میکروبیولوژیست‌ها به توضیح فرآیندهای دهانی پس از مصرف قند می‌پردازند

شاید شما هم آگاهید که مصرف زیاد قند می‌تواند منجر به پوسیدگی دندان‌ها شود و به سلامت دندان‌ها آسیب برساند. اما آنچه که کمتر مورد توجه قرار گرفته، نحوه‌ی تعامل باکتری‌ها با قندها است که به نوبه‌ی خود لایه‌ای چسبناک به نام «پلاک» را بر روی دندان‌های شما می‌سازند؛ این فرآیند درست از لحظه‌ای آغاز می‌شود که لقمه‌ای شیرین را در دهان‌تان می‌گذارید.

بر اساس گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛ چند ثانیه پس از اینکه لقمه یا جرعه‌ای شیرین به دهان‌تان وارد می‌شود، باکتری‌های موجود در دهان که به صورت طبیعی زندگی می‌کنند، شروع به مصرف قند موجود در غذا کرده و به تکثیر و رشد می‌پردازند. این باکتری‌ها در حین تغییر قند به انرژی، مقدار زیادی اسید تولید می‌کنند.

بنابراین، فقط یک تا دو دقیقه پس از مصرف مواد غذایی یا نوشیدنی‌های قنددار، اسیدیته‌ی محیط دهان به حدی می‌رسد که می‌تواند موجبات حل شدن مینای دندان، یعنی لایه‌ی معدنی سطح آن، را فراهم آورد.

خوشبختانه، بزاق به سرعت واکنش نشان می‌دهد و قبل از اینکه این اسیدها به دندان‌ها آسیب برسانند، قندهای اضافی را شست‌وشو کرده و اسیدهای موجود در دهان را خنثی می‌کند.

در دهان همچنین باکتری‌های مفیدی زندگی می‌کنند که با باکتری‌های مسبب پوسیدگی به منظور رقابت بر سر منابع و فضا، مبارزه می‌کنند و از رشد آن‌ها جلوگیری می‌نمایند؛ آنان همچنین کمک می‌کنند تا اسیدیته‌ی دهان مجدد به حالت ایمن برگردد.

اما مصرف مکرر شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی می‌تواند مقدار غذای باکتری‌های مضر را به قدری افزایش دهد که دیگر بزاق و باکتری‌های مفید نتوانند آن را کنترل کنند.

حمله به مینای دندان

باکتری‌های ناقل پوسیدگی؛ علاوه بر مصرف قند، از آن برای تشکیل لایه‌ای چسبناک به نام «بیوفیلم» بهره می‌برند؛ این لایه نوعی پوشش محافظ است که به صورت دژی بر روی دندان‌ها می‌چسبد. پاکسازی بیوفیلم‌ها بسیار دشوار است و غالباً به نیروی مکانیکی همچون مسواک‌زدن منظم یا انجام فرآیند تمیز کردن حرفه‌ای در مطب دندان‌پزشکی نیاز دارد.

این دژهای میکروبی به عنوان یک مانع فیزیکی عمل می‌کنند که اجازه نمی‌دهد بزاق به طور مؤثر به خنثی‌سازی اسیدها بپردازد. شرایط از این بدتر می‌شود که باکتری‌های مسبب پوسیدگی می‌توانند در محیط‌های اسیدی دوام بیاورند، در حالی که باکتری‌های مفید در چنین شرایطی نمی‌توانند زنده بمانند.

در این پناهگاه‌های محافظ، باکتری‌های مضر به طور مداوم تکثیر شده و اسیدیته‌ی دهان را در سطح بالا نگه می‌دارند و این وضعیت می‌تواند منجر به تخریب بیشتر مواد معدنی دندان گردد تا هنگامی که آثار پوسیدگی قابل مشاهده یا دردناک شود.

چگونه از دندان‌های شیرین‌دوست خود محافظت کنید؟

قبل از اینکه به سراغ خوراکی شیرین بعدی بروید، می‌توانید با انجام چند اقدام ساده باکتری‌های مسبب پوسیدگی را کنترل کرده و دندان‌هایتان را ایمن نگه دارید:

۱. مقدار قند مصرفی خود را کاهش دهید و خوراکی‌های شیرین را همراه با وعده‌های غذایی میل کنید.

افزایش تولید بزاق در هنگام غذا خوردن به شست‌وشوی قندها و خنثی‌سازی اسیدها کمک می‌کند.

۲. از مصرف مداوم شیرینی و نوشیدنی‌های قندی در طول روز بپرهیزید.

به ویژه آن‌هایی که حاوی شکر معمولی یا شربت ذرت با فروکتوز بالا هستند. قرار گرفتن مداوم دهان در معرض قند موجب افزایش زمان بالای اسیدیته خواهد شد.

۳. مسواک‌زدن منظم را فراموش نکنید، به ویژه پس از وعده‌های غذایی.

این عمل تا حد ممکن پلاک دندانی را از بین می‌برد؛ همچنین استفاده از نخ‌دندان به پاک‌سازی نواحی‌ای که مسواک به آن‌ها دسترسی ندارد، کمک می‌کند.