مو بهعنوان یک “فیلامنت پروتئینی” از فولیکولهای موجود در پوست شکل میگیرد. اگرچه مو به خودی خود جزو بافتهای مرده محسوب میشود، اما فولیکولهای مو همچنان زنده هستند و سلامتی و رشد مو بستگی به وضعیت این سلولها دارد. فولیکولها به مانند سایر سلولهای زنده به دریافت مواد مغذی نیاز دارند و از این رو، کمبود این مواد میتواند بر رشد و سلامت مو تأثیر منفی بگذارد. با اینکه تا کنون تحقیقات زیادی در زمینه ارتباط سوءتغذیه، به خصوص کمبود انرژی و پروتئین با ریزش مو انجام شده، اما بررسیهای مرتبط با کمبود سایر مواد مغذی در افراد سالم هنوز ناقص است.
ویتامین E
تحقیقات نشاندهنده ارتباط معناداری بین طاسی و استرس اکسیداتیو هستند، بهگونهای که در افراد مبتلا به طاسی معمولاً ظرفیت آنتیاکسیدانی در پوست سر به میزان قابل توجهی کمتر از دیگران است. در یک کارآزمایی بالینی، افزودن ١٠٠ میلیگرم از مشتقات ویتامین E به رژیم روزانه بیماران با مشکل ریزش مو به مدت ٨ ماه، باعث افزایش تعداد موهای آنها نسبت به گروه دارونما گردید.
ویتامینهای گروه B
– کمبود بیوتین یا ویتامین B۷ با مشکلاتی نظیر درماتیت (التهاب پوستی)، ریزش مو و طاسی در ارتباط است. هر چند هنوز هیچ کارآزمایی بالینی به بررسی اثرات مکمل بیوتین بر درمان ریزش مو پرداخته، اما تأمین نیاز روزانه به این ویتامین میتواند به پیشگیری از ریزش مو کمک کند.
– کمبود شدید نیاسین یا ویتامین B۳ به بروز بیماری پلاگر منجر میشود که ورمها، زخمهای پوستی و ریزش مو از عوارض اصلی آن است. تأمین مقدار کافی از این ویتامین برای حفظ سلامت پوست و مو ضروری میباشد. در یک مطالعه، مصرف خوراکی مشتقات نیاسین تاثیر مثبتی در رشد موهای زنان مبتلا به طاسی نشان داد.
– کمبود اسیدفولیک یا ویتامین B۹ میتواند به اختلال در تولید کلاژن، که پروتئینی با خاصیت سهتایی است و در بدن انسان بیشترین فراوانی را دارد، منجر شود. اسیدفولیک در تکثیر DNA نقش مهمی دارد و به دلیل اینکه پوست و مو در فرآیندهای تقسیم سلولی فعال هستند، نیاز به این ویتامین در آنها احساس میشود. این ویتامین با انتقال گروه متیل در فرآیند ساخت اسیدآمینههای گوگرددار که در کلاژن موجودند، نقش کلیدی ایفا میکند.
– کمبود کوبالامین یا ویتامین B۱۲ میتواند به پیدایش موهای سفید منجر شود. به طوری که مصرف مقدار مناسب از این ویتامین میتواند منجر به برگرداندن رنگ مشکی به موهای سفید ناشی از کمبود آن گردد.
روی
پژوهشهای انجامشده نشان میدهند که کمبود روی بهعنوان یکی از عوامل ریزش مو به حساب میآید و این ماده معدنی در درمان ریزش مو در افرادی که دچار کمبود آن هستند تأثیرگذار بوده و حتی در دیگران نیز میتواند مفید باشد. این فرض وجود دارد که اثرات مثبت مکملهای روی بر روی ریزش مو در افراد غیرمبتلا به کمبود آن، ناشی از عدم بروز کمبود بارز در آنهاست. روی بهعنوان “کوفاکتور متالوآنزیمها” تقریباً در تمامی فرآیندهای متابولیسمی بدن نقش دارد و بر رشد مو نیز تأثیرگذار است.
همچنین روی نقش حیاتی در چرخه فولیکولهای مو داشته و یک کارآزمایی بالینی بر روی افراد مبتلا به طاسی منطقهای با غلظت سرمی پایین روی نشان داد که مصرف روزانه ۵۰ میلیگرم گلوکات روی به مدت ۶ هفته نه تنها منجر به افزایش غلظت سرمی روی شد بلکه در ۶۰ درصد موارد مشکل طاسی را درمان کرد.
مس
مس بهطور مشابه به روی، کوفاکتور بسیاری از آنزیمهایی است که در متابولیسم فعالیتهای بدن از جمله آنزیم لیزیل اکسیداز که در تولید کلاژن نقش دارد، عمل میکند. همچنین این ماده نقش کلیدی در افتراق و تکثیر سلولهای پاپیلا پوستی دارد، که فیبروبلاستهای خاصی هستند که در رشد فولیکولهای مو تأثیر بسزایی دارند.
آهن
تحقیقات فراوانی ارتباط بین کمبود آهن و ریزش مو را مورد بررسی قرار دادهاند. بیشتر این مطالعات بر روی زنان متمرکز بوده و به ریزش مو با آسیب دائمی غیرفولیکولی (noncicatricial) تأکید دارند. احتمال میرود که کمبود آهن با طاسی منطقهای، آندروژنی، طاسی کامل فرق سر و همچنین ریزش مو منتشر مرتبط باشد. در پژوهشی که بر روی زنان و مردان آسیب دیده فولیکولی و غیرفولیکولی انجام گرفت، مدت زمان درمان ریزش مو در کسانی که کمبود آهن داشتند، نسبت به سایرین بیشتر به طول انجامید و از این رو کم خونی ناشی از فقر آهن میبایست درمان شود. اما هنوز نتایج قطعی در خصوص رابطه بین کمبود آهن و ریزش مو وجود ندارد، اگرچه در بسیاری از بررسیها این ارتباط دیده شده است.
اسیدهای آمینه
طبق اعلام دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، نقش اسیدهای آمینه ضروری در آنمی بهخوبی شناخته شده است، اما اثر آنها بر رشد مو هنوز بهطور کامل بررسی نشده است. بهرغم اینکه احتمال کمبود اسیدهای آمینه معمولاً پایین است، اما “اسید آمینه لیزین” یک استثنا به شمار میرود. به دلیل زیستدسترسید پایین این اسید آمینه در منابع غذایی، احتمال کمبود آن وجود دارد. در زمان کمبود، بدن ترجیح میدهد که نیازهای بافتهای ضروری را تأمین کند و بافتهای غیرضروری مثل فولیکولهای موی سر را نادیده میگیرد. لیزین همچنین در جذب روی و آهن نقش مهمی ایفا میکند.
مکملیاری روزانه به مقدار ۱.۵ تا ۲ گرم لیزین همراه با آهن در زنان مبتلا به کمخونی فقر آهن، بهطور معناداری غلظت فریتین را افزایش داد. همچنین سیستین و متیونین بهعنوان اسیدهای آمینهای که منبع خاصی از گوگرد برای بدن به حساب میآیند، شناخته میشوند. گوگرد بهعنوان عنصر اصلی در ساختار پوست و مو به عمل آمده و موجب استحکام آنها میشود. به همین دلیل این دو اسید آمینه بهطور زیادی در پروتئینهای تشکیلدهنده بافت مو و پوست یافت میشوند و کمبود آنها میتواند استحکام و سلامت این بافتها را به خطر بیندازد.
