رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با صدور هشدار نسبت به افزایش بی‌سابقه موارد دیابت و چاقی در کشور، خاطرنشان کرد که ۶۰ درصد ساکنان تهران از میزان فعالیت فیزیکی مطلوبی برخوردار نیستند و حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد افراد مبتلا به دیابت با مشکل اضافه وزن مواجهند. او بر این نکته تأکید کرد که تغذیه سالم و فعالیت بدنی مناسب می‌تواند نقش کلیدی در پیشگیری از این قبیل بیماری‌ها ایفا کند.
دیابت به عنوان یکی از بیماری‌های متابولیک رایج، به دلیل تغییرات در تولید یا تأثیر انسولین در بدن، موجب افزایش سطح قند خون و ایجاد مشکلات جدی برای عملکرد اعضای مختلف بدن می‌شود. اما با تغییر در سبک زندگی، اتخاذ رژیم غذایی مناسب و انجام فعالیت‌های بدنی، می‌توان از بروز این بیماری پیشگیری کرد. در این راستا، رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم در سمینار دوروزه‌ای با محوریت تازه‌های دیابت، از خطرات فزاینده دیابت و چاقی در کشور گزارش داد و راهکارهای مؤثر برای مدیریت این بیماری را تشریح نمود.
باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم، در این سمینار، توجه به افزایش قابل توجه نرخ دیابت در سطح جهانی را ضروری دانست و گفت: “دیابت، فشار خون بالا و اختلالات چربی خون به عنوان بیماری‌های مدرن تلقی می‌شوند که در بسیاری از کشورها با فراوانی بالایی همراه هستند.” وی افزود: “در ناحیه خاورمیانه، میزان دیابت به طور چشم‌گیری افزایش یافته و تحقیقات نشان می‌دهد که آمار مبتلایان به دیابت در بزرگسالان از حدود ۱۱ درصد به ۱۴ درصد رسیده است. این رقم در افرادی که سابقه ژنتیکی دارند به حدود ۲۰ درصد می‌رسد.”
لاریجانی همچنین با بیان اینکه ۸۰ تا ۹۰ درصد مبتلایان به دیابت دچار چاقی هستند، گفت: “از عوامل اصلی شیوع دیابت، به‌ویژه نوع دو، می‌توان به چاقی و کم‌تحرکی اشاره کرد. هم‌اکنون، ۶۰ درصد ساکنان تهران از فعالیت فیزیکی لازم برخوردار نیستند که این موضوع خطر بروز دیابت و سایر بیماری‌های مزمن را به‌طور چشم‌گیری افزایش می‌دهد.”
او تأکید نمود که رژیم غذایی مناسب و افزایش فعالیت بدنی می‌تواند برای پیشگیری از دیابت نقش بسیار مهمی ایفا کند. لاریجانی بیان کرد: “با تغییر در شیوه زندگی، کم کردن مصرف فست فود و افزایش تمرینات بدنی، امکان جلوگیری از بروز دیابت وجود دارد.”
رئیس پژوهشگاه غدد، ژنتیک را عامل اصلی دیابت نوع یک معرفی کرد و گفت: “با پیشرفت‌های جدید در زمینه علم ژنتیک و به کارگیری هوش مصنوعی، موفق به دستیابی به درمان‌های دقیق‌تری برای دیابت شده‌ایم. این تکنولوژی‌ها به ما این امکان را می‌دهند که درمان‌های شخصی و خاص برای بیماران دیابتی طراحی کنیم.”
او به افزایش شیوع دیابت نوع ۲ و علل آن اشاره کرد و گفت: “چاقی، تغییر در سبک زندگی و تغذیه نامناسب، به ویژه مصرف بیش از حد فست فود، عواملی هستند که موجب افزایش شیوع دیابت نوع ۲ شده‌اند. بهترین راهکار برای پیشگیری از این نوع دیابت، تغییر در شیوه زندگی و انجام اقدامات پیشگیرانه نظیر فعالیت ورزشی منظم و تغذیه سالم است.”
وی اضافه کرد: “در صورت ابتلا به دیابت نوع ۲، درمان‌های مختلفی از جمله داروهای خوراکی، انسولین و در شرایط پیشرفته‌تر، گزینه‌های پیچیده‌تری مانند جراحی کاهش وزن وجود دارد که بسته به وضعیت هر بیمار انتخاب می‌شود.”
رئیس پژوهشگاه غدد در ادامه توضیح داد: “تحقیقات اخیر نشان می‌دهند که بروز و درمان دیابت در افراد مختلف، متفاوت است. به عنوان مثال، در برخی افراد، درمان‌های ساده‌ای چون ورزش، تغذیه و داروهای کم‌اثر کافی بوده و در افرادی دیگر، ممکن است نیاز به استفاده از انسولین و درمان‌های پیچیده‌تری وجود داشته باشد.”
او همچنین به پیشرفت‌های علم ژنتیک در حیطه دیابت اشاره کرد و اظهار داشت: “با داشتن شناخت دقیق‌تر از اثرات داروها و تحقیقات ژنتیکی، می‌توان پیش‌بینی کرد که کدام دارو برای چه بیمارانی مناسب‌تر است. این مسأله منجر به کاهش عوارض دارویی شده و در صورت بروز عوارض، امکان استفاده از داروهای جایگزین فراهم می‌شود.”
در پایان این سمینار، نسخه جدید راهنمای مدیریت دیابت به منظور تعیین استانداردهای مراقبتی، تسهیل در تصمیم‌گیری‌های بالینی و بهبود کیفیت زندگی بیماران دیابتی رونمایی شد. این راهنما به ویژه برای به کارگیری روش‌های نوین در درمان دیابت و حمایت از بیماران برای زندگی بهتر و سالم‌تر طراحی شده است.
در نهایت، باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم، بر اهمیت تغییر در سبک زندگی و انجام فعالیت فیزیکی منظم برای پیشگیری از دیابت تأکید کرد. افزایش موارد دیابت در ایران و سایر نقاط جهان، به‌ویژه در افرادی که از سبک زندگی کم‌تحرک و تغذیه نامناسب رنج می‌برند، نیازمند اقدامات جدی در زمینه پیشگیری و درمان است. به کارگیری فناوری‌های نوین همچون هوش مصنوعی و اطلاعات ژنتیک نیز می‌تواند در کنترل این بیماری‌ها و جلوگیری از عواقب آن‌ها موثر باشد.