در تاریخ 16 ژوئیه 1945، در محل آزمایش ترینیتی واقع در نیومکزیکو، اعضای پروژه منهتن شاهد محصول ویرانگر سالها تلاش خود بودند: نخستین انفجار بمب هستهای.
براساس گزارش فرادید، این سلاح ابرقدرت که پیش از این موضوع بحث و خیالپردازی بود، به زودی در میدانی واقعی به کار گرفته شد و موجب فاجعهای وحشتناک در شهرهای ژاپن شد. این بمب به علاوه، محوریترین مسئله جنگ سردی شد که میان شرق و غرب آغاز گردید.
اما این سلاح خطرناک به سرعت به موضوعی جذاب برای ساخت فیلمهای سینمایی تبدیل شد؛ آثاری که این نوآوری terrifying را به مثابه یک عامل بالقوه برای نابودی تمدن بشری تصور میکردند و از زوایای مختلف به آن نزدیک میشدند. در زیر، به برخی از بهترین فیلمهای سینمای جهان با محوریت موضوع جنگهای آخرالزمانی که در آنها بمب هستهای نقش اساسی دارد، میپردازیم.
1. دکتر استرنجلاو
استنلی کوبریک در فرآیند اقتباس از رمان «هشدار قرمز» نوشته پیتر جورج، به بررسی نقاط ضعف ذاتی مرتبط با تخریب متقابل در جنگ هستهای پرداخته است. به همین دلیل، فیلم او نه تنها یک اثر مهیج حماسی بلکه نوعی کمدی سیاه و کابوسوار به شمار میآید.
این فیلم روایتگر داستان یک ژنرال دیوانه آمریکایی است که به طور مستقل تصمیم به حمله هستهای به شوروی میگیرد. در این حین، رئیسجمهور آمریکا همراه با مقامات ارشد نظامی و یک دانشمند آلمانیالاصل جلساتی را برای مدیریت بحران و جلوگیری از یک حمله متقابل شوروی تشکیل میدهند.
2. هفت روز در ماه می
در دهه 1960، تعداد معدودی از کارگردانان میتوانستند به خوبی مثل جان فرانکنهایمر، دغدغههای معاصر را با عنصر اکشن و هیجان ادغام کنند. فیلم «هفت روز در ماه می» داستان رئیسجمهوری را روایت میکند که با کودتای یک ژنرال نیروی هوایی کشور برای برقراری معاهده خلع سلاح هستهای بین ایالات متحده و شوروی مواجه است. فرانکنهایمر به طرز شگفتانگیزی حال و هوای اضطراب و پارانویا در جامعه آمریکایی را که ناشی از ترس از جنگ هستهای بود، به تصویر میکشد.
این فیلم بر پایه شخصیت واقعی ادوین واکر و کورتیس لی ساخته شده است؛ دو فرمانده نظامی که به طور علنی از سیاستهای دولتهای کندی-جانسون انتقاد میکردند و بر این عقیده بودند که رویکرد آنها علیه شوروی به اندازه کافی تهاجمی نیست.
3. وضعیت رفع خطر
این فیلم، که تنها چند ماه پس از «دکتر استرنج لاو» روی پرده آمد، مقدمه تقریباً مشابهی دارد، با این تفاوت که آثار کوبریک به صورت کمدی هجوآمیز به میل انسانیت برای خودتخریبی میخندد، در حالی که اثر سیدنی لومت با احساس یأس و ناامیدی، به این میل تخریبگر مینگرد. با وقوع یک خطای فنی، بمبافکنهای هستهای ایالات متحده در حال حرکت به سمت شوروی قرار میگیرند و موجب میشود رئیسجمهور و مشاورانش در پنتاگون تصمیمات خطرناکتری بگیرند.
4. بازی جنگ (The War Game)
فیلم پیتر واتکینز درباره تبعات جنگ هستهای به طور صادقانه و بیپرده به ترس ناشی از جنگ هستهای میپردازد، به طوری که پخش آن از تلویزیون بریتانیا به مدت 20 سال ممنوع شد. این اثر، که به گونهای شبهمستند ساخته شده، بیننده را به شهر کنت در زمان پس از یک فاجعه هستهای میبرد، جایی که انفجارهای اتمی، طوفانهای آتش و تشعشعات رادیواکتیو تلفات وحشتناکی به همراه میآورند.
با وجودی که این فیلم برنده جوایز اسکار و بافتا شد، اما به دلیل آنچه که «بسیار وحشتناک برای پخش» محسوب میشد، تا سال 1985 از تلویزیون بریتانیا به نمایش گذاشته نشد.
5. موضوعات (Threads)
این اثر به جای پرداختن به مسائل سیاسی و دولتی، به این موضوع میپردازد که بحران نزدیک به آخرالزمان هستهای برای مردان و زنان عادی چگونه خواهد بود. در نیمه اول این فیلم شبهمستند، نزدیک شدن به فاجعه هستهای به شکلی عادی و روزمره نشان داده میشود؛ مردمی که در حال انجام کارهای روزمره خود هستند و به شدت درگیر اخبار تشدید تنشها بین آمریکا و شوروی نیستند؛ تا اینکه حملات هوایی آغاز میشود و دیگر هیچکس نمیتواند این واقعیت را نادیده بگیرد. نیمه دوم فیلم تصویرگر وحشت غیرقابل تصوری از یک واقعه آخرالزمانی هستهای است.
6. بازیهای جنگی (WarGames)
فیلم WarGames بر موج ترس ناشی از جنگ هستهای در دوران ریگان سوار شد و ناامنی جنگ سرد دهه 1980 را با پارانویای جوانان هکر آن دوران ترکیب کرد. فیلم متیو برودریک به عنوان یک دانشآموز دبیرستانی روایت میکند که به طور تصادفی به زرادخانه هستهای آمریکا دسترسی پیدا میکند و جنگ جهانی سوم را آغاز میکند.
این فیلم به نظر میرسد در برخی جهات نسبت به فناوریهای مدرن بدبین باشد، و نشان میدهد که یک نوجوان که در حال انجام یک بازی ویدیویی آنلاین است ممکن است به طرز بالقوهای بشریت را نابود سازد.
7. سیزده روز
این اثر که روایت راجر دونالدسون از بحران موشکی کوبا است، به عنوان یک بنبست هستهای واقعی برای ایالات متحده به شمار میآید؛ در این فیلم جزئیاتی از وضعیت عجیبی که جان اف کندی و روسای ستاد او در پاییز 1962 به مدت 13 روز با آن روبرو بودند، به تصویر کشیده میشود. یک هواپیمای جاسوسی ایالات متحده سلاحهای هستهای پنهان شده در کوبا (متحد شوروی) را شناسایی میکند؛ و در پی آن، با ورود دنیا به وضعیت وحشت، مقامات دولتی و نظامی دور هم جمع میشوند تا بهترین راه برای جلوگیری از وقوع جنگ کامل را بیابند. این فیلم روایتگر روزهایی است که شرق و غرب تنها با یک اشتباه کوچک (چیزی به اندازه یک پرواز نادرست یا شلیک غیرعمدی) با جنگ هستهای فاصله داشتند.
