زمانی که منابع آبی کشور با چالش‌های بی‌سابقه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند، شهروندان با ارائه راهکارهای گوناگون از جمله دورکاری در ادارات دولتی و خصوصی، مدیریت مصرف آب در منازل، و افزایش آگاهی از طریق رسانه‌ها، در تلاشند تا در مدیریت بحران سهم خود را ایفا کنند.
مؤسسه تحقیقات آب اعلام کرده است که مجموع بارش‌های کشور در سال آبی گذشته به فقط ۱۵۲ میلی‌متر رسیده است که این رقم نسبت به میانگین ۵۷ سال اخیر، ۴۰ درصد کاهش را نشان می‌دهد.
در تهران نیز وضعیت ذخایر سدها نشان‌دهنده عمق بحران است. ظرفیت ذخیره مخازن سدهای پایتخت که در سال آبی گذشته حدود ۴۹۰ میلیون مترمکعب بود، به حال حاضر به ۲۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافته و این افت به معنای فشار بیشتر بر روی چاه‌ها و سفره‌های زیرزمینی است. کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر برداشت‌ها ادامه یابد، احیای این منابع در سال‌های آینده با دشواری مواجه خواهد شد.
اگرچه از تابستان امسال درباره بحران کمبود آب هشدارهایی داده شده، اما با عبور از پاییز بدون بارش، این مسئله اکنون به موضوعی جدی تبدیل شده است، چرا که اولین نشانه‌های کاستی بارش و ذخایر سدها، یعنی افت فشار آب، طی روزهای اخیر نمایان شده است.
شهروندان در نقاط مختلف این نگرانی را به اشتراک گذاشته و مسئولانی چون سخنگوی صنعت آب و وزیر نیرو هم آن را تأیید کرده‌اند. عباس علی آبادی، وزیر نیرو، در این رابطه گفت که با توجه به شرایط اضطراری ممکن است برخی از شب‌ها مجبور به کاهش فشار آب تا حد صفر شویم؛ بنابراین از هموطنان درخواست کرده که برای جلوگیری از مشکلات از مخازن آب برای مواقع ضروری استفاده کنند.
سخنگوی صنعت آب نیز اشاره نموده است که به دلیل وضعیت منابع آبی در تهران، لازم است محدودیت‌هایی اعمال شود و اگر شرایط به همین شکل ادامه یابد، اوضاع به مراتب وخیم‌تر خواهد شد.
از دورکاری تا مصرف بهینه آب
در راستای این وضعیت، برخی از شهروندان با ثبت نظرات خود در ایسنا راه‌های خود را برای مدیریت بحران مطرح کردند. آنها با ابراز نگرانی از وضعیت موجود، پیشنهاداتی نیز ارائه دادند؛ مثلاً، برخی از کاربران بر لزوم دورکاری تأکید کردند تا از این طریق فشاری به منابع آب وارد نشود.
شهروندی به نام محمد گفت: «چرا از دورکار کردن تهران و شهرهای بزرگ آب‌بر استفاده نمی‌کنید؟ تعدادی از افراد به‌طور موقت از شهر خارج می‌شوند و بقیه که در تهران می‌مانند، مصرف آب کاهش می‌یابد. کارهای اداری مانند شستشوی ظروف و استفاده از وسایل گرمایشی نیز به صرف آب نیاز دارند.»
دیگر شهروندی به نام سپیده، دورکاری را به‌عنوان راهکاری موقت پیشنهاد کرده و گفت: «همان‌طور که در دوران کرونا یا جنگ دورکاری انجام شد، اکنون نیز می‌توان برای شهرهای کم‌آب این اقدام را در نظر گرفت. تردد در تهران نیاز بیشتری به شست‌وشو و استحمام ایجاد می‌کند؛ بنابراین دورکاری هیچ لطمه‌ای به کارها نخواهد زد.»
شهروند دیگری به نام سمیه نیز به اهمیت جلوگیری از هدر رفت آب اشاره کرده و پیشنهاد داد: «سرایداران مجتمع‌ها تا زمان بارش باران از شستن پارکینگ‌ها خودداری کنند و در این مدت از ظروف یک بار مصرف بیشتر استفاده کنند تا میزان شست‌وشو کاهش یابد. همچنین دورکاری مشاغلی که این امکان را دارند تا زمان بارش‌ها نیز می‌تواند مؤثر باشد.»
علاوه بر دورکاری مدارس و ادارات، فرهنگ‌سازی در خصوص مصرف بهینه آب نیز می‌تواند یک راهکار مؤثر به شمار برود. شهروندی به نام مونا بر این نکته تأکید کرد که صدا و سیما باید در این ایام فرهنگ‌سازی کرده و مردم را به کاهش مصرف آب ترغیب کند و همچنین آب ذخیره شده سدها را تا حد امکان به مخازن منتقل کنند تا از تبخیر جلوگیری شود.
آبیاری فضای سبز در ساعات ابتدایی روز، به‌کارگیری آب غیر شرب برای آبیاری فضای سبز، انتخاب گونه‌های گیاهی کم‌آب و آموزش‌های کاربردی برای کارکنان در خصوص مصرف بهینه آب از دیگر راهکارهای مدیریت مصرف آب در محل کار به شمار می‌روند.
شهروند دیگری به نام سیامک اشاره کرده که مدیریت جمعیت اتباع در کشور و شیرین‌سازی آب از جمله راهکارهای ضروری به شمار می‌رود. او گفته است: «به جای تخلیه تهران، اتباع را خارج کنید. تنها در منطقه قلعه حسن خان چقدر اتباع وجود دارد؟ چرا در این چند سال که بارش‌ها کاهش یافته، به فکر شیرین‌سازی آب و انتقال آن از سواحل آزاد نبودید؟ برنامه‌ریزی برای این مشکل به نظر نمی‌رسد.»
با توجه به هشدارهای مسئولان کشور درباره ناترازی و کمبود آب و توصیه‌های مختلف برای صرفه‌جویی، مدیریت مؤثر مصرف آب می‌تواند به عبور از وضعیت کنونی کمک کند.
برای مثال از روش‌های مؤثر در مدیریت مصرف آب در محل کار می‌توان به استفاده از تجهیزات کم‌مصرف، نظارت مداوم بر شیرها و تأسیسات، به‌کارگیری تی و جارو به جای شستشوی آب، و نصب سایبان روی کولرهای آبی اشاره کرد.
همچنین آبیاری فضای سبز در ساعات ابتدایی روز، انتخاب گیاهان با نیاز آبی کم، و آموزش رعایت نکات صرفه‌جویی به کودکان، از جمله دیگر راهکارهای مدیریت مصرف آب در خانه هستند.
مدیریت مصرف در منزل نیز می‌تواند یکی از روش‌های مؤثر برای صرفه‌جویی به شمار آید؛ مانند پرهیز از شست‌وشوی خودرو، پارکینگ و حیاط با آب شرب و استفاده از تجهیزات کاهش مصرف آب.
مسئولان نیز باید اقداماتی قاطع برای توسعه مخازن جدید جهت تضمین پایداری منابع آب انجام دهند.
ایسنا همچنین آمادگی خود را برای دریافت نظرات و پیشنهادات مخاطبان، مسئولان و متخصصان در خصوص مدیریت مصرف آب به منظور عبور از وضعیت بحرانی اعلام می‌کند.