تا ۸ هفته به طول می‌انجامد و در برخی موارد می‌تواند کمتر از ۵ روز یا به ندرت تا یک سال و بیشتر نیز ادامه پیدا کند. در دوره مقدماتی بیماری که ۲ تا ۳ روز قبل از ظهور علائم اصلی است، معمولاً افسردگی، بی‌قراری، خستگی، کاهش اشتها، تف‌اندازی، سوزش و خارش و گاهی درد در محل گزش مشاهده می‌شود؛ در این مرحله، واکنش‌های شدید نسبت به تمامی محرک‌های فیزیکی، شیمیایی، حسی و بویایی بروز می‌یابد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: حتی کوچک‌ترین صدا یا نور ممکن است فرد را به شدت متشنج کند؛ دهان بیمار کف آلود می‌شود و به شدت تشنه است، اما به علت انقباض عضلات گلو توانایی نوشیدن آب را ندارد و با مشاهده یا شنیدن صدای آب به شدت تحریک می‌شود. همچنین عبور هوا از کنار صورت نیز سبب تحریک او می‌شود. پس از مدتی، فرد به کما رفته و پس از چند روز، به دلیل انقباضات شدید عضله قلب و فلج دستگاه تنفسی جان خود را از دست می‌دهد.