تأمین ۴۸ درصد ارز اربعین به صورت غیرحضوری انجام شد

، محمد شیریجیان که در یک برنامه تلویزیونی صحبت می‌کرد، اظهار داشت: عاملی که در میان‌مدت و بلندمدت بر تورم تأثیر عمیق می‌گذارد، خلق نقدینگی بدون پشتوانه است. بدین معنا که خلق نقدینگی غیرمتناسب با واقعیات اقتصادی و رشد اقتصادی کشور به وقوع می‌پیوندد. بانک مرکزی با آگاهی از این مهم، یکی از ارکان اصلی سیاست‌های خود را در چارچوب برنامه و سیاست کلان تثبیت اقتصادی، مدیریت نقدینگی قرار داده است.

وی ادامه داد: در مردادماه امسال، رشد نقدینگی نسبت به مردادماه سال ۱۴۰۱ برابر با ۲۶.۹ درصد بوده و این در حالی است که در مردادماه سال ۱۴۰۱ نسبت به مردادماه سال ۱۴۰۰ که ۳۷.۸ درصد بود، به میزان ۱۰.۹ درصد کاهش یافته است که این امر می‌تواند نشانه‌ای از بهبود تورم در آینده باشد.

معاون اقتصادی بانک مرکزی افزود: تجمعی رشد نقدینگی در پنج ماهه نخست سال جاری معادل ۸.۱ درصد بوده و این نشان از پیشرفت دو درصدی نسبت به هدف‌گذاری نقدینگی دارد و این رقم نسبت به آغاز دولت نیز ۱۶ درصد کاهش یافته است؛ به عبارت دیگر، شرایط نقدینگی تورم‌زا، در مقایسه با ابتدای دولت بهبود یافته است.

وی در پاسخ به سؤالی در مورد تأثیر کاهش رشد نقدینگی بر زندگی مردم و اقداماتی که برای مهار آن انجام شده، گفت: اقدامات متعددی برای مدیریت نقدینگی اجرا کرده‌ایم که از جمله آن‌ها، سیاست‌های تنظیمی برای کنترل ترازنامه بانک‌ها بوده است که تأثیر زیادی بر تولید نقدینگی بدون پشتوانه دارد. همچنین از طریق سیاست‌های تنظیمی و افزایش سپرده، موفق به مدیریت نقدینگی شده‌ایم و هم‌زمان با این موارد، نظام بانکی نیز به تأمین مالی بنگاه‌های تولیدی توجه داشته است.

شیریجیان تصریح کرد: در این بازه زمانی پنج ماهه، در حالی که رشد نقدینگی به ۲۶.۹ درصد رسید، تسهیلات اعطایی نیز معادل ۲۶.۳ درصد افزایش یافت و مانده تسهیلات به میزان ۳۶.۸ درصد رشد کرده است تا تأمین مالی مؤسسات به‌موقع صورت گیرد. البته از طریق روش‌های تأمین مالی زنجیره‌ای نیز در تلاش هستیم تا تأمین مالی با کیفیت بهتری حاصل شود.

وی افزود: نقدینگی، یک متغیر معنادار است که تأثیر جدی بر تورم در میان‌مدت و بلندمدت دارد و آثار آن را در کاهش قیمت‌ها در بازار دارایی‌ها، شامل حوزه مسکن و خودرو مشاهده کرده‌ایم؛ به‌طوری‌که در چند ماه اخیر کاهش قیمت قابل توجهی در این دو بازار را شاهد بوده‌ایم و این روند به‌زودی ادامه خواهد یافت و می‌توانیم با اتخاذ مجموعه‌ای از سیاست‌ها، تأمین مالی بنگاه‌ها را به‌موقع انجام دهیم.

وی در پاسخ به اعتراضی مبنی بر اینکه با وجود روند کاهشی در نقدینگی، پایه پولی همچنان بالا است و آمارها نشان می‌دهد که این موضوع مربوط به بدهی بانک‌هاست، تصریح کرد که مقدار بدهی بانک‌ها چقدر به دلیل کسری بودجه دولت و چقدر ناشی از ناترازی بانک‌ها است و برنامه بانک مرکزی در این راستا چیست، توضیح داد: آنچه در مورد تورم اهمیت دارد، نقدینگی است. پایه پولی به خودی خود منشاء تورم نیست. پایه پولی جزئی از نقدینگی است و آنچه منجر به تورم می‌شود و می‌تواند قدرت خرید در اقتصاد ایجاد کند، نقدینگی است که بانک مرکزی به‌درستی بر روی آن تمرکز کرده است.

این مقام مسئول در بانک مرکزی ادامه داد: در سال‌های اخیر نیز مشاهده شده که رشد پایه پولی و نقدینگی معمولاً همسو نیست و آنها معمولاً در بلندمدت به‌صورت متناسب رشد می‌کنند. این‌که گفته شده افزایش پایه پولی ناشی از بدهی دولت است، نادرست است. در شهریور ۱۴۰۰، خالص بدهی دولت به بانک مرکزی برابر با ۳.۷ همت بود و این مقدار در فروردین ۱۴۰۲ به منفی ۱۳۳.۳ همت رسید.

به گفته وی، ناترازی بانک‌ها دلایل مختلفی دارد. یکی از این دلایل به دلیل سیاست‌های تنظیمی است که بانک مرکزی به کار می‌برد. بانک‌هایی که با ناترازی مواجه هستند و موجودی کافی ندارند، در حالی که بانک مرکزی سپرده قانونی را افزایش می‌دهد، می‌توانند تأمین سپرده قانونی را به‌درستی انجام ندهند و این به بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی تبدیل می‌شود.

معاون اقتصادی بانک مرکزی بیان کرد: بانک مرکزی برنامه‌هایی را در این راستا در دست اجرا دارد. برای بانک‌هایی که قابلیت احیا دارند و بیشتر بانک‌های کشور نیز از این جمله‌اند و با ناترازی دارایی روبرو نیستند، تمرکز جدی روی اصلاح ناترازی، افزایش سرمایه نظارتی، کاهش تسهیلات غیرجاری و کاهش بدهی دولت به شبکه بانکی قرار داده‌ایم تا مقدار بدهی دولت به شبکه بانکی تسویه شود.

وی در پاسخ به بحث دلارزدایی از اربعین نیز اظهار داشت: خوشبختانه سال جاری، اتفاق خوبی رخ داد و ما برای یک میلیون و صد هزار نفر از زائران حدود ۱۹۰ میلیارد ریال که معادل شش همت است، ارز اربعین را به شکل دیناری تأمین کردیم. سال جاری کیفیت تأمین ارز برای مردم بهبود یافته به‌طوری که ۴۸ درصد از تأمین ارز به‌صورت غیرحضوری صورت گرفت و در این مرحله زائران نیازی به مراجعه به شعبه نداشتند که این امر به بهبود کیفیت تأمین ارز کمک کرد.

شیریجیان خاطرنشان کرد: این موفقیت نقطه آغاز خوبی برای دلارزدایی به شمار می‌رود. عمده تأمین نیاز ارزی به‌طور وسیع، در راستای نیازهای تجاری بدون استفاده از دلار و از طریق ارزهایی نظیر یورو، یوان، درهم، روپیه و غیره انجام می‌شود. اما آنچه که وابستگی ما به دلار را در تأمین نیازهای خارجی افزایش می‌دهد، تأمین‌های خرد از جمله نیازهای مسافرتی است. بانک مرکزی با استفاده از تجربیات موفق، برنامه‌ای حقیقتاً جدی برای تأمین ارزهای سفر به کشورهای مقصد دارد تا شرایط بهتری برای دلارزدایی فراهم شود.

وی در انتها گفت: استفاده از ارز کشورهای مقصد به‌تدریج انجام می‌شود، اما هنوز در مقیاس بزرگی مانند ارز اربعین عملی نشده است. با این حال، با توجه به تجربه موفق ارز اربعین، می‌توانیم آن را در مورد کشورهای دیگر نیز پیاده‌سازی کنیم.