«نیکول پاشینیان» نخست‌وزیر ارمنستان و «الهام علی‌اف» رئیس‌جمهور آذربایجان روز گذشته در شهر دوبلین ایرلند و در حاشیه برگزاری اجلاس سران «جامعه سیاسی اروپا» با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند.
بنابر روایت تسنیم، بر اساس اطلاعیه رسمی منتشرشده از سوی اداره اطلاعات و روابط عمومی دولت ارمنستان، سران دو کشور در جریان این نشست دوجانبه، دیدگاه‌های خود را درباره پیشبرد دستورکار صلح میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان تبادل کردند.
طبق اعلام دولت ارمنستان، این رایزنی‌های سیاسی بر پایه نتایج اجلاس صلح هشتم اوت سال 2025 میلادی در واشنگتن و همچنین «بیانیه مشترک واشنگتن» که در چهارچوب همان نشست به امضا رسید، انجام گرفته است.
در بیانیه رسمی ایروان تصریح شده که گفت‌وگوهای سران دو کشور بر گام‌های عملی با هدف تحکیم هرچه بیشتر صلح میان دو طرف متمرکز بود؛ گام‌هایی که شامل توسعه ارتباطات حمل‌ونقل و مسیرهای ترانزیتی، گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری، روند تعیین و علامت‌گذاری خطوط مرزی و اجرای اقدامات مرتبط با تقویت اعتماد متقابل میان ایروان و باکو می‌شود.
بررسی روند اجرای پروژه «مسیر تریپ» و ترانزیت 105 هزار تن بار
در ادامه بیانیه رسمی دولت ارمنستان درباره جزئیات مباحث مطرح‌شده پیرامون گشایش مسیرهای ارتباطی خاطرنشان شده است که در همین چهارچوب، رهبران دو کشور روند توسعه و پیشرفت پروژه موسوم به «مسیر تریپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی» (TRIPP) را مورد بحث و بررسی قرار دادند.
این بخش از مذاکرات دوجانبه، مسائل مربوط به برنامه‌ریزی و طراحی اجزا و بخش‌های ریلی و جاده‌ای این پروژه زیربنایی و همچنین چشم‌اندازهای برقراری پیوندهای ترانزیتی در طول مسیر تریپ «TRIPP» را در بر می‌گرفت.
افزون بر این، در جریان نشست دوبلین، موضوع ترانزیت کالاها از طریق قلمرو جمهوری آذربایجان به مقصد ارمنستان و همچنین از مبدا ارمنستان به عنوان یک تحول مثبت و سازنده ارزیابی شد.
بر اساس آمارهای رسمی درج‌شده در این اطلاعیه، از ماه نوامبر سال گذشته میلادی تاکنون در مجموع 105 هزار تن محموله و بار تجاری از طریق خاک جمهوری آذربایجان به داخل خاک ارمنستان منتقل شده است که نشان‌دهنده بهره‌برداری عملی از مسیرهای ارتباطی میان دو کشور است.
توافق بر سر اتصال شبکه‌های برق، مدیریت رودخانه‌های مرزی و رایزنی مقامات
دو طرف همچنین درباره فرصت‌های توسعه هرچه بیشتر روابط اقتصادی و تجاری میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، از جمله طرح اتصال متقابل شبکه‌های انرژی الکتریکی و برق دو کشور در آینده نزدیک، تبادل نظر کردند.
سران ایروان و باکو بر اهمیت همکاری در حوزه حفاظت از محیط زیست و منابع آبی مرزی نیز تاکید ورزیدند و از تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای مدیریت رودخانه‌های مرزی استقبال کردند.
در پایان این اطلاعیه آمده است که رهبران دو کشور بار دیگر بر اهمیت حفظ پویایی مثبت در روند صلح و تداوم گفت‌وگوها با هدف تقویت صلح، ثبات و شکوفایی در سراسر منطقه تاکید کردند؛ بیانیه‌ای که طرف آذربایجانی نیز متنی با محتوای کاملاً مشابه آن را منتشر کرده است.
هم‌زمان با دیدار سران، در دوبلین تماس‌هایی نیز میان «آرارات میرزویان» و «جیحون بایراموف» وزیران امور خارجه ارمنستان و جمهوری آذربایجان و همچنین میان «آلن سیمونیان» دبیر شورای امنیت ارمنستان و «حکمت حاجی‌اف» دستیار رئیس‌جمهور آذربایجان برقرار شد.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه ارمنستان که فیلمی را نیز از این دیدار منتشر کرده است، میرزویان و بایراموف گفت‌وگویی کوتاه با یکدیگر داشتند.
نشست پیشین جامعه سیاسی اروپا در ماه مه سال جاری در ایروان برگزار شده بود، اما رئیس‌جمهور آذربایجان در آن زمان به ایروان نیامد و صرفاً پیامی تصویری به آن نشست فرستاد.
فضای سیاسی پیش از نشست دوبلین و پیش‌شرط باکو درباره قانون اساسی
نگاهی به فضای سیاسی پیش از نشست دوبلین نشان می‌دهد که نیکول پاشینیان و الهام علی‌اف آخرین بار در شهر «بیشکک» با یکدیگر دیدار کرده بودند.
در آن مقطع، دو طرف پس از پایان مذاکرات گزارش داده بودند که در گفت‌وگوها بر «اهمیت تاریخی» بیانیه واشنگتن که یک سال پیش امضا شد و همچنین معاهده صلح پیش‌امضاشده تاکید شده است.
با این حال، دولت باکو بیش از یک سال است که از امضای نهایی معاهده صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان خودداری می‌کند و به عنوان پیش‌شرط، خواستار تغییر قانون اساسی ارمنستان است؛ زیرا ادعا می‌کند در متن کنونی آن ادعای ارضی علیه جمهوری آذربایجان وجود دارد.
جمهوری آذربایجان «اعلامیه استقلال» ارمنستان را که در مقدمه قانون اساسی این کشور یاد شده است، مسئله‌ساز تلقی می‌کند؛ چرا که در آن سند مصوب سال 1990 میلادی، به مصوبه «شورای عالی» درباره یکپارچگی قره‌باغ کوهستانی و ارمنستان اشاره شده است.
مقامات دولتی ارمنستان که هم‌اکنون سرگرم تدوین قانون اساسی جدید هستند، پیش از این اعلام کرده‌اند که در پیش‌نویس جدید دیگر هیچ ارجاعی به اعلامیه استقلال وجود ندارد؛ امری که تنش سیاسی داخلی در ارمنستان ایجاد کرده است.
بن‌بست پارلمانی در ارمنستان و ابهام درباره پاسخ باکو به پرسش‌های اپوزیسیون
در پی تشدید این مناقشه داخلی ارمنستان، جریان‌های مخالف دولت تاکید می‌کنند که دولت پاشینیان در حال تدوین یک «قانون اساسی علی‌افی» است و نمایندگان اپوزیسیون به آن رای مثبت نخواهند داد.
این مخالفت در شرایطی اهمیت دارد که حزب حاکم «پیمان مدنی» بدون کسب دست‌کم شش رای موافق از سوی نمایندگان مخالف، نمی‌تواند پیش‌نویس قانون اساسی جدید را در پارلمان تصویب کند و آن را به همه‌پرسی بگذارد.
پاشینیان پیش از دیدار با علی‌اف گفته بود که قصد دارد در این مذاکرات پاسخ پرسش‌های مطرح‌شده از سوی مخالفان را پیدا کند.
به طور ویژه، فراکسیون «ارمنستان قوی» به عنوان بزرگ‌ترین فراکسیون مخالف در پارلمان می‌پرسد که اگر واقعاً صلح برقرار شده است، چرا جمهوری آذربایجان معاهده صلح را امضا نمی‌کند و چه تضمینی وجود دارد که پس از تغییر قانون اساسی، دولت باکو مطالبات و پیش‌شرط‌های جدیدی را مطرح نکند.
با این وجود، از متن اطلاعیه‌های هم‌مضمون صادرشده از سوی دو طرف مشخص نمی‌شود که آیا نیکول پاشینیان و الهام علی‌اف در جریان دیدار خود در دوبلین، دقیقاً درباره همین پرسش‌ها نیز گفت‌وگو کرده‌اند یا خیر.