بر اساس گزارش مؤسسه ملی سلامت، پنج عامل بهعنوان مسئول ۸۲ تا ۹۰ درصد موارد سکته مغزی شناخته شدهاند. خوشبختانه، این عوامل تحت تأثیر انتخابهای سبک زندگی قرار دارند. به این ترتیب، شما میتوانید نقش بیشتری در کنترل خطر سکته مغزی خود ایفا کنید تا آنچه که شاید تصور میکنید.
با این نوشتار، نگاهی عمیقتر خواهیم داشت به عواملی که میتوانند احتمال وقوع سکته مغزی را افزایش دهند و اقداماتی که میتوانیم برای کاهش این خطر انجام دهیم. این اقدامات ممکن است شامل تغییراتی در سبک زندگی، درمان عوارض موجود و آشنایی با علائم باشد، زیرا حتی اطلاعات جزئی نیز میتوانند به جلوگیری از این رویداد خطرناک در مغز کمک کنند. این عوامل خطر که مؤلف ۹۰ درصد سکتههای مغزی هستند عبارتند از:
فشارخون بالا
این عامل تهدیدکننده، به عنوان بزرگترین دشمن سلامت شما در زمینه خطر سکته مغزی شناخته میشود. وقتی فشار خون به شدت بالا میرود، فشار مضاعفی بر روی عروق تحمیل میکند. در طول زمان، این فشار اضافی میتواند منجر به آسیب به دیواره عروق شده و شانس ایجاد لخته خونی که باعث سکته مغزی میشود را افزایش دهد؛ بنابراین، لازم است که فشار خون خود را بهدقت کنترل کنید. فشار خون بالا معمولاً به عنوان یک عارضه خاموش عمل میکند و تنها راه آگاهی از آن، اندازهگیری منظم فشار خون است.
چاقی
اضافهوزن تقریباً مانند دعوتنامهای برای سکته مغزی محسوب میشود! تجمع چربی اضافی، به ویژه در ناحیه شکم، بار زیادی بر سیستم قلبی – عروقی شما تحمیل کرده و شرایط را برای خونریزی مغزی یا انسداد رگها در مغز مهیا میکند.
بیتحرکی
عدم تحرک و نشستن به مدت طولانی میتواند خطر سکته مغزی را بیشتر کند. اما با داشتن فعالیت بدنی منظم، میتوانید این ریسک را به میزان قابلتوجهی کاهش دهید. میزان ورزش پیشنهادی حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته با شدت متوسط است؛ به عبارت دیگر، فقط به انجام ۳۰ دقیقه ورزش در پنج روز از هفته نیاز دارید. فعالیتهایی با شدت متوسط، آن دسته از فعالیتهایی هستند که نظم قلب شما را به میزان محدودی افزایش میدهند، نظیر پیادهروی تند، شنا، تنیس و باغبانی. بهیاد داشته باشید که برای دستیابی به یک رژیم ورزشی متوازن به تمرینات مقاومتی نیز نیاز دارید.
رژیم غذایی ناسالم
قرار دادن غذاهای پرچرب شامل چربیهای ترانس و اشباع و غذاهای فرآوری شده در رژیم غذایی میتواند خطر سکته مغزی را افزایش دهد. این جمله معروف را شنیدهاید که “شما همان چیزی هستید که میخورید”. مصرف غذاهای ناسالم و عادات غذایی نادرست میتواند بستر را برای سکته مغزی آماده کند.
چربیهای اشباع و ترانس، نمک زیاد و غذاهای بسیار فرآوری شده بهمانند یک مثلث خطرناک برای عروق و جریان خون عمل میکنند که در طول زمان میتوانند باعث تشکیل پلاک در عروق، افزایش فشار خون، التهاب و دیگر عوارضی شوند که احتمال سکته مغزی را افزایش میدهند.
بهجای اینکه اجازه دهید غذاهای ناسالم به بدنتان آسیب بزنند، ظرف غذایتان را با گزینههای سالم پر کنید. مثلاً میوهها و سبزیها منبع خوبی از فیبر و آنتیاکسیدانها و مواد مغذی حیاتی برای سلامت قلب و عروق هستند. غلات کامل و سبوسدار به شما انرژی مناسب میدهند و مواد مغذی ضروری را بدون وجود نمک و قند اضافی یا چربیهای مضر تأمین میکنند. پروتئینهای کمچرب همچون مرغ، ماهی و حبوبات نیز گزینههای مناسبی هستند که فاقد چربیهای مضر میباشند. برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف کافی ویتامینهای گروه B میتواند خطر سکته مغزی را کاهش دهد.
سیگارکشیدن
سیگارکشیدن احتمال سکته مغزی را دو برابر میکند. ترک سیگار یکی از مؤثرترین اقداماتی است که میتوانید برای حفظ سلامت قلب، مغز و عروق خود انجام دهید.
دیگر ریسک فاکتورها
علاوه بر عوامل قابلکنترل، عواملی دیگر نیز وجود دارند که میتوانند احتمال سکته مغزی را تشدید کنند:. سن: اگرچه سکته مغزی ممکن است در هر سنی روی دهد؛ اما با افزایش سن، خطر آن بیشتر میشود.
تاریخ خانوادگی و عوامل ژنتیکی: در صورتی که والدین یا سایر اعضای خانواده شما در گذشته سکته مغزی داشتهاند، بهویژه در سنین پایین، احتمال مبتلا شدن شما نیز بیشتر خواهد بود. برخی از ژنها، بهویژه آنهایی که نوع خون شما را تعیین میکنند، میتوانند بر این خطر تأثیر بگذارند.
بیماریها و عوارض: عدهای از بیماریها نظیر دیابت، کلسترول بالا، بیماریهای قلبی، آپنه خواب، بیماریهای کلیوی و میگرن میتوانند احتمال سکته مغزی را افزایش دهند.
سلامت روان: اضطراب، افسردگی، فشار روانی، ساعات طولانی کار کردن و کمبود ارتباطات اجتماعی نیز میتوانند ریسک سکته مغزی را بالا ببرند.. فاکتورهای محیطی: کار و زندگی در محیطهای آلوده به هوا میتواند این ریسک را افزایش دهد.
عادتهای ناسالم در زندگی: مصرف الکل، خواب طولانیمدت (بیش از ۹ ساعت) و استفاده از مواد مخدر مانند کوکائین میتوانند احتمال سکته مغزی را بیشتر کنند.
جنسیت: در سنین جوانی، مردان بیشتر از زنان در معرض سکته مغزی هستند، اما زنان به سبب طول عمر بالاتر، شانس بیشتری برای تجربه سکته مغزی در طول زندگی خود دارند. زنانی که از قرصهای ضدبارداری استفاده میکنند، تحت درمان هورمونی قرار دارند یا باردار هستند نیز در معرض خطر بیشتری برای سکته مغزی هستند.
روشهای دیگر برای کاهش ریسک سکته مغزی
کاهش استرس و آرامش
استرس یکی از عوامل کلیدی در بالا بردن فشار خون است. باید به دنبال روشهایی برای آرامش یافتن باشید. فعالیتهایی مثل یوگا، مدیتیشن یا حتی تنفس عمیق میتوانند بسیار مؤثر باشند.
توجه به خواب کافی
اهمیت خواب مناسب شبانه را هرگز نباید فراموش کرد. پژوهشگران تأکید دارند که خواب کمتر از ۶ ساعت در شب میتواند احتمال ابتلای شما به فشار خون بالا را افزایش دهد. کسری خواب ممکن است منجر به افزایش فشار خون و فعالسازی سیستم عصبی سمپاتیک (وضعیت جنگ یا فرار) شده که این شرایط فشار زیادی بر قلب و عروق وارد میکند. شما نیاز به ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت در هر شب دارید. ایجاد یک روتین مناسب و منظم برای آرامش پیش از خواب و پایبندی به آن میتواند بسیار موثر باشد.
اگر شبها بهطور مکرر از خواب بیدار میشوید، خوب است که با پزشک در این زمینه مشورت کنید؛ زیرا ممکن است به آپنه خواب مبتلا باشید که خود یکی از عوامل خطر برای سکته مغزی بوده و نیازمند درمان است.
شرح حال پزشکی
چکاپهای منظم از اهمیت بالایی برخوردارند و به پزشک این امکان را میدهند که مسائل مرتبط با فشار خون، دیابت و کلسترول بالا که همگی از عواملی هستند که میتوانند خطر سکته مغزی را افزایش دهند، شناسایی و مدیریت نمایند. بهخاطر داشته باشید که استمرار در این اقدام کلید موفقیت است. با ایجاد عادتهای سالم، میتوانید قدمهای مؤثری در راستای پیشگیری از سکته مغزی و حفظ سلامت مغز در سالهای آتی زندگی خود بردارید.
