کنکور امسال درگیر حواشی مختلفی بود. از سهم یک مدرسه خاص در میان نفرات برتر تا برتری آماری سوختگی پسران در آزمون سراسری. این در حالی است که دو مرحله‌ای شدن این آزمون نیز منتقدان خود را به همراه دارد و به طور کلی، آنچه مشاهده می‌شود، به دوران گذار شباهت دارد که آینده‌اش هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در این نوشته به پنج نکته ویژه و در عین حال تلخ از کنکور امسال خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
آمار عجیب از سهم مدارس در رتبه‌های برتر کنکور!
«برترین‌های کنکور» معرفی شدند؛ خبری که با دو هفته تأخیر و در زمانی غیرمعمول از سوی رسانه‌ها منتشر شد و آزمون را به پایان غیرمتعارفی رساند. بر اساس گزارش فرهیختگان، بررسی نوع مدارس در سه گروه اصلی آزمایشی کنکور امسال نشان می‌دهد که همچنان دانش‌آموزانی که در مدارس سمپاد و تیزهوشان تحصیل کرده‌اند، از برتری قابل توجهی برخوردار هستند، به طوری که ۷۳ درصد از نفرات برتر این سه گروه از سمپادی‌ها تشکیل شده‌اند.
جالب اینجاست که در گروه علوم تجربی حتی یک نفر از منافذ غیرسمپادی نیز وجود ندارد! در سال‌های گذشته، بارها به کیفیت پایین آموزش در مدارس دولتی و نقش اندک آنها در میان برترین‌های کنکور انتقاد شده است؛ اتفاقی که حالا و با توجه به سهم ۷ درصدی از بین ۳۰ نفر برتر، نشان می‌دهد که مؤسسات آموزشی دولتی نتوانسته‌اند آنطور که انتظار می‌رفت سهم قابل توجهی از این آزمون داشته باشند.
نفرات برتر کنکور در شهرهایی با تمرکز ثروت و قدرت
روزنامه آرمان امروز می‌نویسد: توجه به نام شهرها و تعداد نفرات برتر کنکور نشان می‌دهد که رتبه‌های یک تا ۱۰ کنکور در سال‌های گذشته عمدتاً میان شهرهایی تقسیم شده است که از منظر اقتصادی و سیاسی در موقعیت بهتری نسبت به دیگر شهرها قرار دارند. بی‌تردید، تمرکز ثروت به ارتقاء امکانات تحصیل و آموزش منجر شده است. به عنوان مثال، تهران همچنان اول است. امسال مشهد در مقام دوم قرار داشته و ۵ رتبه برتر به خود اختصاص داده، همچنین تبریز و اصفهان هرکدام با سه رتبه برتر در مقام‌های بعدی قرار دارند.
منطقه‌های یک، دو و سه سهمیه‌های مؤثری در کنکور هستند که بر اساس محل تحصیل داوطلبان مشخص می‌شوند. تفاوت آنها در کیفیت آموزشی مناطق مختلف نهفته است. منطقه یک شامل مراکز استانی با امکانات و خدمات آموزشی مطلوب است در حالی که منطقه سه کمترین دسترسی و تجهیزات آموزشی را داراست. حال با فاصله‌گرفتن از شهرها و مناطق آموزشی، بیایید فقط استان‌ها را در نظر بگیریم. ۴۸.۴ درصد رتبه‌های برتر کنکور از دو استان تهران و خراسان رضوی نشأت گرفته است؛ تهران با ۱۱ نفر و خراسان رضوی با ۷ نفر. نکته قابل توجه دیگر اینکه در سال جاری، ۱۶ استان کشور هیچ سهمی در رتبه‌های برتر کنکور نداشتند. به بیان دیگر، ۵۱.۶ درصد از استان‌های کشور در این لیست غایب مانده‌اند.
برتری محسوس پسران از نظر تعداد نفرات برتر!
دومین نوبت آزمون سراسری امسال با حدود ۹۸۴ هزار داوطلب برگزار شد که شامل ۶۲۰ هزار زن (۶۳ درصد) و ۳۶۴ هزار مرد (۳۷ درصد) بود. با وجود بال بودن درصد شرکت دختران در بین داوطلبان کنکور، اما آنها تنها چهار نماینده در بین سی نفر برتر داشتند و در این رقابت، قافیه را به پسران واگذار کردند. نتیجه‌ای که با توجه به آمار جنسیتی آزمون سراسری چندان انتظار نمی‌رفت.
دختر یک ارتشی، نفر اول کنکور تجربی شد
هرمزگان تاکنون نفر اولی را در میان برترین‌های کنکور کشور نداشته و درخشش صبا معصوم نیا سماکوش، دانش‌آموز مدرسه فرزانگان ۱ ناحیه دو بندرعباس در کنکور سراسری و کسب رتبه ۱ در رشته علوم تجربی، افتخار بزرگی هم برای او و خانواده‌اش و هم برای استان هرمزگان به شمار می‌آید. در حقیقت خانواده او مازندرانی هستند و به واسطه شغل پدرش که در نیروی دریایی ارتش فعالیت می‌کند، اکنون در هرمزگان زندگی می‌کنند و این موفقیت نیز به لطف همین شرایط محیا شده است.
نکته خاص درباره صبا خانم همان تصویری است که در کنار کتاب‌هایش منتشر کرده. دختری که به گفته خود، روزانه 15 ساعت درس خوانده تا به این مرحله برسد. بسیاری از کاربران این رویداد را با ماجرای درخواست مبینا نعمت‌زاده برای حضور در رشته پزشکی مقایسه کردند. به هر حال این مقایسه قابل تأمل است!
دختران در این دو بخش جبران کردند
در میان ۴۰ نفر برتر کنکور، ۱۲ نفر از آنها به دختران در گروه‌های آزمایشی علوم تجربی، علوم انسانی، زبان‌های خارجی و هنر تعلق دارد. هرچند در بین برترین‌ها، دختران نتوانستند در رشته‌های ریاضی و فنی موفقیتی کسب کنند، اما در گروه هنر با پنج رتبه برتر انحصاراً در دست دختران است. همچنین گروه زبان‌های خارجی نیز با داشتن سهم 80 درصدی دختران در بین نفرات برتر قرار دارد. به نوعی عدم موفقیت در سه گروه ریاضی، تجربی و انسانی در قیاس با این موفقیت‌های چشمگیر ممکن است تا حدودی آمار را متعادل کند. به هر حال نگریستن به کنکور در بخش هنر و زبان به صورت جدی، یک بدعت غلط در جامعه ما محسوب می‌شود، همانند مسائل دیگر!